Từ 1/3/2026: Quỹ từ thiện bị cấm nhận tiền gửi, cho vay và góp vốn đầu tư

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 03/2026/NĐ-CP quy định về tổ chức, hoạt động của quỹ xã hội, quỹ từ thiện, trong đó nhấn mạnh nguyên tắc quản lý chặt chẽ, minh bạch và phi lợi nhuận.

Đáng chú ý, Nghị định nghiêm cấm quỹ xã hội, quỹ từ thiện nhận tiền gửi, cho vay, góp vốn đầu tư, đồng thời yêu cầu các quỹ phải công khai thu - chi hằng năm và hoạt động đúng phạm vi địa giới hành chính được cấp phép.

Theo Nghị định, quỹ xã hội và quỹ từ thiện đều là tổ chức phi chính phủ, được hình thành từ sự tự nguyện góp tài sản của cá nhân, tổ chức hoặc thông qua di chúc, hiến, tặng tài sản. Các quỹ này chỉ được hoạt động khi được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp giấy phép thành lập và công nhận điều lệ, với mục tiêu xuyên suốt là không vì lợi nhuận.

Quỹ xã hội được tổ chức nhằm hỗ trợ, khuyến khích phát triển các lĩnh vực như văn hóa, giáo dục, y tế, thể thao, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, nông nghiệp, nông thôn, bảo vệ tài nguyên, môi trường, an sinh xã hội và cộng đồng. Trong khi đó, quỹ từ thiện tập trung vào các hoạt động nhân đạo, từ thiện, hỗ trợ khắc phục khó khăn do thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh, tai nạn và trợ giúp các đối tượng yếu thế trong xã hội.

Về phạm vi hoạt động, Nghị định quy định quỹ được tổ chức theo địa giới hành chính gồm cấp toàn quốc hoặc liên tỉnh, cấp tỉnh và cấp xã; bỏ mô hình quỹ cấp huyện. Quỹ phải đăng ký hoạt động đúng phạm vi được cấp phép, có trụ sở, địa chỉ đặt trên lãnh thổ Việt Nam và chịu sự quản lý, giám sát của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Một trong những nội dung quan trọng của Nghị định là siết chặt hoạt động tài chính của các quỹ. Theo đó, quỹ xã hội, quỹ từ thiện không được nhận tiền gửi, không cho vay, không góp vốn đầu tư dưới bất kỳ hình thức nào; không được sử dụng ngân sách nhà nước hoặc tài sản có nguồn gốc từ ngân sách nhà nước để góp tài sản thành lập quỹ. Các quỹ cũng không được tư lợi, gian dối, lập chứng từ không đúng thực tế, trốn thuế, gian lận thuế, rửa tiền, tài trợ khủng bố hay thực hiện các hành vi trái pháp luật khác.

Nghị định đồng thời quy định rõ điều kiện về tài sản để thành lập quỹ. Từ ngày 1/3/2026, mức tài sản tối thiểu đối với quỹ hoạt động toàn quốc hoặc liên tỉnh là 8 tỷ đồng; quỹ hoạt động trong phạm vi tỉnh là 1,6 tỷ đồng; quỹ cấp xã là 100 triệu đồng. Trường hợp có cá nhân, tổ chức nước ngoài cùng góp tài sản với phía Việt Nam, mức tài sản tối thiểu tăng tương ứng lên 10,8 tỷ đồng đối với quỹ toàn quốc hoặc liên tỉnh, 4,6 tỷ đồng với quỹ cấp tỉnh và 1,2 tỷ đồng với quỹ cấp xã.

Tài sản góp quỹ có thể là tiền đồng hoặc các tài sản khác được quy đổi ra tiền đồng như ngoại tệ, hiện vật, quyền tài sản khác, trong đó tiền đồng phải chiếm ít nhất 50% tổng giá trị tài sản góp. Đối với cá nhân, tổ chức nước ngoài, Nghị định yêu cầu phải cam kết nộp thuế, chịu trách nhiệm về tính hợp pháp của tài sản đóng góp, tuân thủ pháp luật Việt Nam và mục đích hoạt động của quỹ; đồng thời, tỷ lệ tài sản góp không được vượt quá 50% tổng tài sản thành lập quỹ.

Quỹ chỉ được chính thức hoạt động khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định, bao gồm có giấy phép thành lập và công nhận điều lệ; đã công bố việc thành lập; có xác nhận của ngân hàng về số tiền góp đã đủ trong tài khoản của quỹ hoặc hoàn tất việc chuyển quyền sở hữu đối với các tài sản khác; được cơ quan có thẩm quyền công nhận đủ điều kiện hoạt động và Hội đồng quản lý quỹ.

Để tăng cường minh bạch, Nghị định yêu cầu các quỹ phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế, phí, lệ phí; tuân thủ chế độ kế toán, kiểm toán, thống kê; đăng ký mã số thuế và kê khai thuế theo quy định. Trước ngày 31/3 hằng năm, quỹ phải công khai các khoản đóng góp, tài sản đã tiếp nhận và kết quả sử dụng trên phương tiện thông tin đại chúng, đồng thời báo cáo tình hình hoạt động, tài chính với Bộ Nội vụ, Bộ Tài chính, cơ quan quản lý ngành và UBND cấp tỉnh nơi đặt trụ sở.

Ngoài ra, các quỹ có trách nhiệm lưu trữ, cung cấp đầy đủ hồ sơ, chứng từ, tài liệu liên quan đến tài sản, tài chính khi cơ quan nhà nước có thẩm quyền yêu cầu và chịu sự kiểm tra, giám sát của cơ quan quản lý, tổ chức, cá nhân tài trợ cũng như cộng đồng. Nghị định cũng bổ sung quy định xây dựng cơ sở dữ liệu về quỹ, kết nối với Cổng dịch vụ công quốc gia, Cổng dịch vụ công của Bộ Nội vụ và hệ thống dữ liệu của các bộ, ngành, địa phương nhằm nâng cao hiệu quả quản lý.

Nghị định số 03/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 1/3/2026, được kỳ vọng sẽ hoàn thiện hành lang pháp lý cho hoạt động xã hội, từ thiện, bảo đảm các nguồn lực thiện nguyện được sử dụng đúng mục đích, minh bạch và hiệu quả, qua đó củng cố niềm tin của xã hội và thúc đẩy các hoạt động vì cộng đồng phát triển bền vững.