Việt Nam đổi ‘khẩu vị’ hút FDI, Chính phủ giao 61 nhiệm vụ cho các bộ ngành
Việt Nam đang chuyển mạnh từ tư duy “thu hút càng nhiều FDI càng tốt” sang lựa chọn dòng vốn có chất lượng, tạo giá trị gia tăng, chuyển giao công nghệ và nâng năng lực doanh nghiệp trong nước.
Tại Tọa đàm “Triển khai hiệu quả Nghị quyết số 10-NQ/TW để thúc đẩy, nâng tầm hợp tác đầu tư toàn diện Việt Nam – EU trong giai đoạn phát triển mới”, ông Nguyễn Anh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính), cho biết Nghị quyết 10-NQ/TW đã xác lập một cách tiếp cận mới đối với khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài.
Nghị quyết 10-NQ/TW đặt ra yêu cầu chuyển mạnh từ chú trọng quy mô, số lượng sang chất lượng, hiệu quả và giá trị gia tăng của dòng vốn FDI. Các dự án được ưu tiên sẽ là những dự án có công nghệ tiên tiến, quản trị hiện đại, năng lực đổi mới sáng tạo và khả năng tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Quan trọng hơn, dòng vốn ngoại phải tạo được hiệu ứng lan tỏa đối với nền kinh tế trong nước, thông qua tăng cường liên kết với doanh nghiệp Việt Nam, chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực và nâng cao năng lực hấp thụ của khu vực doanh nghiệp nội địa.
Ưu đãi đầu tư phải đổi lấy hiệu quả
Một điểm đáng chú ý trong định hướng mới là chính sách ưu đãi đầu tư cũng được đặt lại theo hướng gắn với kết quả thực tế. Thay vì chỉ dựa vào những yếu tố đầu vào của dự án, việc hưởng ưu đãi ngày càng phải gắn với những đóng góp cụ thể như công nghệ, nghiên cứu và phát triển, đào tạo nhân lực, liên kết với doanh nghiệp Việt Nam, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và giá trị gia tăng tạo ra tại Việt Nam.
Cách tiếp cận này nhằm biến ưu đãi đầu tư thành công cụ khuyến khích các dự án có chất lượng, thay vì trở thành lợi thế dành cho dự án chỉ đáp ứng được quy mô vốn hoặc các điều kiện đầu vào.
Cùng với đó, Việt Nam cũng chuyển từ tư duy thu hút từng dự án riêng lẻ sang xây dựng hệ sinh thái đầu tư và kinh doanh có sức cạnh tranh.
Bởi với các tập đoàn quốc tế, quyết định đầu tư ngày nay không chỉ phụ thuộc vào ưu đãi. Chất lượng thể chế, hạ tầng, logistics, nguồn nhân lực, dịch vụ hỗ trợ, khả năng kết nối chuỗi cung ứng và mức độ ổn định, minh bạch, có thể dự báo của môi trường kinh doanh mới là những yếu tố ngày càng quan trọng.
Muốn FDI ở lại và tạo giá trị sâu hơn
Một trong những thông điệp đáng chú ý được Cục Đầu tư nước ngoài nhấn mạnh là Việt Nam không chỉ cần một môi trường để nhà đầu tư muốn đến, mà phải tạo được điều kiện để nhà đầu tư muốn ở lại, mở rộng hoạt động và tái đầu tư.
Theo định hướng này, cơ quan quản lý sẽ đồng hành với doanh nghiệp trong toàn bộ vòng đời dự án, từ xúc tiến, lựa chọn, triển khai đến mở rộng và tái đầu tư. Đồng thời, Việt Nam sẽ tăng cường điều phối ở tầm quốc gia, phát huy lợi thế của từng địa phương và hạn chế cạnh tranh không lành mạnh trong thu hút đầu tư.
Đây cũng là dư địa để nâng tầm hợp tác đầu tư Việt Nam – EU. Với thế mạnh về công nghệ, đổi mới sáng tạo, quản trị hiện đại, phát triển xanh và các tiêu chuẩn cao, doanh nghiệp châu Âu được đánh giá có nhiều điều kiện để tham gia sâu hơn vào những lĩnh vực mà Việt Nam đang ưu tiên.
61 nhiệm vụ để đưa Nghị quyết vào thực tiễn
Để triển khai Nghị quyết 10-NQ/TW, Bộ Tài chính đã phối hợp với các bộ, ngành và địa phương xây dựng Kế hoạch hành động trình Chính phủ. Theo dự kiến, Chính phủ sẽ giao 61 nhiệm vụ cụ thể cho các bộ, ngành, địa phương, bao quát từ hoàn thiện thể chế, xúc tiến và thu hút đầu tư đến quản lý, giám sát và đánh giá hiệu quả đầu tư.
Riêng Bộ Tài chính dự kiến thực hiện 22 nhiệm vụ trọng tâm, gồm 14 nhiệm vụ trực tiếp liên quan đến quản lý, thúc đẩy đầu tư trực tiếp nước ngoài và 8 nhiệm vụ về phát triển thị trường vốn, thu hút đầu tư gián tiếp nước ngoài.
Cục Đầu tư nước ngoài cũng đang xây dựng bộ chỉ số KPI để theo dõi, đánh giá việc thực hiện các mục tiêu của Nghị quyết trong lĩnh vực FDI. Đồng thời, Cục phối hợp hoàn thiện hồ sơ dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư nhằm thể chế hóa các định hướng mới.
Một yêu cầu khác là tăng cường phối hợp giữa cơ quan đầu tư, Thuế và Hải quan trong theo dõi, đánh giá và hậu kiểm dự án, vừa tạo thuận lợi cho sản xuất kinh doanh, vừa bảo đảm chính sách được thực hiện đúng mục tiêu.
Từ góc nhìn mới này, bài toán FDI của Việt Nam đang dần thay đổi: không chỉ làm sao để dòng vốn ngoại chảy vào, mà quan trọng hơn là làm sao để dòng vốn đó tạo ra năng lực nội tại mạnh hơn cho nền kinh tế.
Nói cách khác, thước đo mới của FDI không chỉ là “nhiều hơn về vốn”, mà phải “tốt hơn về chất lượng, sâu hơn về liên kết và lớn hơn về giá trị tạo ra” cho nền kinh tế và người dân.
