Tiến sĩ nghệ thuật cải lương đầu tiên của Việt Nam, từng kết hôn với danh thủ nổi tiếng, tuổi 81 sống độc thân trong biệt thự 1.200m²

“Cải lương chi bảo” của nền nghệ thuật Việt

NSND. TS Bạch Tuyết sinh năm 1945 tại Khánh Bình, TP. Châu Đốc (cũ), tỉnh An Giang. Bà được mệnh danh là “Cải lương chi bảo”, gắn liền với những dấu ấn nổi bật trong nền nghệ thuật cải lương Việt Nam.

Ngay từ những năm còn ngồi trên ghế nhà trường, Bạch Tuyết đã bộc lộ năng khiếu ca hát, ngâm thơ và dành tình yêu đặc biệt cho sân khấu cải lương. Khi còn nhỏ, bà rất hâm mộ nghệ sĩ Thanh Nga, thường tìm cách vào hậu trường để xem thần tượng biểu diễn và xin chữ ký.

Trong một lần nghe Bạch Tuyết cất tiếng hát, nghệ sĩ Thanh Nga nhận ra bà có năng khiếu với cải lương. Lời động viên ấy trở thành một trong những động lực đưa cô gái trẻ đến với sân khấu và bắt đầu hành trình gắn bó với nghiệp diễn.

Tuy nhiên, con đường theo nghề của Bạch Tuyết cũng không hề bằng phẳng khi vấp phải sự phản đối từ gia đình. Khi bà muốn theo gánh hát, cha không đồng ý vì quan niệm đi hát là “xướng ca vô loài”. Soạn giả Điêu Huyền đã tìm đến gia đình để xin cho Bạch Tuyết được theo đoàn.

Sau đó, cha bà đồng ý để con gái theo đuổi lựa chọn của mình. Bạch Tuyết được soạn giả Điêu Huyền nhận làm con nuôi và cho gia nhập đoàn Kiên Giang.

Năm 1961, đoàn Kiên Giang biểu diễn vở Lá thắm chỉ hồng. Do cô đào chính đến trễ, Bạch Tuyết bất ngờ được giao vai cô lái đò Lệ Chi. Màn trình diễn giúp bà gây chú ý và tiếp tục được thử sức qua các vở Kiếp chồng chung, Suối mơ rền áo cưới... Sau đó, nghệ sĩ Út Trà Ôn mời Bạch Tuyết về đoàn Thống Nhất. Với vở Tiếng hát Muồng Tênh, tên tuổi của bà bắt đầu được khán giả biết đến rộng rãi.

Đang tạo được dấu ấn trên sân khấu, Bạch Tuyết lại có quyết định bất ngờ khi tạm nghỉ hát để ôn thi tú tài. Việc học cũng nhiều lần khiến bà rời sân khấu trong những giai đoạn đang có tiếng vang. Cuối năm 1962, Bạch Tuyết gia nhập đoàn Bạch Vân. Năm 1963, bà được trao Huy chương Vàng triển vọng Giải Thanh Tâm qua vai người vợ trong vở Tàn một kiếp hoa.

Năm 1964, Bạch Tuyết về đoàn Dạ Lý Hương do ông bầu Xuân thành lập. Tại đây, sự cộng tác với hai soạn giả Hà Triều - Hoa Phượng mang đến cho bà nhiều vai diễn gắn với tên tuổi. Trong đó, vở Nỗi buồn con gái, tức Tần Nương Thất, giúp Bạch Tuyết giành Huy chương Vàng Diễn viên xuất sắc Giải Thanh Tâm năm 1965.

Năm 1966, Hùng Cường gia nhập đoàn Dạ Lý Hương. Sự kết hợp giữa Hùng Cường và Bạch Tuyết sau đó trở thành một cặp đôi được đông đảo khán giả yêu thích trên sân khấu cải lương.

Đến năm 1971, Bạch Tuyết cùng Hùng Cường thành lập gánh hát Hùng Cường - Bạch Tuyết, sau đổi thành Đoàn ca kịch Bạch Tuyết. Đoàn biểu diễn các vở Trăng thề vườn Thúy, Má hồng phận bạc, Cung thương sầu nguyệt hạ. Sau một thời gian hoạt động, gánh hát ngừng biểu diễn. Bạch Tuyết sau đó chuyển sang học Luật.

Ở tuổi 40, bà tiếp tục bước vào giảng đường đại học. Sau đó, Bạch Tuyết có bằng Cử nhân Ngữ văn. Năm 1988, bà được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú. Cũng trong năm này, bà tốt nghiệp khoa Đạo diễn tại Viện Hàn lâm Sân khấu và Điện ảnh ở Sofia, Bulgaria.

Năm 1995, Bạch Tuyết bảo vệ luận án tiến sĩ với đề tài Sự thích nghi của nghệ thuật sân khấu dân tộc cổ truyền của các quốc gia Đông Nam Á. Bà trở thành Tiến sĩ nghệ thuật cải lương đầu tiên của Việt Nam. Năm 2012, Nhà nước phong tặng bà danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân.

Sau nhiều năm gắn bó với sân khấu, sức hút của NSND Bạch Tuyết chưa bao giờ vơi giảm. Năm 2024, bà có tên trong danh sách "50 Over 50" - 50 phụ nữ châu Á có tầm ảnh hưởng của Forbes.

Những thăng trầm phía sau hào quang sân khấu

Bên cạnh sự nghiệp sân khấu, cuộc đời Bạch Tuyết cũng trải qua nhiều biến động. Mẹ mất khi mới lên 8 khiến bà sớm phải sống tự lập. Những tổn thương từ thời thơ ấu theo bà trong nhiều năm.

Khi mới 16 tuổi, Bạch Tuyết bén duyên với nghệ thuật cải lương. 2 năm sau, bà đã có xe riêng, nhà riêng và tiền gửi ngân hàng. Ở tuổi 20, nữ nghệ sĩ bước vào giai đoạn đỉnh cao của danh vọng. Tuy nhiên, những thành công trên sân khấu không xóa đi những trăn trở trong đời sống tinh thần.

Bạch Tuyết từng chia sẻ về 3 lần tìm đến cái chết khi còn trẻ. Lần đầu bắt nguồn từ những tổn thương sau khi mẹ qua đời vì tai nạn giao thông. Bà từng day dứt với câu hỏi: “Mẹ đã mất vậy mình còn sống để làm gì?”. Câu hỏi ấy theo bà đến khi trưởng thành và có thời điểm khiến bà tìm đến cái chết nhưng không thành.

Lần thứ 2 xảy ra sau một đêm đi diễn về khuya. Trên đường trở về, Bạch Tuyết chứng kiến một cô gái làng chơi bị khách quỵt tiền, cướp ví và đánh đập. Sự việc diễn ra quá nhanh khiến bà và những người xung quanh không kịp can thiệp. Trở về nhà, bà day dứt và dùng dao lam tự làm tổn thương mình. Một người bạn tình cờ đến thăm, phát hiện bà trong tình trạng nguy kịch và đưa đi cấp cứu.

Lần thứ 3 diễn ra sau một buổi biểu diễn. Khi Bạch Tuyết vừa hoàn thành vai diễn, khán giả chạy lên sân khấu ôm, hôn và tặng hoa. Trong khoảnh khắc được người hâm mộ yêu mến, bà lại nghĩ rằng nếu qua đời lúc ấy, mình sẽ được khán giả thương tiếc. Bà tiếp tục tìm đến cái chết nhưng được phát hiện và cứu chữa kịp thời.

Về hôn nhân, Bạch Tuyết kết hôn lần đầu với cầu thủ bóng đá Phạm Huỳnh Tam Lang. Ông Tam Lang từng là Huấn luyện viên trưởng CLB Bóng đá Cảng Sài Gòn và Đội tuyển Việt Nam, đồng thời được biết đến là một trong những trung vệ xuất sắc trong lịch sử bóng đá Việt Nam và châu Á.

Cuộc hôn nhân này kết thúc vào năm 1967, sau vài năm chung sống do 2 người không có con. Sau đó, Bạch Tuyết gặp ông Charles Đức, một Việt kiều giàu có tại Pháp. Chỉ vài tuần sau khi gặp gỡ, bà phát hiện mình mang thai và được ông Charles Đức đón về sống tại một biệt thự rộng lớn, sau đó 2 người kết hôn.

2 người có một con trai duy nhất tên Bảo Giang Valery Bauduin, hiện sinh sống tại Mỹ. Sau này, cuộc hôn nhân thứ 2 của Bạch Tuyết cũng dang dở.

Hiện NSND. TS Bạch Tuyết sống tại Thủ Đức, TP. HCM trong một căn biệt thự rộng hơn 1.200m². Căn nhà có hồ bơi và vườn hoa bao quanh, được nữ nghệ sĩ tự lên ý tưởng và hoàn công năm 2015. Một số thông tin cho biết căn biệt thự có giá trị hàng chục tỷ đồng, thậm chí có nguồn ước tính giá trị được thẩm định gần 100 tỷ đồng. Đây được cho là một trong số những tài sản mà NSND. TS Bạch Tuyết sở hữu.

Sau những biến động trong cuộc sống, ở tuổi 81, bà lựa chọn cuộc sống độc thân, tiếp tục dành thời gian cho hoạt động nghệ thuật và nghiên cứu.