Sân bay Long Thành: Thanh tra Chính phủ chuyển Bộ Công an xem xét điều tra, xử lý ACV và loạt nhà thầu Vinaconex, Fecon, Newtecons...

Thanh tra Chính phủ vừa có kết luận thanh tra việc chấp hành chính sách, pháp luật tại Dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành giai đoạn 1.

Dự án có tổng mức đầu tư hơn 109.000 tỷ đồng, thời gian thực hiện giai đoạn 2020-2026, mục tiêu đầu tư với 2 đường cất hạ cánh, 1 nhà ga hành khách cùng các hạng mục phụ trợ đồng bộ, đáp ứng 25 triệu hành khách/năm và 1,2 triệu tấn hàng hóa/năm.

Theo kết luận, việc thực hiện trình tự, thủ tục chủ đầu tư phê duyệt dự án, điều kiện năng lực của Ban QLDA, nguồn vốn thực hiện DATP2, DATP3; việc thực hiện Gói thầu XD01, Gói thầu XD02 thuộc DATP2 và Gói thầu 5.6, Gói thầu 5.10 thuộc DATP3 còn có những thiếu sót, vi phạm.

Cụ thể, VATM phê duyệt DATP2 khi chưa hoàn thiện thiết kế cơ sở hạng mục văn phòng; chưa làm rõ các khuyến nghị của Hội đồng Thẩm định Nhà nước. Trưởng Ban QLDA đảm nhận nhiệm vụ của Giám đốc QLDA nhưng chưa có chứng chỉ hành nghề theo quy định.

Trong khi đó, ACV bị xác định phê duyệt danh mục tiêu chuẩn áp dụng cho Dự án thành phần 3 trước khi quyết định phê duyệt dự án; phê duyệt báo cáo nghiên cứu khả thi của một số hạng mục chưa đúng trình tự; tổng mức đầu tư được tính toán trên cơ sở chưa phù hợp quy định.

Thanh tra cũng cho rằng mô hình chủ đầu tư trực tiếp quản lý dự án trong giai đoạn đầu chưa tương xứng với quy mô, tính chất của dự án, đồng thời nhân sự Ban Quản lý dự án ở một số thời điểm chưa đáp ứng đầy đủ điều kiện hành nghề.

Hàng loạt sai phạm trong đấu thầu, hợp đồng và thi công

Thanh tra Chính phủ chỉ ra nhiều sai phạm trong quá trình triển khai hai gói thầu XD01 và XD02 thuộc Dự án thành phần 2.

Trong đó, hồ sơ mời thầu Gói thầu XD02 quy định tiêu chí kinh nghiệm chưa phù hợp; dự toán áp dụng sai định mức, sai khối lượng và đơn giá làm tăng chi phí dự toán của Gói thầu XD02 hơn 7 tỷ đồng.

Chủ đầu tư nâng tỷ lệ tạm ứng cho nhà thầu từ 15% lên 20%, vi phạm nguyên tắc thương thảo hợp đồng; một số thiết bị, vật tư không đúng hồ sơ dự thầu. Thanh tra cũng phát hiện hồ sơ nghiệm thu máy móc, thiết bị chưa đầy đủ; bảo hiểm công trình chưa đúng quy định; việc thu hồi tiền tạm ứng chưa đúng thỏa thuận hợp đồng; một số khoản thanh toán chưa đủ điều kiện; nhiều nhà thầu lập hóa đơn và kê khai thuế giá trị gia tăng không đúng thời điểm.

Đối với Gói thầu 5.6 và Gói thầu 5.10 thuộc Dự án thành phần 3, Thanh tra Chính phủ kết luận hồ sơ mời thầu còn nhiều sai sót, tiêu chí đánh giá năng lực chưa phù hợp, quá trình đánh giá hồ sơ dự thầu còn vi phạm.

Đáng chú ý, hồ sơ dự thầu của liên danh Vietur sử dụng đồng USD trong dự thầu nhưng bên mời thầu không phát hiện để làm rõ và tiếp tục ký hợp đồng bằng USD, có nguy cơ gây thất thoát khi tỷ giá biến động.

Bên cạnh đó, Thanh tra xác định ACV chưa thực hiện điều chỉnh giá hợp đồng theo quy định, chưa thương thảo điều chỉnh đơn giá đối với một số vật liệu thay đổi nguồn gốc, đồng thời chấp thuận một số nhà thầu phụ chưa đáp ứng đầy đủ điều kiện năng lực.

Một trong những nội dung đáng chú ý của kết luận thanh tra là tình trạng chuyển nhượng thầu.

Theo Thanh tra Chính phủ, tại Gói thầu XD02 thuộc Dự án thành phần 2, một số nhà thầu đã giao lại một phần công việc cho đơn vị khác khi chưa được chủ đầu tư chấp thuận, thuộc hành vi chuyển nhượng thầu theo quy định của Luật Đấu thầu năm 2013.

Tại Gói thầu 5.6, một số thành viên liên danh cũng ký hợp đồng với nhà thầu khác để thực hiện một phần công việc có giá trị hơn 87 tỷ đồng, được Thanh tra xác định là hành vi chuyển nhượng thầu.

Đối với Gói thầu 5.10, Thanh tra Chính phủ xác định nhiều nhà thầu chính và liên danh Vietur ký hợp đồng giao một phần công việc cho các đơn vị khác với tổng giá trị hàng nghìn tỷ đồng, thuộc hành vi chuyển nhượng thầu theo quy định của Luật Đấu thầu.

Ngoài ra, Thanh tra cũng nêu việc ACV và tư vấn giám sát chấp thuận để nhà thầu IC ICTAS giao hạng mục hệ thống quản lý trung tâm (CMS) cho Ricons không thuộc phạm vi công việc được phép giao thầu phụ.

Thanh tra còn phát hiện 8/10 nhà thầu trong liên danh Vietur sử dụng tiền tạm ứng gửi tiết kiệm có kỳ hạn với tổng số tiền hơn 936 tỷ đồng, phát sinh hơn 10,6 tỷ đồng tiền lãi, không đúng mục đích sử dụng tiền tạm ứng theo hợp đồng.

Chuyển Bộ Công an để xem xét điều tra, xử lý

Từ kết quả thanh tra, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo các bộ, ngành tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm tình trạng chuyển nhượng thầu tại các dự án quan trọng quốc gia.

Đồng thời, căn cứ Luật Thanh tra năm 2025, cơ quan này chuyển thông tin đến Bộ Công an để xem xét điều tra, xử lý đối với một số nhà thầu có hành vi chuyển nhượng thầu, các vi phạm về đồng tiền dự thầu, đồng tiền thanh toán cũng như những nội dung liên quan nếu có dấu hiệu vi phạm pháp luật.

Với hành vi chuyển nhượng thầu, Thanh tra Chính phủ chỉ rõ tại Gói thầu XD02 bao gồm các nhà thầu TCT 36 - CTCP và Newtatco. Gói thầu 5.6 gồm 3 nhà thầu chính trong liên danh là Hancorp, Vinaconex và CTCP Fecon; Gói thầu 5.10 có 9/10 nhà thầu chính trong liên danh gồm: HANCORP, Phục Hưng, CCI, VINACONEX, NEWTECONS, RICONS, ATAD, SOL E&C, HAWEE và 1 nhà thầu tư vấn giám sát (Liên danh Japan Airport Consultants, Inc. (JAC) và Công ty cổ phần Tư vấn công nghệ, thiết bị và kiểm định xây dựng - Coninco).

Ngoài ra, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Bộ Tài chính, Bộ Xây dựng, Ngân hàng Nhà nước, UBND TP Đồng Nai cùng ACV và VATM khẩn trương rà soát, khắc phục toàn bộ các thiếu sót, xử lý trách nhiệm tập thể, cá nhân liên quan; kiểm soát chặt tiến độ, chất lượng dự án; rà soát toàn bộ các gói thầu chưa được thanh tra để chủ động ngăn ngừa các sai phạm tương tự.