Vài ngày nữa, ngôi đền gần 1.000 năm tuổi giữa lòng hồ sẽ hoàn thành sau 14 năm trùng tu

Giữa hồ nước rộng lớn thuộc quần thể di tích Angkor, tỉnh Siem Reap, Campuchia, ngôi đền West Mebon gần 1.000 năm tuổi đang dần hiện lên với diện mạo mới sau hơn một thập kỷ được các chuyên gia tiến hành phục dựng.

Từng bị thời gian và những biến động lịch sử làm hư hại nghiêm trọng, công trình nay đã cơ bản khôi phục được cấu trúc chính, đưa một dấu tích quan trọng của nền văn minh Khmer tiến gần hơn đến ngày hồi sinh.

Dự án phục dựng đền West Mebon được triển khai trong suốt 14 năm qua, tập trung khôi phục 16 ngọn tháp cùng hệ thống tường bao quanh ngôi đền. Những hạng mục cuối cùng, bao gồm việc hoàn thiện bia đá tại lối vào, vừa được thực hiện trong tuần trước. Sau quá trình nghiên cứu, khảo sát và lắp ghép kéo dài, công trình hiện đã gần hoàn tất, sẵn sàng cho lễ khánh thành dự kiến diễn ra trong tháng 11.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và Quốc vương Campuchia Norodom Sihamoni dự kiến tham dự sự kiện bên lề Hội nghị thượng đỉnh Cộng đồng Pháp ngữ, tổ chức tại thủ đô Phnom Penh trong hai ngày 15 và 16/11. Sự kiện được kỳ vọng trở thành dấu mốc đáng chú ý trong hoạt động bảo tồn di sản Angkor, đồng thời ghi nhận những đóng góp của các chuyên gia quốc tế đối với việc khôi phục công trình cổ.

Thách thức lớn nhất trong quá trình phục dựng đền West Mebon nằm ở tình trạng xuống cấp và sự thiếu hụt những tư liệu đầy đủ về kiến trúc nguyên bản. Qua nhiều thế kỷ, các cấu kiện của ngôi đền bị sụp đổ, phân tán và hư hại, khiến việc xác định vị trí cũng như hình dáng ban đầu trở thành bài toán phức tạp.

Các chuyên gia ví công việc này giống như ghép một bức tranh ba chiều khổng lồ nhưng không có hình mẫu để đối chiếu. Mỗi phần kiến trúc đều cần được nghiên cứu kỹ lưỡng trước khi đưa trở lại vị trí, nhằm bảo đảm sự hài hòa của tổng thể và giữ gìn tối đa những dấu tích nguyên gốc.

Không chỉ có giá trị về kiến trúc, đền West Mebon còn sở hữu ý nghĩa khảo cổ đặc biệt. Trong các cuộc khai quật tại khu vực này, giới nghiên cứu từng phát hiện bức tượng đồng thần Vishnu nằm, được xem là bức tượng đồng lớn nhất từng được tìm thấy tại Campuchia. Hiện vật quý giá góp phần hé lộ đời sống tín ngưỡng, trình độ chế tác kim loại cũng như những thành tựu nghệ thuật của người Khmer trong thời kỳ cổ đại.

Vị trí xây dựng cũng tạo nên nét đặc biệt cho ngôi đền. West Mebon nằm giữa hồ Tây Baray, một hồ chứa nước nhân tạo rộng lớn thuộc hệ thống thủy lợi cổ của Angkor. Công trình không chỉ phản ánh quan niệm tôn giáo mà còn gắn với tư duy quy hoạch không gian và kỹ thuật kiểm soát nguồn nước của người Khmer.

Sự kết hợp giữa kiến trúc đền tháp và cảnh quan mặt nước cho thấy trình độ tổ chức xây dựng đáng chú ý của một đế chế từng phát triển rực rỡ ở Đông Nam Á.

Đền West Mebon là một phần của quần thể Angkor, nơi từng giữ vai trò trung tâm chính trị, tôn giáo và văn hóa của đế chế Khmer. Với những công trình nổi tiếng như Angkor Wat và đền Bayon, khu di tích này lưu giữ nhiều dấu ấn về một nền văn minh có ảnh hưởng sâu rộng trong khu vực.

Được UNESCO công nhận là Di sản thế giới, Angkor hiện vẫn là một trong những địa điểm khảo cổ quan trọng, thu hút sự quan tâm của giới nghiên cứu và du khách quốc tế.

Hành trình bảo tồn quần thể di tích này có sự đóng góp đáng kể của Viện Viễn đông Bác cổ Pháp (EFEO). Từ năm 1908, tổ chức đã tiến hành phát quang, lập hồ sơ, nghiên cứu và bảo vệ nhiều công trình cổ từng bị rừng rậm che phủ. Những hoạt động này đặt nền móng cho công tác khảo cổ và bảo tồn Angkor, trong đó có các dự án phục dựng những ngôi đền bị hư hại qua thời gian.

Cùng với Pháp, Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ và Trung Quốc cũng tham gia nhiều chương trình nghiên cứu, trùng tu tại đây. Sự hợp tác giữa Campuchia và các đối tác quốc tế góp phần bổ sung nguồn lực, kinh nghiệm chuyên môn và công nghệ cần thiết để bảo vệ một quần thể di sản có quy mô lớn và cấu trúc phức tạp.

Việc đền West Mebon sắp hoàn thành phục dựng vì thế không chỉ mang ý nghĩa khôi phục một công trình gần 1.000 năm tuổi. Đây còn là kết quả của quá trình nghiên cứu và hợp tác kéo dài, góp phần bảo tồn những dấu tích vật chất của nền văn minh Khmer, đồng thời mở thêm cơ hội để thế hệ hôm nay và mai sau tiếp cận, tìm hiểu sâu hơn về lịch sử Angkor.