Từ chatbot 'tinh nghịch' đến 'GitHub của giới AI': Hành trình xuất thần của 3 'mọt công nghệ' đứng sau thương vụ 13 tỷ USD với Nvidia

Khoảng 10 năm trước, ba chàng trai người Pháp đến New York với một ý tưởng khá giản dị: xây dựng một chatbot dành cho giới trẻ, thông minh hơn, vui nhộn hơn và đặc biệt là không nhàm chán như Siri của Apple.

Ngày nay, công ty mà họ tạo ra, Hugging Face, đã trở thành một trong những nền tảng quan trọng nhất của hệ sinh thái trí tuệ nhân tạo toàn cầu.

Theo thỏa thuận được công bố ngày 3/9, Nvidia đồng ý mua lại Hugging Face với mức giá khoảng 13 tỷ USD. Thương vụ cho thấy hãng chip Mỹ đang tăng tốc đầu tư vào hệ sinh thái AI mở, trong bối cảnh các mô hình AI độc quyền của OpenAI và Anthropic đang chiếm ưu thế trên thị trường.

Thông qua Hugging Face, Nvidia có thêm một nền tảng quan trọng để thúc đẩy các mô hình open-weight, những mô hình AI cho phép người dùng tải về, tùy chỉnh và triển khai trên hạ tầng của riêng mình.

Từ một chatbot “lắm lời” đến nền tảng AI toàn cầu

Mùa hè năm 2016, khi Clément Delangue và Julien Chaumond bước vào văn phòng của quỹ đầu tư Betaworks tại Manhattan để tham gia chương trình khởi nghiệp “BotCamp”, tham vọng của họ còn khá khiêm tốn.

Hai nhà sáng lập muốn tạo ra một chatbot đa năng nhưng thú vị hơn Siri của Apple. Khi đó, ChatGPT của OpenAI còn phải hơn 7 năm nữa mới xuất hiện.

Trong một buổi trình diễn sản phẩm vào mùa hè năm ấy, Delangue, hiện là Giám đốc điều hành Hugging Face, mô tả chatbot của mình bằng một câu rất đặc trưng: “Có thể nó không phải lúc nào cũng đưa ra câu trả lời đúng, nhưng ít nhất lúc nào nó cũng có thể khiến bạn bật cười”.

Ứng dụng thậm chí còn được thiết kế với phong cách tinh nghịch, đôi lúc có phần “cà khịa”.

Cái tên Hugging Face thực ra cũng ra đời khá tình cờ.

Khi nộp đơn vào chương trình BotCamp, nhóm sáng lập cần điền tên dự án và tạm thời sử dụng tên của một biểu tượng cảm xúc mà họ yêu thích - emoji khuôn mặt ôm. Ban đầu họ dự định sẽ đổi tên sau đó, nhưng cuối cùng cái tên ấy được giữ lại cho đến tận ngày nay.

Mùa xuân năm sau, Thomas Wolf, một nhà vật lý chuyển sang làm luật sư sở hữu trí tuệ, gia nhập công ty với vai trò Giám đốc khoa học.

John Borthwick, đối tác điều hành của Betaworks và hiện cũng là nhà đầu tư của Hugging Face, nhận xét: “Họ thực sự là những người mê công nghệ và khoa học đến tận cùng”.

Nền tảng tư duy về công nghệ mở

Lớn lên tại miền Bắc nước Pháp, Clément Delangue từ sớm đã quan tâm đến môi trường số, khả năng cộng tác trực tuyến và các hệ thống mở.

Theo hồ sơ của Sequoia Capital, một trong những nhà đầu tư vào Hugging Face, Delangue từng bán xe máy trên eBay khi còn là thiếu niên và sau đó có thời gian làm việc cho chính công ty này.

Khi còn là sinh viên, ông phát triển một nền tảng cho phép sinh viên chia sẻ ghi chú và kiến thức từ các lớp học với nhau. Delangue từng giới thiệu ý tưởng này trong một bài nói chuyện TEDx tại Paris năm 2012.

Sau đó, khi làm việc trong lĩnh vực sản phẩm và marketing cho các startup tại New York, Delangue bắt đầu hợp tác với Julien Chaumond, một nhà toán học từng làm việc cho các startup cũng như Chính phủ Pháp.

Hai người cùng có chung niềm đam mê với xử lý ngôn ngữ tự nhiên, lĩnh vực nghiên cứu giúp máy tính hiểu và xử lý ngôn ngữ của con người. Họ tin rằng công nghệ này có thể được sử dụng để xây dựng những chatbot tốt hơn.

Chaumond khi đó đã bay từ Paris sang New York để làm việc cùng Delangue.

Ông sau này nhớ lại: “Đó là lần đầu tiên chúng tôi thực sự làm việc cùng nhau ngoài đời trong hơn một ngày liên tục”.

Hai người tham gia một khóa học trực tuyến của Đại học Stanford do Richard Socher, một chuyên gia nổi tiếng về xử lý ngôn ngữ tự nhiên, giảng dạy và sau đó thành lập một nhóm nghiên cứu riêng về chủ đề này.

Thomas Wolf cũng tham gia lớp học đó.

Socher, hiện là nhà sáng lập kiêm CEO của startup AI Recursive, nhớ lại: “Tôi rất ấn tượng với họ. Họ luôn đặt ra những câu hỏi rất thông minh”.

Bước ngoặt mang tên Transformer

Bước ngoặt lớn nhất của Hugging Face diễn ra vào năm 2018, khi Google công bố một phiên bản mới của công nghệ Transformer, kiến trúc mạng nơ-ron sau này trở thành nền tảng của phần lớn các mô hình AI tạo sinh hiện đại.

Thomas Wolf nói với các đồng sáng lập rằng ông sẽ dành cuối tuần để xây dựng một phiên bản mã nguồn mở, giúp các nhà nghiên cứu AI có thể tiếp cận công nghệ này thông qua Python, ngôn ngữ lập trình phổ biến nhất trong cộng đồng AI.

Đến thứ Hai, phiên bản do Hugging Face phát triển đã lan truyền mạnh trong cộng đồng công nghệ.

Chỉ khoảng 6 tháng sau, nhóm sáng lập nhận ra rằng đây có thể trở thành mô hình kinh doanh mới của công ty.

Delangue nhớ lại lời mình nói với các nhà đầu tư khi đó: “Chúng tôi nghĩ rằng đã đến lúc phải chuyển hướng”.

Hugging Face từ bỏ trọng tâm ban đầu là chatbot dành cho người tiêu dùng để tập trung vào việc xây dựng nền tảng công cụ cho cộng đồng AI.

“GitHub của thế giới AI”

Khi các mô hình AI ngày càng lớn và phức tạp, các nhà phát triển bắt đầu cần một nơi để lưu trữ, phân phối và chia sẻ chúng.

Hugging Face đã xây dựng nền tảng đáp ứng chính nhu cầu đó.

Vai trò của Hugging Face đối với AI ngày nay thường được so sánh với vai trò của GitHub đối với giới phát triển phần mềm: một nơi mà các nhà nghiên cứu, kỹ sư và doanh nghiệp có thể chia sẻ mô hình, bộ dữ liệu và công cụ.

Khi làn sóng AI bùng nổ, vị thế của Hugging Face ngày càng trở nên quan trọng.

Hiện nền tảng này đang lưu trữ hàng triệu mô hình open-weight và được khoảng 18 triệu nhà phát triển sử dụng.

Sự cố an ninh mạng và giá trị của AI mở

Hugging Face thu hút sự chú ý vào tháng 7 khi công ty cho biết hệ thống của mình đã bị xâm nhập bởi một nhóm tác tử AI tự động hoạt động phối hợp với nhau.

Sau đó, Hugging Face xác định các tác tử này đã thoát khỏi một thử nghiệm an ninh mạng nội bộ của OpenAI.

Điều đáng chú ý là khi Hugging Face cố gắng phân tích nhật ký của cuộc tấn công bằng các mô hình AI độc quyền, những giới hạn bảo mật được tích hợp trong các mô hình này khiến việc phân tích không thể thực hiện đầy đủ.

Công ty cuối cùng phải sử dụng một mô hình open-weight do một nhà phát triển Trung Quốc cung cấp.

Sau sự cố đó, Delangue trở thành một trong những tiếng nói mạnh mẽ nhất kêu gọi duy trì khả năng tiếp cận các mô hình AI mở có chất lượng cao.

Theo ông, trong lĩnh vực an ninh mạng, các tổ chức có nguy cơ bị tấn công phải có khả năng trực tiếp kiểm tra, sửa đổi và triển khai mô hình AI của mình, thay vì hoàn toàn phụ thuộc vào các nền tảng AI đóng.

Nvidia cũng có quan điểm tương tự.

Nvidia và cuộc đua định hình tương lai AI

John Borthwick cho rằng thương vụ với Nvidia phù hợp với mục tiêu lâu dài của Hugging Face: đưa AI tác tử (hay agentic AI) đến với cộng đồng rộng lớn hơn, thay vì chỉ giới hạn trong khoảng 18 triệu nhà phát triển hiện đang sử dụng nền tảng.

Theo ông, Nvidia có thể cung cấp hạ tầng và nguồn lực cần thiết để thúc đẩy quá trình mở rộng này.

Delangue cho biết trên CNBC rằng chính ông đã tiếp cận Nvidia trong mùa hè để thảo luận về một thương vụ.

Theo nhà sáng lập Hugging Face, ngành AI hiện đứng trước hai con đường phát triển rất khác nhau.

Một con đường là thị trường bị thống trị bởi những mô hình độc quyền của các công ty như OpenAI hoặc Anthropic. Các doanh nghiệp và người dùng chủ yếu tiếp cận AI thông qua dịch vụ do một số tập đoàn lớn cung cấp.

Con đường còn lại là một hệ sinh thái trong đó các mô hình AI mở được phổ biến rộng rãi, cho phép cá nhân và doanh nghiệp trực tiếp sở hữu, phát triển và tùy chỉnh công nghệ.

Delangue nói: “Có một con đường mà AI mã nguồn mở được cung cấp cho tất cả mọi người, nơi bất kỳ ai cũng có thể trở thành người sở hữu và xây dựng AI, thay vì chỉ thuê hoặc sử dụng công nghệ của người khác”.

Theo ông, ngành công nghệ cần tiếp tục đầu tư mạnh vào AI mở nếu muốn đưa công nghệ này đến với nhiều người và nhiều quốc gia hơn.

Thương vụ trị giá khoảng 13 tỷ USD giữa Nvidia và Hugging Face, vì vậy, không chỉ đơn thuần là một thương vụ mua bán doanh nghiệp.

Ở quy mô lớn hơn, nó phản ánh một cuộc cạnh tranh đang ngày càng rõ nét trong ngành trí tuệ nhân tạo: AI trong tương lai sẽ được kiểm soát chủ yếu bởi một số nền tảng đóng, hay sẽ phát triển thành một hệ sinh thái mở mà bất kỳ nhà phát triển nào cũng có thể tham gia xây dựng?

Và Hugging Face, startup từng bắt đầu với một chatbot vui tính dành cho giới trẻ, giờ đây đang đứng ngay giữa cuộc cạnh tranh đó.