Thủ tướng nhiều lần nhắc chuyện hoàn thuế VAT chậm, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nói gì?

Sáng 12/11, dưới sự chủ trì, điều hành của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Quốc hội tiến hành chất vấn nhóm vấn đề thứ nhất thuộc lĩnh vực tài chính. Người trả lời chất vấn là Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn.

Các nội dung được đưa ra chất vấn tập trung vào công tác phân bổ, quản lý và thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công năm 2026, gắn với triển khai kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030. Trong đó, các đại biểu quan tâm đến nguyên nhân, trách nhiệm và giải pháp khắc phục tình trạng chậm giải ngân, nhất là tại các công trình, dự án trọng điểm, nhằm bảo đảm tiến độ, chất lượng và hiệu quả đầu tư.

Bên cạnh đó, Quốc hội chất vấn về những khó khăn, vướng mắc và giải pháp nâng cao hiệu quả huy động, phân bổ, sử dụng vốn ODA, vốn vay ưu đãi và vốn đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP).

Gần 600 hồ sơ có dấu hiệu trốn thuế, mua bán hóa đơn được chuyển sang cơ quan điều tra

Tại phiên chất vấn, đại biểu Hà Đức Minh, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Lào Cai, phản ánh tình trạng mua bán trái phép hóa đơn vẫn diễn ra dù hóa đơn điện tử đã được triển khai và áp dụng trên phạm vi toàn quốc.

Từ thực tế này, đại biểu đề nghị Bộ trưởng Bộ Tài chính làm rõ nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên, đồng thời xác định trách nhiệm của cơ quan thuế trong công tác quản lý, kiểm tra và giám sát việc sử dụng hóa đơn điện tử.

Trả lời chất vấn, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn thừa nhận tình trạng mua bán trái phép hóa đơn vẫn xảy ra và cho biết ngành thuế đang triển khai quyết liệt các giải pháp nhằm ngăn chặn.

Theo số liệu được Bộ trưởng thông tin, trong 10 tháng đầu năm 2026, cơ quan thuế đã phát hành hơn 10 tỷ hóa đơn đưa vào lưu thông, trong đó có 5,2 tỷ hóa đơn điện tử và 5,5 tỷ hóa đơn giấy.

Để ngăn chặn tình trạng thành lập công ty "ma", mua bán và lợi dụng hóa đơn, Bộ trưởng cho biết thời gian tới, Bộ Tài chính sẽ tăng cường ứng dụng công nghệ số, đồng thời đẩy mạnh phối hợp với các cơ quan chức năng, trong đó có Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05).

Việc phối hợp nhằm định danh người đăng ký, đứng tên thành lập doanh nghiệp, qua đó tăng cường hiệu quả quản lý và ngăn chặn các hành vi lợi dụng hoạt động đăng ký doanh nghiệp để vi phạm pháp luật về hóa đơn.

Song song với giải pháp trên, cơ quan thuế sẽ tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động thực tế của doanh nghiệp, đặc biệt tập trung vào những lĩnh vực và nhóm đối tượng có nguy cơ cao.

Đáng chú ý, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, từ năm 2022 đến nay, ngành thuế đã chuyển gần 600 hồ sơ của các doanh nghiệp có dấu hiệu trốn thuế, gian lận thuế và mua bán hóa đơn sang cơ quan điều tra.

Bên cạnh việc tăng cường kiểm tra, giám sát, người đứng đầu ngành tài chính nhấn mạnh yêu cầu đẩy mạnh tuyên truyền để người dân và doanh nghiệp hiểu, tuân thủ các quy định pháp luật. Đồng thời, ngành thuế sẽ tiếp tục triển khai các biện pháp nhằm bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm túc.

Tiến độ hoàn thuế VAT: 88% hồ sơ được xử lý trong 7 ngày

Liên quan đến công tác hoàn thuế VAT, tại phiên chất vấn sáng 12/11, đại biểu Dương Khắc Mai (Lâm Đồng) đề cập tình trạng chậm hoàn thuế giá trị gia tăng (VAT), cho rằng việc này đang ảnh hưởng đến dòng vốn phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.

Đại biểu Dương Khắc Mai cho biết, công tác kiểm soát hoàn thuế cần bảo đảm chặt chẽ, ngăn ngừa gian lận hóa đơn nhưng đồng thời phải đáp ứng tiến độ, tránh gây chậm trễ cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, thực tế vẫn còn tình trạng chậm hoàn thuế VAT, ảnh hưởng đến dòng vốn phục vụ sản xuất.

Ông đề nghị Bộ trưởng Tài chính làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm và giải pháp xử lý các hồ sơ hoàn thuế còn tồn đọng.

Bộ trưởng Tài chính thừa nhận tiến độ xử lý vẫn chưa đáp ứng yêu cầu, trong khi nguồn vốn bị tồn đọng ở khâu hoàn thuế giá trị gia tăng (VAT) đang trở thành một trở ngại với doanh nghiệp. "Trong các cuộc gặp, Thủ tướng cũng thường nhắc tôi phải xem lại việc hoàn thuế vì doanh nghiệp còn kêu ca nhiều, tiến độ vẫn chậm", Bộ trưởng nói.

Theo ông, trong bối cảnh doanh nghiệp khó tiếp cận nguồn vốn, việc đẩy nhanh hoàn thuế VAT là cần thiết để giảm áp lực cho doanh nghiệp. Để cải thiện tiến độ, ngành thuế đã phân loại doanh nghiệp theo mức độ tuân thủ và rủi ro. Hiện khoảng 80% hồ sơ thuộc "luồng xanh", được hoàn thuế trước và kiểm tra sau; 20% còn lại phải kiểm tra trước khi hoàn.

Nhờ cơ chế này, tiến độ hoàn thuế năm nay được cải thiện. Tính đến nay, cơ quan thuế đã hoàn khoảng 79.000 tỷ đồng, tương đương 99% dự toán năm 2026 dành cho công tác này và tăng hơn 40% so với cùng kỳ năm trước.

Trong nhóm được hoàn trước - kiểm tra sau, 88% hồ sơ được giải quyết trong vòng 7 ngày, số còn lại cần thêm thời gian để đối chiếu và kiểm soát. Với nhóm phải kiểm tra trước khi hoàn, thời gian xử lý bình quân đã giảm từ khoảng 50 ngày xuống còn 40 ngày.

Bộ trưởng cũng cho biết hiện 100% hồ sơ hoàn thuế được thực hiện trên môi trường điện tử. Thời gian tới, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục phân loại doanh nghiệp kỹ hơn, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin nhằm rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ.

Theo Bộ trưởng, mục tiêu đặt ra là tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, vừa kiểm soát chặt chẽ để ngăn ngừa gian lận, tránh thất thoát ngân sách, vừa tạo thuận lợi tối đa cho người dân và doanh nghiệp.