Trung Quốc sắp vận hành kênh đào 134km, rút ngắn 560km ra biển: Việt Nam có thể hưởng lợi trực tiếp

Theo CCTV, ngày 7/9, Trung Quốc chính thức công bố hải đồ hàng hải dành cho khu vực tiếp cận Kênh đào Bình Lục. Cùng ngày, toàn bộ hệ thống báo hiệu hàng hải trên đoạn tuyến hướng ra biển cũng được lắp đặt hoàn tất.

Động thái này cho thấy hệ thống bảo đảm an toàn hàng hải của tuyến kênh, từ phao, mốc chỉ dẫn đến hệ thống hải đồ, đã cơ bản được hoàn thiện trước khi công trình chính thức mở cửa.

Kênh đào Bình Lục dài 134,2km, được Trung Quốc gọi là một “công trình thế kỷ”, đồng thời là tuyến đường thủy xương sống của Hành lang Thương mại Quốc tế Đường bộ và Đường biển mới, sáng kiến nhằm tăng cường kết nối thương mại giữa các khu vực nội địa phía Tây Nam Trung Quốc với thị trường quốc tế.

Đây cũng là tuyến kênh đào đầu tiên tại Trung Quốc được quy hoạch ở cấp quốc gia kể từ năm 1949.

Theo truyền thông Trung Quốc, hải đồ mới do Cục An toàn Hàng hải Trung Quốc phát hành, bao phủ đoạn ven biển dài khoảng 22km, từ cầu Tần Giang trên tuyến cao tốc G75 Lan Hải, đi qua cầu Long Môn đến điểm giao với cảng Khâm Châu. Hải đồ này được kết nối với hệ thống bản đồ hiện có của cảng Khâm Châu, tạo thành chuỗi bản đồ liên tục cho khu vực cảng Khâm Châu trên Vịnh Bắc Bộ.

Cùng ngày, Trung tâm Báo hiệu Hàng hải Biển Đông thuộc Bộ Giao thông Vận tải Trung Quốc cho biết đã hoàn tất lắp đặt 127 thiết bị báo hiệu trên vùng nước ven biển của Kênh đào Bình Lục. Hệ thống bao gồm phao có đèn, báo hiệu hàng hải tại cầu, đèn hiệu và dấu hiệu đường ống, giúp tàu thuyền xác định chính xác luồng tuyến, đặc biệt khi di chuyển qua các cây cầu.

Theo South China Morning Post, tàu chỉ huy đầu tiên mang tên “Bình Lục 001” đã được bàn giao ngày 31/8 và sẽ sớm đi vào hoạt động. Đội tàu này có nhiệm vụ tuần tra, giám sát giao thông đường thủy và xử lý các tình huống khẩn cấp.

Các tàu chỉ huy có thể hoạt động cả ở vùng nước ven biển lẫn đường thủy nội địa, với sức chứa tới 50 nhân viên vận hành. Hệ thống định vị thông minh trên tàu cũng sẽ được thử nghiệm tại các cơ sở trên bờ ở thành phố Khâm Châu, Quảng Tây, nơi tuyến kênh kết nối với biển.

Rút ngắn hàng trăm km đường vận chuyển

Kênh đào Bình Lục được thiết kế cho tàu có trọng tải lên tới 5.000 tấn và dự kiến mở cửa cho tàu thuyền vào tháng 9 năm nay.

Tuyến đường thủy này có chiều dài tương đối khiêm tốn nhưng được kỳ vọng tạo ra thay đổi đáng kể đối với mạng lưới logistics của miền Nam và Tây Nam Trung Quốc. Bằng cách nối hệ thống sông ngòi với biển, Bình Lục có thể rút ngắn quãng đường vận chuyển giữa khu vực nội địa Quảng Tây và biển tới 560km.

Không chỉ Quảng Tây, tuyến kênh còn mở ra khả năng kết nối thuận lợi hơn giữa các tỉnh nằm sâu trong nội địa như Vân Nam, Quý Châu và Tứ Xuyên với các tuyến vận tải biển hướng tới ASEAN và thị trường toàn cầu.

Đây được xem là một mắt xích quan trọng trong mạng lưới vận tải đa phương thức của Trung Quốc, giúp hàng hóa từ các khu vực nội địa tiếp cận biển nhanh hơn, đồng thời giảm chi phí logistics so với vận chuyển hoàn toàn bằng đường bộ hoặc đường sắt.

Các mặt hàng như dệt may, gỗ, nhựa, thiết bị điện tử và thép có thể hưởng lợi từ tuyến vận tải mới này, đặc biệt khi hoạt động thương mại và đầu tư giữa Trung Quốc với Đông Nam Á ngày càng tăng.

Việt Nam có thể là một trong những thị trường hưởng lợi

Theo dữ liệu hải quan Trung Quốc, kim ngạch thương mại giữa Trung Quốc và ASEAN tăng 24,7%, lên 744,4 tỷ USD trong 7 tháng đầu năm nay. Riêng thương mại giữa Trung Quốc và Việt Nam tăng 33,7%, đạt 215,1 tỷ USD trong cùng kỳ.

Qu Ke, chuyên gia phân tích giao thông vận tải tại CCB International ở Hong Kong, cho rằng việc đội tàu chỉ huy được đưa vào thử nghiệm trước khi kênh chính thức mở cửa cho thấy giới chức Trung Quốc kỳ vọng tuyến đường thủy này sẽ nhanh chóng đạt lưu lượng vận tải lớn.

Đặc biệt, Việt Nam được đánh giá là một trong những thị trường có thể hưởng lợi từ tuyến kết nối mới.

Theo Qu Ke, chi phí vận tải đường thủy thường thấp hơn đường bộ và đường sắt. Hiệu quả của Kênh đào Bình Lục cũng có thể tiếp tục được cải thiện thông qua mô hình logistics đa phương thức và ứng dụng công nghệ mới.

“Hàng hóa và linh kiện từ các nhà máy ở miền Tây và Tây Nam Trung Quốc có thể được đưa tới Nam Ninh, một đầu mối giao thông lớn, trước khi chuyển lên tàu và vận chuyển qua Kênh đào Bình Lục tới Việt Nam. Điều này có thể giúp giảm cả chi phí lẫn thời gian”, ông nói.

Không chỉ là một dự án giao thông

Dù vậy, các báo cáo của truyền thông nhà nước Trung Quốc cho biết tuyến vận tải đầu tiên của Kênh đào Bình Lục sẽ hướng tới đảo Hải Nam, thay vì trực tiếp đến Việt Nam.

Hải Nam nằm ở phía bên kia Vịnh Bắc Bộ và hiện là khu vực thương mại tự do lớn nhất Trung Quốc xét về quy mô. Cả Quảng Tây và Hải Nam đều đang được Bắc Kinh định vị như những cửa ngõ quan trọng trong quá trình tăng cường hội nhập kinh tế với ASEAN.

Chea Munyrith, Chủ tịch Cambodian Chinese Evolution Researchers Association, nhận định việc Kênh đào Bình Lục đi vào hoạt động có thể mở ra một cơ hội mới để tăng cường kết nối và hợp tác kinh tế giữa Trung Quốc với ASEAN.

Theo ông, bằng cách đưa các khu vực nội địa Trung Quốc tiếp cận biển hiệu quả hơn, tuyến kênh có thể bổ trợ cho mạng lưới đường bộ, đường sắt, đường biển và đường sông hiện có. Qua đó, tuyến vận tải mới có thể nâng cao hiệu quả logistics, giảm chi phí vận chuyển và tạo thuận lợi cho dòng hàng hóa giữa Trung Quốc với các thị trường ASEAN.

“Kênh đào có thể củng cố khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng khu vực và tạo thêm cơ hội trong thương mại, đầu tư, logistics, sản xuất, nông nghiệp và du lịch. Với các nước ASEAN, kết nối tốt hơn với Trung Quốc đồng nghĩa với khả năng tiếp cận một trong những thị trường lớn nhất thế giới và có thêm cơ hội tham gia vào các chuỗi giá trị khu vực”, Munyrith nói.

Theo các chuyên gia, tác động của Bình Lục có thể không chỉ nằm ở việc rút ngắn quãng đường vận chuyển. Tuyến kênh còn là một phần trong nỗ lực rộng hơn của Trung Quốc nhằm mở rộng các tuyến thương mại, thúc đẩy xuất khẩu của doanh nghiệp nội địa và tạo thêm động lực tăng trưởng cho các tỉnh phía Tây Nam giáp ASEAN.

Trong bối cảnh thương mại Trung Quốc ASEAN tăng nhanh, Kênh đào Bình Lục vì vậy được kỳ vọng trở thành một “huyết mạch” logistics mới, giúp đưa hàng hóa từ sâu trong nội địa Trung Quốc ra biển và kết nối trực tiếp hơn với các tuyến thương mại của Đông Nam Á và thế giới.