Trung Quốc đón tin vui

Theo số liệu Hải quan công bố ngày thứ Ba (9/6), kim ngạch xuất khẩu của Trung Quốc tính theo USD tăng 19,4% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn mức tăng 14,1% ghi nhận trong tháng 4. Kết quả này vượt đáng kể dự báo tăng 15% của các chuyên gia kinh tế được Reuters khảo sát.

Ở chiều ngược lại, nhập khẩu tiếp tục tăng tốc với mức tăng 27,4% trong tháng 5, cao hơn mức 25,3% của tháng trước và vượt dự báo 25% của giới phân tích. Nhờ đó, thặng dư thương mại của Trung Quốc đạt 105,4 tỷ USD trong tháng 5.

Tính chung 5 tháng đầu năm, nhập khẩu của Trung Quốc tăng 24,5% so với cùng kỳ năm ngoái, vượt xa mức tăng 15,5% của xuất khẩu. Điều này khiến thặng dư thương mại thu hẹp so với cùng kỳ năm trước.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia của Bank of America Global Research, sự gia tăng nhập khẩu chủ yếu xuất phát từ chi phí đầu vào tăng cao và tập trung ở một số nhóm hàng nhất định, đặc biệt là chip bán dẫn và vàng, thay vì phản ánh sự phục hồi toàn diện của nhu cầu trong nước.

“Trong bối cảnh nhu cầu tổng thể vẫn yếu và quá trình thay thế hàng nhập khẩu bằng sản phẩm nội địa tiếp tục diễn ra, việc tái cân bằng thương mại thực chất vẫn còn rất xa vời”, các chuyên gia của Bank of America nhận định. Theo họ, sự bùng nổ xuất khẩu hiện nay cũng khiến Bắc Kinh giảm bớt áp lực phải tung ra các gói kích thích kinh tế quy mô lớn.

Động lực tăng trưởng suy yếu sau quý I

Sau giai đoạn tăng trưởng mạnh trong quý I, nền kinh tế Trung Quốc đã xuất hiện nhiều dấu hiệu chững lại.

Trong tháng 4, hầu hết các chỉ số kinh tế đều giảm tốc, trong đó sản xuất công nghiệp và doanh số bán lẻ ghi nhận mức tăng thấp nhất trong nhiều năm. Sang tháng 5, chỉ số hoạt động sản xuất chính thức cũng giảm về mức 50 điểm - ngưỡng phân định giữa tăng trưởng và suy giảm.

Các nhà xuất khẩu Trung Quốc hiện vẫn chống chịu tương đối tốt trước những tác động từ xung đột tại Trung Đông, khi nhiều khách hàng nước ngoài đẩy mạnh tích trữ hàng hóa trước nguy cơ chi phí năng lượng tiếp tục leo thang.

Tuy nhiên, các chuyên gia kinh tế cảnh báo động lực này có thể chỉ mang tính tạm thời. Khi nhu cầu tích trữ hàng hóa ở nước ngoài suy giảm, tiêu dùng nội địa yếu kém khó có thể bù đắp khoảng trống.

Ông Xiangrong Yu, Kinh tế trưởng phụ trách Trung Quốc tại Citibank, cho rằng làn sóng đầu tư vào AI sẽ tiếp tục hỗ trợ hoạt động sản xuất và thương mại của Trung Quốc, đặc biệt khi giá các sản phẩm công nghệ và bán dẫn tăng cao giúp cải thiện tốc độ tăng trưởng danh nghĩa.

Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo nhu cầu trong nước có thể tiếp tục suy yếu.

Theo dự báo của Citibank, tăng trưởng doanh số bán lẻ - chỉ số phản ánh sức tiêu dùng - có thể giảm về mức 0% trong tháng 5 khi tác động từ các chương trình trợ cấp đổi hàng cũ lấy hàng mới dần phai nhạt. Trước đó, chỉ số này chỉ tăng 0,2% trong tháng 4, mức thấp nhất trong ba năm.

Thị trường lao động tiếp tục gây áp lực lên tiêu dùng

Sự yếu kém kéo dài của thị trường lao động cũng đang tạo thêm sức ép lên chi tiêu của người dân.

Ông Frederic Neumann, Kinh tế trưởng khu vực châu Á của HSBC, cho biết dù xuất khẩu tăng trưởng mạnh nhưng số lượng việc làm trong ngành sản xuất vẫn tiếp tục giảm.

Theo ông, năng suất lao động được cải thiện nhờ tự động hóa đang làm giảm nhu cầu tuyển dụng nhân công, qua đó ảnh hưởng tiêu cực đến thu nhập và sức mua của hộ gia đình.

Bên cạnh đó, đồng nhân dân tệ tăng giá liên tục trong năm nay cũng tạo thêm áp lực đối với các doanh nghiệp xuất khẩu Trung Quốc. Nhiều doanh nghiệp đã tích lũy lượng lớn tài sản bằng USD trong nhiều năm qua và hiện đang phải đối mặt với các khoản lỗ tỷ giá ngày càng lớn.

Ông Zhiwei Zhang, Chủ tịch kiêm Kinh tế trưởng của Pinpoint Asset Management, nhận định Trung Quốc vẫn đạt được mức tăng trưởng xuất khẩu mạnh bất chấp môi trường kinh tế toàn cầu nhiều bất ổn và đồng nhân dân tệ lên giá.

Theo ông, kết quả xuất khẩu tích cực có thể khiến các nhà hoạch định chính sách tiếp tục trì hoãn các biện pháp kích thích kinh tế đáng kể ít nhất cho tới tháng 7.

Từ đầu năm đến nay, đồng nhân dân tệ giao dịch ngoài Trung Quốc đại lục đã tăng 2,8% lên mức 6,7802 CNY/USD, trong khi tỷ giá trong nước tăng 3% lên 6,7787 CNY/USD, theo dữ liệu từ LSEG.

Sau khi số liệu thương mại được công bố, tỷ giá nhân dân tệ gần như không biến động, trong khi chỉ số CSI 300 của thị trường chứng khoán Trung Quốc tăng 0,6%.

Nền kinh tế tăng trưởng không đồng đều

Các chuyên gia kinh tế cho rằng Trung Quốc đang bước vào mô hình tăng trưởng mang tính "K-shape" (hình chữ K), khi lĩnh vực sản xuất và xuất khẩu tăng trưởng mạnh trong khi thị trường bất động sản và tiêu dùng hộ gia đình vẫn trì trệ.

Xuất khẩu tiếp tục là điểm sáng lớn nhất của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, nhờ nhu cầu toàn cầu mạnh mẽ đối với công nghệ AI và các sản phẩm năng lượng tái tạo.

Trong khi đó, chi phí hàng hóa cơ bản tăng lên do gián đoạn nguồn cung năng lượng qua eo biển Hormuz đã phần nào giúp giảm áp lực giảm phát kéo dài tại Trung Quốc.

Theo khảo sát của Reuters, lạm phát giá sản xuất (PPI) của Trung Quốc dự kiến tăng lên 3,8% trong tháng 5 - mức cao nhất trong gần bốn năm - khi các nhà sản xuất phải hấp thụ chi phí đầu vào ngày càng đắt đỏ. Trong khi đó, lạm phát tiêu dùng dự kiến chỉ tăng khiêm tốn 1,3%.

Theo Fitch Ratings, Trung Quốc nắm giữ khoảng 15% lượng dầu dự trữ toàn cầu trước khi chiến sự bùng phát. Nếu phải liên tục sử dụng kho dự trữ để bù đắp thiếu hụt nguồn cung, nước này có thể cạn lượng dầu dự trữ vào cuối tháng 10.

Ông Jing Wang, chuyên gia kinh tế Trung Quốc tại Nomura, nhận định rằng dù hệ thống cung ứng điện ổn định của Trung Quốc có thể giúp giảm bớt một phần tác động, cú sốc nguồn cung phát sinh từ khủng hoảng năng lượng vẫn sẽ gây tổn thương cho nền kinh tế thông qua tình trạng khan hiếm hàng hóa và giá cả leo thang.