Từ hôm nay, quán cà phê mở nhạc phải đóng phí bản quyền theo công thức nào?

Nhiều ngày qua, cộng đồng kinh doanh dịch vụ ăn uống đang xôn xao trước thông tin từ đầu tháng 7 tới đây, các cơ sở kinh doanh sẽ không được mở nhạc nếu chưa hoàn thành nghĩa vụ trả phí bản quyền. Đứng trước làn sóng thông tin này, nhiều chủ quán tỏ ra hoang mang và lo lắng về một khoản chi phí mới sắp giáng xuống mô hình kinh doanh của mình. Tuy nhiên, sự thật là nghĩa vụ đóng tiền tác quyền không hề mới mà đã được quy định rõ trong Luật Sở hữu trí tuệ từ lâu. Điểm thay đổi duy nhất và cốt lõi nhất áp dụng từ ngày 1/7/2026 chính là việc luật hóa một công thức tính phí minh bạch, gắn liền với sự biến động của mức lương cơ sở mới.

Công thức định giá âm nhạc bằng lương cơ sở và mét vuông

Bức tranh pháp lý về tác quyền vừa được Chính phủ làm rõ thông qua Nghị định 134/2026/NĐ-CP nhằm sửa đổi, bổ sung một số điều về quyền tác giả và quyền liên quan. Theo đó, công thức tính tiền bản quyền âm nhạc hàng năm cho các cơ sở kinh doanh được quy định vô cùng thực tế, bằng mức lương cơ sở nhân với hệ số điều chỉnh. Khi mức lương cơ sở chính thức tăng lên 2.530.000 đồng một tháng từ đầu tháng 7 năm nay, khoản phí bản quyền mà các chủ quán phải nộp cũng sẽ tự động thiết lập một mặt bằng mới.

Hệ số điều chỉnh trong công thức này không cào bằng mà được đo lường chính xác dựa trên diện tích không gian sử dụng của từng cơ sở giải khát. Đối với những quán cà phê nhỏ có diện tích chạm mốc 15 mét vuông, hệ số cơ bản được ấn định là 0,35. Nếu không gian mở rộng từ 15 đến 50 mét vuông, cứ mỗi mét vuông dôi ra sẽ cõng thêm hệ số 0,04. Khi diện tích quán vượt qua ngưỡng 50 mét vuông, mức tăng hệ số cho mỗi mét vuông tiếp theo sẽ giảm nhiệt, chỉ còn 0,02.

Để dễ hình dung, một quán cà phê nhỏ 15 mét vuông tọa lạc tại Hà Nội sẽ đóng khoản phí tương đương 885.500 đồng một năm. Chia nhỏ ra, mỗi tháng chủ quán chỉ mất khoảng 74.000 đồng, một con số thậm chí chưa bằng giá trị của một ly cà phê pha máy đặc sản. Đối với một không gian 30 mét vuông, số tiền phải nộp sẽ rơi vào khoảng 2.403.500 đồng một năm. Nhằm tránh tạo gánh nặng quá lớn cho các doanh nghiệp, pháp luật cũng quy định rõ mức thu kịch trần sẽ không vượt quá tám lần lương cơ sở, tương đương khoảng 20.240.000 đồng một năm đối với mọi quy mô nhà hàng hay quán cà phê.

Đáng chú ý, mặt bằng giá trên chỉ áp dụng thu đủ 100% đối với hai siêu đô thị là Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh. Bài toán chi phí tại các địa phương khác sẽ được tính toán nhẹ nhàng hơn thông qua hệ số phân loại đô thị. Các đô thị loại I sẽ áp dụng mức thu bằng 80% khung giá chuẩn, đô thị loại II chịu mức 50%, đô thị loại III thu hẹp còn 20%, và các cơ sở kinh doanh tại vùng sâu vùng xa chỉ phải gánh 10% chi phí so với các thành phố lớn.

Spotify Premium hay YouTube Premium có phải ngoại lệ?

Một trong những rào cản lớn nhất trong việc thực thi luật sở hữu trí tuệ hiện nay lại xuất phát từ sự ngây thơ về mặt pháp lý của giới kinh doanh. Rất nhiều chủ quán đinh ninh rằng khi họ đã bỏ tiền túi ra mua các gói dịch vụ như Spotify Premium hay YouTube Premium, họ nghiễm nhiên có đặc quyền phát những bài hát đó cho khách hàng của mình thưởng thức.

Giải mã điểm mù pháp lý này, Luật sư Đào Tiến Phong từng chia sẻ trên VnExpress rằng các gói đăng ký thuê bao cá nhân của những nền tảng phát nhạc trực tuyến chỉ cấp quyền sử dụng cho mục đích nghe nhìn mang tính chất riêng tư. Quyền này hoàn toàn tách biệt và không bao hàm việc sử dụng âm nhạc để kiến tạo không gian, thu hút khách hàng trong một môi trường kinh doanh mang tính chất thương mại. Đây là hai loại quyền độc lập, được định giá khác nhau và phục vụ những tệp khách hàng có mục đích sinh lời khác nhau.

Để bước qua lằn ranh hợp pháp, chủ các cơ sở kinh doanh cần chủ động gõ cửa một trong hai đầu mối quyền lực đã được pháp luật cấp phép ủy quyền. Đầu tiên là Trung tâm Bảo vệ Quyền tác giả Âm nhạc Việt Nam, tổ chức đại diện hợp pháp cho tiếng nói và quyền lợi tài chính của các nhạc sĩ sáng tác. Kênh thứ hai là Hiệp hội Công nghiệp Ghi âm Việt Nam, nơi đứng ra bảo vệ quyền lợi cho các nhà sản xuất bản ghi âm và nghệ sĩ biểu diễn. Trong những trường hợp đặc thù khi tác phẩm âm nhạc không thuộc quyền quản lý của cả hai tổ chức trên, người sử dụng buộc phải tự mình tìm kiếm và thỏa thuận trực tiếp với chủ sở hữu đích thực của bài hát đó.

Mốc 90 ngày

Pháp luật luôn có những khoảng lùi nhất định nhưng không dung túng cho sự chây ì. Khung pháp lý mới đã kẻ một lằn ranh rõ ràng mang tên 90 ngày. Nếu không thanh toán tiền bản quyền trong vòng 90 ngày kể từ thời điểm những giai điệu đầu tiên vang lên trong quán, cơ sở kinh doanh buộc phải tắt nhạc. Mọi hành vi cố tình phát nhạc sau mốc thời gian ân hạn này đều bị khép vào tội vi phạm hành chính.

Cái giá phải trả cho sự phớt lờ này không hề rẻ. Theo quy định hiện hành, cá nhân vi phạm sẽ phải đối mặt với mức phạt tiền từ 10 đến 15 triệu đồng. Đối với các pháp nhân và tổ chức, mức phạt này lập tức nhân đôi, dao động từ 20 đến 30 triệu đồng. Sự nghiêm khắc của luật pháp còn thể hiện ở chỗ, việc nộp phạt không đồng nghĩa với việc xóa nợ. Bên vi phạm vẫn bị truy thu toàn bộ số tiền bản quyền tương ứng với khoảng thời gian đã sử dụng âm nhạc trái phép trước đó.

Nhìn nhận một cách tổng thể, giới chuyên gia đánh giá tiền bản quyền âm nhạc không phải là một khoản chi phí quá lớn đến mức đe dọa sự sống còn của doanh nghiệp. Tuy nhiên, rắc rối nằm ở chỗ đây lại là khoản chi hiếm khi được các chủ cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống chủ động đưa vào bảng dự toán cơ cấu giá thành ngay từ những ngày đầu khởi nghiệp. Trong bức tranh tài chính đa sắc màu đó, chi phí cho bản quyền âm nhạc có thể chỉ là một nét chấm phá nhỏ bé, nhưng nó lại là rủi ro dễ dàng né tránh nhất nếu những người làm kinh doanh trang bị cho mình một tư duy tuân thủ pháp luật đúng đắn ngay từ vạch xuất phát.