Thí sinh thi điểm rất cao nhưng vẫn trượt, cơ quan tuyển sinh tuyên bố thẳng, 2 trường Đại học lớn đã chủ động liên hệ

Kỳ thi đại học (Gaokao) của Trung Quốc từ lâu được xem là một trong những kỳ thi khốc liệt nhất thế giới. Tuy nhiên, bên cạnh điểm số, việc nắm rõ quy định tuyển sinh cũng có ý nghĩa quyết định đối với cơ hội vào đại học.

Mới đây, câu chuyện một thí sinh đạt 691 điểm nhưng vẫn lỡ cơ hội vào Đại học Thanh Hoa và Đại học Bắc Kinh đã thu hút sự chú ý, đồng thời trở thành bài học về những ràng buộc trong quá trình đăng ký nguyện vọng.

Nhân vật trong câu chuyện là Lăng Thần Phong, thí sinh đến từ tỉnh Quảng Đông. Trong kỳ thi Gaokao năm nay, nam sinh đạt 691 điểm, xếp thứ 88 toàn tỉnh ở tổ hợp Vật lý, riêng môn Toán đạt 140 điểm.

Trước kỳ thi, Thần Phong đã đăng ký tham gia Chương trình Cường Cơ (Strong Foundation Program) của Đại học Phục Đán và lần lượt vượt qua các vòng sơ tuyển, phỏng vấn cùng bài kiểm tra thể lực.

Chương trình Cường Cơ được Bộ Giáo dục Trung Quốc triển khai từ năm 2020 nhằm tuyển chọn và đào tạo những học sinh xuất sắc có đam mê với các ngành khoa học cơ bản như Toán học, Vật lý, Hóa học, Sinh học, Triết học và Lịch sử. Mục tiêu của chương trình là bồi dưỡng nguồn nhân lực phục vụ các lĩnh vực nghiên cứu nền tảng và công nghệ chiến lược của quốc gia.

Sau khi điểm thi được công bố, hệ thống tuyển sinh của tỉnh Quảng Đông tự động trích xuất hồ sơ của Lăng Thần Phong để xét tuyển theo diện Chương trình Cường Cơ. Điều này đồng nghĩa với việc hồ sơ của nam sinh bị "khóa" ngay từ vòng tuyển sớm và không còn đủ điều kiện tham gia đợt xét tuyển đại học thông thường.

Theo thông tin được chia sẻ, ngay trong tối công bố điểm, Đại học Thanh Hoa và Đại học Bắc Kinh đều chủ động liên hệ, bày tỏ mong muốn tuyển Thần Phong. Tuy nhiên, mọi nỗ lực đều không thể thay đổi kết quả. Sau khi thí sinh vượt qua các vòng đánh giá và hồ sơ được cơ quan quản lý giáo dục phê duyệt, dữ liệu tuyển sinh sẽ được khóa theo quy định, không thể rút lại hoặc điều chỉnh.

Nhiều người cho rằng đây chỉ là sự cứng nhắc của hệ thống kỹ thuật, song thực tế đây là quy định bắt buộc của Chương trình Cường Cơ. Ngay từ thời điểm đăng ký, thí sinh đã chấp nhận các điều khoản tuyển sinh. Khi hoàn tất quá trình xét tuyển, việc thay đổi nguyện vọng gần như không còn khả năng thực hiện, kể cả cơ quan tuyển sinh của các trường cũng không thể can thiệp.

Theo các chuyên gia giáo dục, không ít phụ huynh và học sinh tại Trung Quốc vẫn hiểu nhầm Chương trình Cường Cơ chỉ là phương án dự phòng, có thể đăng ký trước để "giữ chỗ", sau đó căn cứ vào điểm thi để quyết định có nhập học hay không. Tuy nhiên, chương trình được thiết kế dành cho những học sinh thực sự mong muốn theo đuổi các ngành khoa học cơ bản, chứ không phải là "tấm vé" giúp tăng cơ hội vào các trường đại học hàng đầu.

Đại học Phục Đán là một trong những cơ sở đào tạo hàng đầu về Toán học tại Trung Quốc, sở hữu nhiều phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia và chương trình hợp tác quốc tế. Theo chia sẻ, Lăng Thần Phong từ lâu đã bày tỏ niềm yêu thích đặc biệt với Toán học thuần túy. Vì vậy, việc lựa chọn Đại học Phục Đán được cho là phù hợp với định hướng nghiên cứu lâu dài của nam sinh, thay vì một quyết định mang tính ngẫu hứng.

Dù vậy, câu chuyện vẫn làm dấy lên nhiều tranh luận. Nhiều người tiếc nuối khi một thí sinh đạt tới 691 điểm không thể theo học Thanh Hoa hay Bắc Đại. Trong khi đó, không ít ý kiến cho rằng giá trị của việc học không nên chỉ được đo bằng danh tiếng của trường, mà cần nhìn vào sự phù hợp giữa năng lực, sở thích và định hướng nghề nghiệp của mỗi học sinh.

Từ năm 2020, Chương trình Cường Cơ được triển khai để thay thế cơ chế tuyển sinh tự chủ trước đây. Đến năm 2026, tỉnh Quảng Đông lần đầu áp dụng cơ chế tự động ưu tiên xét tuyển và khóa hồ sơ đối với các thí sinh đủ điều kiện. Dù quy định không mới, nhiều phụ huynh và giáo viên vẫn giữ quan điểm cũ, cho rằng có thể đồng thời đăng ký Thanh Hoa, Bắc Đại và coi Chương trình Cường Cơ như một phương án "giữ chỗ".

Bộ Giáo dục Trung Quốc cũng nhiều lần khuyến cáo không nên xem Chương trình Cường Cơ là con đường gián tiếp để vào các trường đại học hàng đầu. Tuy nhiên, theo truyền thông nước này, tại một số địa phương, vẫn có học sinh được hướng dẫn đăng ký theo cách hiểu chưa đầy đủ về những ràng buộc của chương trình.

Đây cũng không phải trường hợp cá biệt. Năm trước, một thí sinh tại tỉnh Giang Tô đạt 687 điểm cũng rơi vào tình huống tương tự khi hồ sơ bị khóa sau khi trúng tuyển Chương trình Cường Cơ của Đại học Khoa học và Công nghệ Trung Quốc.

Gia đình của thí sinh này đã gửi đơn khiếu nại lên cơ quan quản lý giáo dục, song kết quả không thay đổi bởi hệ thống tuyển sinh được vận hành theo quy trình thống nhất và không có ngoại lệ đối với các thí sinh đạt điểm cao.