Thanh tra phanh phui loạt sai phạm tại gói thầu 35.000 tỷ đồng sân bay Long Thành: Chỉ điểm Vinaconex, Ricons, Hancorp...
Kết luận thanh tra của Thanh tra Chính phủ đã chỉ ra nhiều tồn tại, sai phạm tại gói thầu 5.10 của sân bay Long Thành do liên danh Vietur thực hiện.
Thanh tra Chính phủ vừa ban hành kết luận thanh tra dự án sân bay Long Thành, trong đó chỉ ra nhiều tồn tại, sai phạm tại gói thầu số 5.10 - thi công xây dựng và lắp đặt thiết bị công trình nhà ga hành khách với tổng mức đầu tư khoảng 35.000 tỷ đồng.
Đây là gói thầu từng gây nhiều tranh cãi khi chứng kiến cuộc cạnh tranh quyết liệt giữa hai liên danh Vietur và Hoa Lư. Sau nhiều khiếu nại liên quan đến việc đánh giá năng lực kỹ thuật, Vietur được lựa chọn trúng thầu, còn Hoa Lư bị loại do không đáp ứng yêu cầu của hồ sơ mời thầu.
Nhiều sai phạm tại gói thầu 5.10
Theo kết luận thanh tra, hồ sơ mời thầu (HSMT) của gói thầu còn nhiều sai sót, phải sửa đổi nhiều lần. Một số tiêu chí kỹ thuật áp dụng tiêu chuẩn đã hết hiệu lực, trong khi yêu cầu về kinh nghiệm thực hiện hợp đồng tương tự chưa phù hợp. Tổ chuyên gia chấm thầu cũng bị xác định vi phạm khi không yêu cầu Vinaconex làm rõ năng lực, kinh nghiệm theo quy định.
Đáng chú ý, liên danh Vietur sử dụng đồng USD (235,7 triệu USD) làm đồng tiền dự thầu không đúng quy định nhưng bên mời thầu không phát hiện để yêu cầu làm rõ, sau đó vẫn ký Hợp đồng 5.10 và sử dụng USD làm đồng tiền thanh toán, tiềm ẩn nguy cơ gây thất thoát cho ACV do biến động tỷ giá.
Thanh tra cũng chỉ ra Hợp đồng 5.10 cho phép giao thầu phụ tối đa 80% giá trị hợp đồng, không thống nhất với tỷ lệ 77,3% trong hồ sơ dự thầu của liên danh Vietur. Đồng thời, một số vật tư, thiết bị được thay đổi nơi sản xuất, mã hiệu và nhà sản xuất so với hồ sơ dự thầu.
Trong quá trình thi công, cơ quan thanh tra phát hiện nhiều tồn tại như sử dụng kết quả thí nghiệm của đơn vị chưa đủ điều kiện, nghiệm thu vật liệu trước khi được chấp thuận, sử dụng vật liệu ngoài danh mục hợp đồng và thay đổi chủng loại thép nhưng chưa thương thảo điều chỉnh giá theo quy định.
Đến ngày 31/3/2025, nhiều hạng mục vẫn chậm tiến độ; khối lượng một số công việc chênh lệch lớn so với thiết kế được duyệt. Thanh tra cũng cho biết chủ đầu tư chưa lập định mức mới đối với một số hạng mục, chưa điều chỉnh giá hợp đồng và chưa thương thảo đơn giá đối với các thay đổi phát sinh trong quá trình thi công.
Chỉ điểm sai phạm của các nhà thầu Vinaconex, Ricons, Hancorp...
Đáng chú ý, Thanh tra Chính phủ xác định 7 nhà thầu chính gồm Newtecons, Ricons, Hancorp (mã: HAN), CC1, Vinaconex (mã: VCG), ATAD và Phục Hưng đã chuyển giao cho các đơn vị chưa được chủ đầu tư chấp thuận làm nhà thầu phụ thực hiện phần công việc trị giá khoảng 1.596 tỷ đồng, thuộc hành vi chuyển nhượng thầu theo quy định của Luật Đấu thầu 2013.
Ngoài ra, liên danh Vietur (9/10 thành viên) còn ký hợp đồng với một số đơn vị khác thực hiện một phần công việc của gói thầu với tổng giá trị khoảng 1.653 tỷ đồng, cũng bị xác định là hành vi chuyển nhượng thầu. Riêng 4 nhà thầu phụ của IC ICTAS tiếp tục chuyển giao công việc cho các đơn vị khác với tổng giá trị khoảng 2.835 tỷ đồng, vi phạm các điều khoản của Hợp đồng 5.10.
Thanh tra cũng cho biết 8/10 nhà thầu trong liên danh Vietur đã sử dụng tiền tạm ứng để gửi tiết kiệm với tổng số tiền hơn 936 tỷ đồng, phát sinh khoảng 10,65 tỷ đồng tiền lãi, không đúng mục đích sử dụng theo hợp đồng. Một số khoản tạm ứng trị giá 5,58 tỷ đồng không được cung cấp đầy đủ chứng từ chứng minh việc sử dụng.
Thanh tra Chính phủ yêu cầu rà soát, khắc phục hàng loạt sai phạm
Trên cơ sở kết luận thanh tra, Thanh tra Chính phủ yêu cầu ACV và các đơn vị liên quan rà soát, xác định trách nhiệm của tập thể, cá nhân và nhà thầu; khắc phục sai phạm trong việc sử dụng USD làm đồng tiền dự thầu, thanh toán và rà soát chi phí thanh toán bằng ngoại tệ nhằm tránh thất thoát vốn Nhà nước.
Đồng thời, cơ quan thanh tra yêu cầu kiểm tra toàn bộ việc sử dụng nhà thầu phụ, chấm dứt hợp đồng với các nhà thầu không đủ điều kiện; rà soát chất lượng vật tư, thiết bị, đánh giá an toàn công trình sau khi thay đổi biện pháp thi công và điều chỉnh các định mức, đơn giá, quyết toán theo đúng quy định.
Thanh tra Chính phủ cũng yêu cầu đẩy nhanh tiến độ các hạng mục còn chậm, hoàn thiện hồ sơ nghiệm thu, tăng cường giám sát quá trình thi công và bảo đảm chất lượng công trình, tránh thất thoát, lãng phí vốn Nhà nước.
