Thúc đẩy dự án tàu đệm từ 500 km/h kết nối ba vùng đô thị lớn

Thống đốc tỉnh Shizuoka, miền Trung Nhật Bản, ngày thứ Ba (7/7) đã chính thức phê duyệt việc xây dựng tuyến tàu đệm từ siêu tốc (maglev) đi qua địa phương này, đánh dấu bước tiến quan trọng của dự án sau hơn một thập kỷ bế tắc.

Dự án, còn được gọi là tuyến Shinkansen Chuo Linear, do JR Tokai khởi công từ năm 2014. Tuyến đường được thiết kế nhằm kết nối ba vùng đô thị lớn của Nhật Bản gồm Tokyo ở phía Đông, Nagoya ở miền Trung và Osaka ở phía Tây.

Hệ thống sử dụng công nghệ nam châm siêu dẫn để nâng các toa tàu lên khỏi đường ray, cho phép tàu đạt tốc độ tối đa lên tới 500 km/giờ. Nhờ đó, thời gian di chuyển giữa ga Shinagawa (Tokyo) và ga Nagoya (tỉnh Aichi) sẽ được rút ngắn xuống chỉ còn khoảng 40 phút.

Theo kế hoạch, tuyến đường sẽ được đưa vào khai thác trước trên đoạn Shinagawa - Nagoya, sau đó tiếp tục kéo dài đến Osaka.

Ban đầu, JR Tokai đặt mục tiêu đưa đoạn Shinagawa - Nagoya vào hoạt động trong năm 2027. Tuy nhiên, thời điểm khai thác đã nhiều lần bị trì hoãn do công ty không thể đạt được thỏa thuận với chính quyền tỉnh Shizuoka liên quan đến đoạn hầm dài 8,9 km đi qua địa phương này.

Phát biểu tại kỳ họp Hội đồng tỉnh Shizuoka hôm thứ Ba, Thống đốc Yasutomo Suzuki cho biết ông đã chính thức chấp thuận việc khởi công xây dựng. Chính quyền tỉnh sẽ ký thỏa thuận với JR Tokai trên cơ sở quy định của địa phương về bảo tồn môi trường tự nhiên.

Quyết định này được đưa ra sau khi cựu Thống đốc Heita Kawakatsu, người phản đối quyết liệt dự án, từ chức.

Kể từ năm 2017, ông Kawakatsu liên tục bày tỏ lo ngại rằng việc thi công đoạn tuyến qua Shizuoka có thể làm suy giảm lưu lượng nước của sông Oi - con sông chảy qua khu vực trung tâm của tỉnh. Dù nhiều vòng đàm phán đã được tổ chức giữa chính quyền và ban lãnh đạo JR Tokai, hai bên vẫn không tìm được tiếng nói chung.

Sau khi ông Suzuki nhậm chức vào tháng 5/2024, tiến trình thương lượng đã được thúc đẩy đáng kể. Đầu năm nay, hai bên đạt được thỏa thuận theo đó JR Tokai cam kết triển khai các biện pháp khôi phục nguồn nước nếu hoạt động xây dựng ảnh hưởng đến việc sử dụng nước trong tỉnh. Trường hợp không thể khắc phục được, doanh nghiệp sẽ thực hiện bồi thường.

Nếu các thủ tục còn lại diễn ra thuận lợi, công trình có thể được khởi công ngay trong năm nay.

Tuy nhiên, đoạn tuyến đi qua Shizuoka được đánh giá là một trong những hạng mục khó thi công nhất và dự kiến mất khoảng 10 năm để hoàn thành. Điều này đồng nghĩa tuyến tàu đệm từ nhiều khả năng chỉ có thể đi vào vận hành sớm nhất vào năm 2036.

Bên cạnh những thách thức kỹ thuật, chi phí xây dựng leo thang cũng đang là mối quan ngại lớn.

Do giá vật liệu và nhân công tăng mạnh, tổng mức đầu tư cho đoạn Shinagawa - Nagoya hiện được ước tính lên tới 11.000 tỷ yên (khoảng 67 tỷ USD), gấp đôi mức dự toán 5.500 tỷ yên khi dự án được công bố vào năm 2014.

Để đẩy nhanh quá trình ra quyết định và tìm giải pháp kiểm soát chi phí, JR Tokai đã thành lập một đơn vị mới chịu trách nhiệm tập trung quản lý việc phát triển công nghệ cũng như giám sát tiến độ thi công dự án tàu đệm từ.

Hiện JR Tokai cũng là đơn vị vận hành tuyến tàu cao tốc Tokaido Shinkansen, chạy trên "Cung đường Vàng" nổi tiếng của Nhật Bản, kết nối Tokyo, Kyoto và Osaka - tuyến giao thông đặc biệt được du khách quốc tế ưa chuộng.

Nhờ lượng khách quốc tế tăng mạnh, doanh thu từ du lịch quốc tế của JR Tokai trong năm tài chính kết thúc vào tháng 3/2026 đạt 156 tỷ yên, tăng 33% so với cùng kỳ năm trước.

Khi hoàn thành, tuyến tàu đệm từ sẽ rút ngắn một nửa thời gian di chuyển giữa Tokyo và Osaka so với tuyến Tokaido Shinkansen hiện nay.

Bên cạnh việc nâng cao năng lực vận tải, tuyến đường mới còn đóng vai trò như một hệ thống giao thông dự phòng giữa các đô thị lớn trong trường hợp tuyến Tokaido Shinkansen - đã hoạt động hơn 60 năm - xuống cấp hoặc xảy ra các thảm họa thiên nhiên lớn như động đất.