Truy nã quốc tế CEO Telegram

Ngày 29/7, Cơ quan An ninh Liên bang Nga (FSB) thông báo đã truy tố vắng mặt ông Pavel Durov, nhà sáng lập kiêm Giám đốc điều hành ứng dụng nhắn tin Telegram, với cáo buộc hỗ trợ hoạt động khủng bố. Nhà chức trách Nga đồng thời khởi động thủ tục đưa ông vào danh sách truy nã quốc tế, đánh dấu bước leo thang mới trong căng thẳng kéo dài giữa Mátxcơva và nền tảng nhắn tin có hơn một tỷ người dùng trên toàn cầu.

Theo FSB, Telegram đã không gỡ bỏ nhiều kênh, nhóm trò chuyện và chatbot mà cơ quan này cho rằng bị tình báo Ukraine sử dụng để tổ chức, điều phối các hoạt động phá hoại và tấn công trên lãnh thổ Nga. Phía Nga cáo buộc các công cụ này góp phần gây ra nhiều vụ việc khiến dân thường thương vong, trong đó có phụ nữ và trẻ em.

Một nội dung đáng chú ý trong hồ sơ điều tra là chatbot hẹn hò "Daivinchik" (hay Leo). Theo Ủy ban Điều tra Nga, các đặc vụ Ukraine bị cáo buộc đã giả danh những cô gái trẻ để tiếp cận thanh thiếu niên Nga thông qua chatbot này. Sau khi tạo dựng mối quan hệ, các đối tượng tiếp tục mạo danh cán bộ thực thi pháp luật hoặc quan chức để đe dọa, ép buộc nạn nhân thực hiện các hành vi mà Nga coi là khủng bố hoặc phá hoại. FSB cho biết trong vòng một năm qua đã có 46 công dân Nga trong độ tuổi từ 12 đến 22 bị lôi kéo theo hình thức này.

Theo truyền thông Nga, nếu bị kết tội theo các điều khoản mà cơ quan điều tra áp dụng, ông Durov có thể phải đối mặt với mức án rất nghiêm khắc, trong đó có khả năng bị tuyên tù chung thân theo pháp luật Nga. Việc truy tố vắng mặt cũng được xem là cơ sở để Mátxcơva tiến hành các thủ tục pháp lý quốc tế nhằm yêu cầu dẫn độ trong tương lai.

Vụ việc diễn ra trong bối cảnh quan hệ giữa ông Pavel Durov và chính quyền Nga đã căng thẳng trong nhiều năm. Sau khi đồng sáng lập mạng xã hội VKontakte, ông Durov rời Nga vào năm 2014 sau khi từ chối cung cấp dữ liệu người dùng Ukraine cho giới chức nước này. Cùng với anh trai Nikolai Durov, ông phát triển Telegram thành một trong những nền tảng nhắn tin phổ biến nhất thế giới, nổi tiếng với chính sách đề cao quyền riêng tư và bảo mật thông tin người dùng.

Trước đó, hồi tháng 2/2026, Nga đã mở cuộc điều tra hình sự đối với ông Durov. Khi đó, nhà sáng lập Telegram cho rằng Mátxcơva đang tìm cách tạo cơ sở pháp lý nhằm hạn chế hoặc loại bỏ Telegram khỏi thị trường Nga.

Đây cũng không phải lần đầu ông Durov đối mặt với sức ép pháp lý. Tháng 8/2024, ông bị bắt tại sân bay Le Bourget (Pháp) trong khuôn khổ cuộc điều tra của cơ quan tư pháp Pháp liên quan đến việc Telegram bị cho là chưa kiểm soát hiệu quả các nội dung bất hợp pháp trên nền tảng. Sau đó, ông bị truy tố nhiều tội danh, được tại ngoại dưới sự giám sát tư pháp và từng bị cấm rời khỏi Pháp trước khi các hạn chế đi lại được dỡ bỏ vào cuối năm 2025. Đầu tháng 7/2026, ông tiếp tục trở lại Paris để phục vụ một buổi thẩm vấn kéo dài khoảng sáu giờ trong khuôn khổ cuộc điều tra này.

Đến nay, Telegram chưa đưa ra phản hồi chính thức về quyết định truy tố mới của Nga. Trong các phát biểu trước đây, ông Durov nhiều lần khẳng định Telegram tuân thủ pháp luật tại những quốc gia mà nền tảng hoạt động, đồng thời cho rằng việc quy trách nhiệm hình sự cho chủ sở hữu nền tảng vì hành vi của người dùng là không phù hợp. Sau khi bị bắt tại Pháp năm 2024, Telegram từng tuyên bố: "Thật phi lý khi cho rằng một nền tảng hoặc chủ sở hữu của nó phải chịu trách nhiệm cho việc nền tảng bị lạm dụng".

Giới quan sát nhận định vụ truy tố mới nhiều khả năng sẽ tiếp tục làm gia tăng tranh cãi về trách nhiệm pháp lý của các nền tảng công nghệ đối với nội dung do người dùng tạo ra, đồng thời phản ánh cuộc cạnh tranh ngày càng quyết liệt giữa yêu cầu bảo đảm an ninh quốc gia và nguyên tắc bảo vệ quyền riêng tư trong kỷ nguyên số.