TS. Cấn Văn Lực nêu 5 rủi ro với thị trường chứng khoán, cảnh báo dư nợ margin lên 445.000 tỷ đồng

Sáng 23/7, Tạp chí Nhà đầu tư tổ chức Hội thảo "Giải pháp phát triển đồng bộ thị trường vốn", nhằm tạo diễn đàn đối thoại chính sách và đề xuất các giải pháp phát triển thị trường vốn theo hướng nhanh, bền vững, đáp ứng yêu cầu tăng trưởng cao của nền kinh tế trong giai đoạn mới.

Phát biểu tại hội thảo, TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách Tài chính - Tiền tệ Quốc gia cho biết, để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao trong giai đoạn 2026-2030, Việt Nam cần huy động khoảng 38,5 triệu tỷ đồng vốn đầu tư toàn xã hội, tương đương 1.470 tỷ USD.

Theo TS. Cấn Văn Lực, cơ cấu cung ứng vốn của nền kinh tế hiện vẫn mất cân đối khi tín dụng ngân hàng chiếm hơn 50% tổng nguồn vốn, trong khi thị trường trái phiếu chỉ đóng góp khoảng 7%, đầu tư công khoảng 12-15% và vốn FDI khoảng 12%. Điều này cho thấy nền kinh tế vẫn phụ thuộc quá lớn vào hệ thống ngân hàng, trong khi các kênh huy động vốn khác chưa phát huy đúng vai trò.

Vị chuyên gia phân tích, nguồn lực tài chính hiện nay được hình thành từ nhiều kênh như tín dụng ngân hàng, thị trường vốn, đầu tư công, FDI, vốn tự có của doanh nghiệp và hộ kinh doanh. Tuy nhiên, cơ cấu các kênh dẫn vốn chưa hợp lý.

Trong đó, kênh tín dụng ngân hàng đã gần chạm ngưỡng về tỷ lệ đòn bẩy, còn thị trường vốn vẫn có nhiều dư địa phát triển nhưng quy mô và hiệu quả chưa tương xứng. Đối với đầu tư công, dư địa vẫn còn nhưng cần nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, trong khi dòng vốn FDI tiếp tục tăng trưởng tích cực song chịu tác động từ những biến động của kinh tế thế giới.

Đề cập đến thị trường chứng khoán, TS. Cấn Văn Lực cho rằng thị trường hiện vẫn đối mặt với 5 nhóm rủi ro lớn. Thứ nhất, mức độ biến động còn cao, cơ cấu thị trường tập trung vào một số nhóm ngành và cổ phiếu lớn, trong khi nhà đầu tư cá nhân vẫn chiếm tỷ trọng lớn.

Thứ hai, dư nợ cho vay ký quỹ (margin) tăng nhanh, từ khoảng 125.000 tỷ đồng cuối quý I/2023 lên 445.000 tỷ đồng vào cuối quý II/2026, tiềm ẩn rủi ro khi thị trường điều chỉnh.

Thứ ba, quy mô thị trường còn nhỏ, số lượng doanh nghiệp niêm yết và hàng hóa chất lượng chưa nhiều.

Bên cạnh đó là rủi ro về an ninh mạng, an toàn dữ liệu và tội phạm tài chính ngày càng gia tăng, trong khi hạ tầng công nghệ và dữ liệu thị trường còn hạn chế. Cuối cùng, cơ cấu nhà đầu tư vẫn chưa cân bằng, sản phẩm đầu tư chưa đủ đa dạng để đáp ứng nhu cầu của thị trường.

Để đáp ứng nhu cầu vốn trong thời gian tới, TS. Cấn Văn Lực cho rằng Việt Nam cần đẩy mạnh huy động các nguồn lực mới. Đó là tài chính xanh và tài chính bền vững; dòng vốn từ thặng dư thương mại, FDI, kiều hối và du lịch; cơ hội thu hút dòng vốn quốc tế khi thị trường chứng khoán được FTSE Russell nâng hạng và hướng tới mục tiêu nâng hạng của MSCI; xây dựng trung tâm tài chính quốc tế tại TP. HCM và Đà Nẵng; phát triển thị trường tài sản số, thị trường carbon; cũng như khai thác hiệu quả nguồn lực từ vàng, ngoại tệ trong dân và các nguồn vốn đang bị "đóng băng" tại các dự án vướng mắc.

Theo ông, điều quan trọng là phải tạo dựng niềm tin và cải thiện môi trường đầu tư để các nguồn lực này được đưa vào nền kinh tế.