Trung ương định hướng lại cách làm du lịch Việt Nam: Không chỉ kéo khách, phải tăng giá trị

Chọn lại thị trường khách

Nghị quyết 26-NQ/TW ngày 22/8/2026 về phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới đặt yêu cầu thay đổi cách tiếp cận thị trường. Theo đó, thay vì chỉ tập trung tăng lượng khách, ngành du lịch phải nâng cao năng lực nghiên cứu, phân tích và dự báo xu hướng tiêu dùng để phát triển sản phẩm phù hợp với từng thị trường.

Trọng tâm là thu hút khách có mức chi tiêu cao, lưu trú dài ngày, qua đó nâng giá trị tạo ra từ mỗi chuyến đi. Đây cũng là hướng đi gắn với mục tiêu đến năm 2030 Việt Nam đón 45-50 triệu lượt khách quốc tế, phục vụ 160 triệu lượt khách nội địa và đạt tổng thu từ khách du lịch 80-90 tỷ USD.

Theo tinh thần Nghị quyết, lợi thế cạnh tranh của Việt Nam không nằm ở việc cung cấp ngày càng nhiều sản phẩm giống nhau, mà phải dựa trên những giá trị khác biệt về văn hóa, di sản, thiên nhiên và ẩm thực. Chất lượng, bản sắc và trải nghiệm riêng phải trở thành yếu tố cốt lõi để giữ chân và nâng mức chi tiêu của du khách.

Không chỉ thêm sản phẩm, phải tạo cả hệ sinh thái

Từ yêu cầu về thị trường khách, Nghị quyết 26 chuyển trọng tâm sang cách tổ chức sản phẩm. Du lịch được định hướng phát triển như một hệ sinh thái dịch vụ tổng hợp, trong đó các sản phẩm và ngành kinh tế không đứng riêng lẻ mà liên kết với nhau để tạo thêm giá trị.

Các điểm đến, trung tâm di sản và khu du lịch cần được kết nối với hạ tầng giao thông, logistics, lưu trú, ẩm thực, mua sắm miễn thuế, vui chơi giải trí, biểu diễn nghệ thuật, kinh tế đêm và các dịch vụ cao cấp. Cùng với đó là các tổ hợp du lịch, nghỉ dưỡng, vui chơi giải trí quy mô lớn có khả năng tiếp cận thị trường quốc tế.

Định hướng này cũng mở rộng không gian cho những mô hình dịch vụ trước đây thường được nhìn nhận riêng rẽ. Các trung tâm nghỉ dưỡng biển, đảo; tổ hợp văn hóa - thể thao - giải trí - mua sắm; khu nghỉ dưỡng chăm sóc sức khỏe; cơ sở lưu trú chất lượng cao, quy mô lớn; trung tâm hội nghị, sự kiện và các tổ hợp hoạt động cả ngày lẫn đêm đều được đặt trong cấu trúc phát triển chung của điểm đến.

Nghị quyết đồng thời nhấn mạnh yêu cầu thu hút các nhà đầu tư chiến lược, doanh nghiệp có năng lực tài chính, công nghệ và kinh nghiệm quản trị tham gia những dự án động lực, nhưng phải bảo đảm định hướng xanh, bền vững, hài hòa với cảnh quan, hệ sinh thái, quốc phòng, an ninh và lợi ích cộng đồng.

Một hệ sản phẩm rộng hơn cho từng nhóm nhu cầu

Theo định hướng mới, danh mục sản phẩm du lịch cũng được mở rộng theo chiều sâu thay vì chỉ dựa vào những loại hình truyền thống.

Với nghỉ dưỡng, Việt Nam được định hướng khai thác đồng thời biển, đảo với hệ sinh thái núi, rừng, vườn quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên và khu dự trữ sinh quyển. Du lịch đường thủy, du thuyền chất lượng cao và trải nghiệm đường sắt cao cấp cũng được xác định là những hướng cần phát triển.

Ở nhóm sản phẩm chuyên biệt, Nghị quyết đặt ra yêu cầu nâng chất du lịch y tế, chăm sóc sức khỏe, kết hợp y dược cổ truyền, nha khoa, spa, thẩm mỹ với nghỉ dưỡng và phục hồi sức khỏe; đồng thời phát triển các sản phẩm thể thao như golf, marathon, thể thao biển, thể thao mạo hiểm, leo núi, dù lượn và thể thao điện tử gắn với các sự kiện khu vực, quốc tế.

MICE, mua sắm và ẩm thực cũng được xem là những mảnh ghép quan trọng. Định hướng được đưa ra gồm phát triển trung tâm hội nghị, sự kiện; outlet, trung tâm thương mại, cửa hàng miễn thuế, chợ đêm; khai thác hàng Việt Nam chất lượng cao và sản phẩm OCOP; nâng tầm ẩm thực vùng miền, hình thành các nhà hàng đạt chuẩn trong nước và quốc tế.

Một hướng khác là đưa du lịch văn hóa tiến gần hơn với công nghiệp văn hóa. Điện ảnh, âm nhạc, giải trí, thời trang, công nghệ số, sáng tạo, kinh tế di sản và kinh tế đêm được kết nối để tạo ra những sản phẩm có sức lan tỏa lớn. Công nghệ hiện đại cũng được khuyến khích ứng dụng tại di tích, bảo tàng và các chương trình biểu diễn thực cảnh.

Ở cấp địa phương, Nghị quyết định hướng phát triển du lịch cộng đồng gắn với nông nghiệp, nông thôn, làng nghề, chợ phiên vùng đồng bào dân tộc thiểu số và trải nghiệm văn hóa bản địa, hướng tới mỗi địa phương có một sản phẩm du lịch đặc thù.

Liên kết để giữ lại nhiều hơn giá trị từ du lịch

Một điểm quan trọng trong định hướng của Trung ương là không chỉ tạo ra sản phẩm, mà phải tăng tỷ lệ giá trị được giữ lại trong nền kinh tế Việt Nam. Nghị quyết yêu cầu tăng cường liên kết giữa lữ hành, vận chuyển, lưu trú, dịch vụ và sản phẩm địa phương. Khi các mắt xích này được kết nối, chi tiêu của du khách không chỉ tập trung vào phòng nghỉ hay vé tham quan mà có thể lan sang vận tải, ẩm thực, mua sắm, giải trí, văn hóa và các sản phẩm đặc trưng của địa phương.

Mục tiêu cao hơn là giúp doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị và hệ thống phân phối toàn cầu, đồng thời tăng khả năng “xuất khẩu tại chỗ” thông qua tiêu dùng của du khách quốc tế. Đây cũng là lý do Nghị quyết đặt du lịch trong mối quan hệ với nhiều ngành khác, từ giao thông vận tải, thương mại, công nghiệp văn hóa, công nghiệp sáng tạo đến nông nghiệp, kinh tế số và kinh tế đêm. Du lịch không còn được nhìn như một ngành cung cấp dịch vụ đơn lẻ mà trở thành một hệ sinh thái kinh tế có khả năng kéo theo nhiều lĩnh vực cùng phát triển.

Để những định hướng trên trở thành sản phẩm thực tế, Nghị quyết yêu cầu phát triển đồng bộ hạ tầng kết nối, từ các cửa ngõ quốc tế đến trung tâm du lịch, khu du lịch quốc gia và các điểm đến. Hệ thống đường bộ, hàng không, đường sắt, đường thủy, cảng biển, bến du thuyền và các hạ tầng phục vụ du lịch phải được tổ chức theo hướng liên kết thay vì phát triển rời rạc.

Cùng với hạ tầng vật chất là yêu cầu xây dựng hệ sinh thái du lịch thông minh, cơ sở dữ liệu và nền tảng số, ứng dụng công nghệ trong quản trị điểm đến, phân tích nhu cầu, điều tiết sức chứa, nâng cao trải nghiệm và quản lý chất lượng dịch vụ. Đây là một trong những nền tảng để chuyển từ mô hình phát triển dựa nhiều vào tài nguyên sang mô hình dựa trên dữ liệu, công nghệ, sáng tạo và giá trị gia tăng.

Nhìn tổng thể, tinh thần Nghị quyết 26 không đơn thuần là đặt mục tiêu đón thêm nhiều du khách. Trục phát triển được chuyển sang chọn đúng thị trường khách, tạo sản phẩm có bản sắc, xây dựng hệ sinh thái dịch vụ đồng bộ và liên kết các mắt xích để giữ lại nhiều hơn giá trị trong nền kinh tế. Đây được xem là nền tảng để du lịch Việt Nam hướng tới mục tiêu trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, với đóng góp trực tiếp 10-12% GDP vào năm 2030 và 14-15% vào năm 2045, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế.