4 năm tới, Việt Nam có thể có thêm 3 thành phố trực thuộc Trung ương mới

Sau khi Quảng Ninh và Bắc Ninh chính thức trở thành thành phố trực thuộc Trung ương từ tháng 9/2026, mạng lưới đô thị cấp quốc gia tiếp tục được mở rộng. Ở chặng đường tiếp theo, Hưng Yên, Ninh Bình và Khánh Hòa cũng đang đồng thời chuẩn bị cho một bước chuyển lớn về mô hình phát triển, với đích đến là trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030.

Điểm chung của ba địa phương là không chỉ mở rộng địa giới mà còn phải tái cấu trúc không gian phát triển, nâng cấp hệ thống đô thị, đầu tư hạ tầng và hình thành những động lực kinh tế đủ lớn để đáp ứng yêu cầu của mô hình mới.

Không chỉ là câu chuyện mở rộng địa giới

Sau các đợt sắp xếp đơn vị hành chính, cả ba địa phương đều đang đứng trước một không gian phát triển lớn hơn đáng kể. Tuy nhiên, việc trở thành thành phố trực thuộc Trung ương không chỉ dựa trên quy mô diện tích hay dân số, mà đòi hỏi quá trình hoàn thiện đồng bộ hệ thống đô thị, hạ tầng và các tiêu chí liên quan.

Với Hưng Yên, dư địa phát triển được mở rộng sau khi hợp nhất với Thái Bình. Tỉnh đang được yêu cầu đẩy nhanh quy hoạch đô thị, hoàn thiện hạ tầng và hướng tới mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030.

Một trong những nhiệm vụ được đặt ra là thúc đẩy thành lập 36 xã có tiềm năng định hướng lên phường, qua đó hướng tới nâng tỷ lệ đơn vị hành chính đô thị lên trên 50%. Song song với đó là yêu cầu hoàn thiện quy hoạch đô thị và nông thôn trên toàn địa bàn.

Theo quy hoạch tỉnh, Hưng Yên đặt mục tiêu đến năm 2030 cơ bản đạt các tiêu chí đô thị loại I và hướng tới trở thành thành phố trực thuộc Trung ương vào năm 2050. Trong ngắn hạn, tỉnh cũng được giao xây dựng đề án phát triển thành trung tâm kinh tế biển mạnh của phía Bắc giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045. Nếu Hưng Yên đặt trọng tâm vào quá trình đô thị hóa và phát triển công nghiệp, kinh tế biển, thì Ninh Bình lựa chọn một hướng đi gắn chặt với đặc trưng di sản.

Sau khi hợp nhất Hà Nam, Nam Định và Ninh Bình, địa phương mới tên Ninh Bình có diện tích hơn 3.942km2, dân số trên 4,4 triệu người. Không gian rộng hơn tạo điều kiện để tỉnh tổ chức lại mạng lưới đô thị, kết nối các khu vực kinh tế và hình thành những cực tăng trưởng mới.

Ngày 30/1/2026, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Ninh Bình ban hành Nghị quyết số 05-NQ/TU, xác định mục tiêu xây dựng tỉnh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030.

Điểm đặc biệt trong định hướng của Ninh Bình là xây dựng mô hình “đô thị di sản thiên niên kỷ”. Quá trình đô thị hóa vì vậy được đặt song song với bảo tồn các giá trị lịch sử, văn hóa và thiên nhiên.

Để tạo nền tảng cho mục tiêu này, Ninh Bình được định hướng ưu tiên hạ tầng chiến lược, tăng cường kết nối giữa đô thị với các trung tâm du lịch, nghiên cứu phát triển kinh tế biển, khu kinh tế trọng điểm và hạ tầng số. Tỉnh đồng thời được yêu cầu tăng cường liên kết với các cực tăng trưởng và địa phương công nghiệp trong vùng Đồng bằng sông Hồng, hình thành các cụm liên kết ngành và chuỗi giá trị.

Hạ tầng trở thành "xương sống" của những đô thị mới

Nếu Hưng Yên và Ninh Bình đang tổ chức lại không gian phát triển trên nền địa giới mới, Khánh Hòa lại có lợi thế đặc thù về biển và không gian phát triển ven biển.

Theo điều chỉnh Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, Khánh Hòa hướng tới trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, đồng thời xây dựng địa phương thành trung tâm dịch vụ, du lịch biển quốc tế và trung tâm dữ liệu của quốc gia, khu vực.

Sau sắp xếp đơn vị hành chính, Khánh Hòa có khoảng 8.706,75km2 đất liền, cùng không gian biển và 65 đơn vị hành chính cấp xã. Đây là cơ sở để tỉnh phân bổ lại nguồn lực, tổ chức không gian đô thị và hình thành các cực tăng trưởng mới.

Một trong những bước đi cụ thể là mở rộng mạng lưới phường. Trong năm 2026, tỉnh thành lập thêm 4 phường, nâng tổng số phường lên 20/65 đơn vị hành chính cấp xã, tương đương 30,77%. Hạ tầng đô thị cũng được đặt trong tổng thể phát triển các ngành kinh tế chủ lực. Khánh Hòa xác định du lịch - dịch vụ, công nghiệp, năng lượng, đô thị và xây dựng là những trụ cột quan trọng, đồng thời đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP bình quân 11-12%/năm trong giai đoạn 2026-2030.

Trong khi đó, với Ninh Bình, yêu cầu kết nối hạ tầng không chỉ phục vụ đô thị mà còn phải mở rộng liên kết với các trung tâm du lịch, các cực tăng trưởng và các địa phương công nghiệp trong vùng. Mục tiêu là biến hệ thống giao thông, hạ tầng số và các công trình chiến lược thành nền tảng cho không gian kinh tế mới.

Tại Hưng Yên, quy hoạch đồng bộ cũng được xác định là điều kiện quan trọng để thúc đẩy đô thị hóa, cùng với việc hoàn thiện hạ tầng và phát triển các động lực công nghiệp, kinh tế biển.

Ba hướng đi, một mục tiêu trước năm 2030

Dù xuất phát điểm và lợi thế khác nhau, ba địa phương đang cùng hướng tới một mục tiêu: chuyển từ mô hình tỉnh sang thành phố trực thuộc Trung ương trong giai đoạn trước năm 2030.

Hưng Yên đang tận dụng không gian mới sau hợp nhất với Thái Bình để đẩy mạnh đô thị hóa, công nghiệp và kinh tế biển. Ninh Bình định hình một mô hình đô thị dựa trên sự kết hợp giữa phát triển hiện đại với hệ giá trị di sản. Trong khi đó, Khánh Hòa phát huy lợi thế biển, du lịch, dịch vụ, năng lượng và không gian đô thị mở rộng.

Để biến định hướng thành hiện thực, cả ba địa phương đều phải tiếp tục hoàn thiện quy hoạch, phát triển hạ tầng, nâng tỷ lệ đô thị hóa và đáp ứng đầy đủ các tiêu chí theo quy định. Đây cũng là quá trình đòi hỏi nguồn lực lớn và sự đồng bộ giữa quy hoạch, đầu tư, tổ chức không gian đô thị và phát triển kinh tế.

Nếu hoàn thành các yêu cầu và được cấp có thẩm quyền quyết định theo quy định, Hưng Yên, Ninh Bình và Khánh Hòa sẽ trở thành những cái tên tiếp theo trong tiến trình mở rộng mạng lưới thành phố trực thuộc Trung ương, đồng thời tạo thêm các cực phát triển mới ở phía Bắc và khu vực miền Trung.