Thành phố đáng sống nhất Việt Nam sẽ hình thành một ‘đô thị bọt biển’ ở phía Tây
Thành phố đang nghiên cứu quy hoạch một xã đến năm 2050 theo mô hình “đô thị bọt biển”, hướng tới phát triển đô thị sinh thái gắn với bảo tồn rừng, nông nghiệp và các làng hiện hữu.
UBND xã Hòa Vang, TP. Đà Nẵng vừa tổ chức hội thảo tham vấn Quy hoạch chung đô thị Hòa Vang đến năm 2050, với định hướng phát triển theo mô hình “đô thị bọt biển”. Phương án quy hoạch hướng tới hình thành không gian đô thị sinh thái phía Tây Đà Nẵng, đồng thời kiểm soát quá trình đô thị hóa và bảo tồn các giá trị tự nhiên, văn hóa hiện hữu.
Đô thị bọt biển (sponge city) là một mô hình quy hoạch đô thị lấy cảm hứng từ khả năng thấm và giữ nước của miếng bọt biển, nhằm giải quyết vấn đề ngập lụt và biến đổi khí hậu. Thay vì xây dựng hệ thống thoát nước truyền thống để "đẩy" nước ra ngoài, mô hình này hướng tới việc "hòa hợp với" thiên nhiên, biến nước mưa thành nguồn tài nguyên quý giá thông qua hệ thống hạ tầng xanh và thấm nước.
Theo phương án đề xuất, đến năm 2050, dân số Hòa Vang dự kiến đạt khoảng 63.862 người, tăng đáng kể so với mức hiện nay là 27.111 người. Quy mô lao động được tính toán khoảng 38.000-42.000 người.
Hòa Vang được xác định giữ vai trò là không gian chuyển tiếp giữa khu vực đô thị hóa của Đà Nẵng với vùng rừng núi, nông nghiệp và các không gian sinh thái phía Tây. Cấu trúc phát triển được tổ chức với hai khu vực chính là Hòa Phong và Hòa Phú.
Trong đó, Hòa Phong được định hướng trở thành hạt nhân hành chính, dịch vụ và đô thị; Hòa Phú tập trung phát triển theo hướng sinh thái, lâm nghiệp, nông nghiệp và du lịch. Các khu dân cư, làng xóm hiện hữu sẽ tiếp tục được tích hợp vào cấu trúc đô thị mới theo định hướng “đô thị trong sinh thái - làng trong đô thị”.
Theo phương án, khu vực trung tâm Hòa Phong sẽ tập trung các chức năng hành chính, công cộng, thương mại - dịch vụ, văn hóa, y tế, giáo dục và khu ở đô thị. Các khu đô thị mới phía Đông và dọc những trục giao thông chính được bố trí các đơn vị ở mới, khu tái định cư, nhà ở xã hội, dịch vụ cùng các chức năng tạo động lực phát triển.
Hệ thống giao thông đối ngoại được xem là một trong những yếu tố định hình cấu trúc không gian của Hòa Vang. Quốc lộ 14B, Quốc lộ 14G, cao tốc Bắc - Nam, các tuyến vành đai, tuyến kết nối Khu thương mại tự do và đường sắt tạo thành mạng lưới liên kết Hòa Vang với trung tâm Đà Nẵng, các khu công nghiệp, logistics và các đầu mối kinh tế.
Các chức năng công nghiệp sạch, logistics và dịch vụ hỗ trợ được định hướng bố trí gắn với những hành lang giao thông lớn và Khu thương mại tự do, đồng thời kết hợp các dải cây xanh, hành lang hạ tầng và mạng lưới đường vận tải.
Ở phía Tây, không gian phát triển được tổ chức dựa trên quỹ rừng, đất nông nghiệp, hệ thống sông Túy Loan, các suối, hồ và địa hình đồi núi. Khu vực này được định hướng phát triển nông nghiệp công nghệ cao, kinh tế lâm nghiệp, du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng và các hoạt động trải nghiệm, song hạn chế gia tăng mật độ xây dựng.
Các tuyến kết nối về Bà Nà và Quốc lộ 14G sẽ đóng vai trò hành lang tổ chức các sản phẩm du lịch gắn với cảnh quan tự nhiên và hệ thống làng hiện hữu.
Một nội dung đáng chú ý trong phương án là giữ lại các làng hiện hữu, xem đây là những đơn vị cư trú có lịch sử và cấu trúc riêng. Các khu vực này sẽ được nâng cấp hạ tầng kỹ thuật, bổ sung nhà văn hóa, trường mầm non, sân thể thao, cây xanh, đồng thời cải tạo đường làng và không gian sinh hoạt cộng đồng.
Hoạt động tại các làng được định hướng gắn với dịch vụ cộng đồng, du lịch trải nghiệm, nông nghiệp và sản phẩm địa phương, tạo mối liên kết với các khu đô thị mới, hệ thống cây xanh, công trình công cộng và những khoảng không gian mở.
Mô hình “đô thị bọt biển” được đơn vị tư vấn và địa phương xem là hướng tiếp cận phù hợp với đặc thù Hòa Vang, nhằm tăng khả năng chống chịu, thích ứng với biến đổi khí hậu, đồng thời cân bằng giữa phát triển và bảo tồn.
Địa phương hiện phải đối mặt với những thách thức lớn về điều kiện tự nhiên. Khu vực phía Đông là vùng hợp lưu trũng thấp, chịu ảnh hưởng của lũ lụt từ sông Vu Gia qua sông Yên và thượng nguồn sông Túy Loan. Trong khi đó, phía Tây có địa hình bán sơn địa, rừng núi chia cắt, thường xảy ra sạt lở và lũ quét. Hạ tầng đô thị và hạ tầng kinh tế cũng chưa được đầu tư đồng bộ, trong khi nguồn thu ngân sách và nguồn lực phát triển của địa phương còn hạn chế.
Lãnh đạo thành phố yêu cầu đồ án phải đặt trong tổng thể Quy hoạch chung TP Đà Nẵng, bảo đảm sự đồng bộ và gắn với nguồn lực thực hiện. Đơn vị tư vấn được đề nghị lập bản đồ chồng ghép toàn bộ định hướng quy hoạch cấp trên lên địa bàn Hòa Vang, đồng thời xây dựng bảng đối chiếu giữa quy hoạch cấp trên, nội dung đồ án, mức độ phù hợp và những vấn đề cần xử lý.
Đối với việc chuyển đổi đất nông nghiệp và mở rộng khu dân cư, các khu vực cần được phân loại thành 5 nhóm gồm giữ nguyên, chỉnh trang, phát triển mới, hạn chế phát triển và cấm xây dựng. Với từng khu vực phát triển mới, cần tính toán cụ thể chi phí đầu tư hạ tầng.
Trước khi xác định các khu đô thị, đồ án cũng được yêu cầu xây dựng 3 lớp nền gồm địa hình, thủy văn và sinh thái để xác định quỹ đất có khả năng phát triển. Danh mục dự án và lộ trình thực hiện cần được phân kỳ theo các giai đoạn 2026-2030, 2030-2035 và dài hạn, gắn với nguồn lực, quỹ đất, giải phóng mặt bằng và cơ quan thực hiện.
Phó Chủ tịch UBND TP. Đà Nẵng nhấn mạnh, tiêu chí quan trọng của đồ án không nằm ở việc mở rộng bao nhiêu đất xây dựng, mà phải xác định rõ vị trí, quy mô phát triển và những không gian cần được giữ lại trong 30-50 năm tới.
Sau hội thảo, UBND xã Hòa Vang cho biết sẽ tiếp thu các ý kiến của lãnh đạo thành phố, chuyên gia, nhà khoa học và các sở, ngành để tiếp tục hoàn thiện đồ án, hướng tới một quy hoạch có tính khả thi, tạo nền tảng cho Hòa Vang phát triển bền vững và phù hợp với vai trò trong cấu trúc đô thị Đà Nẵng tương lai.
Báo cáo Expat Insider 2022 của tổ chức InterNations cho thấy Việt Nam xếp hạng 7 trong danh sách 52 quốc gia lý tưởng nhất cho người nước ngoài sinh sống, trong đó Đà Nẵng là một trong những lựa chọn hàng đầu. Trước đó, vào năm 2018, tạp chí du lịch Live and Invest Overseas cũng đã vinh danh Đà Nẵng là 1 trong 10 địa điểm đáng sống nhất thế giới.
