Thành phố trực thuộc Trung ương có tuổi đời trẻ nhất cả nước: Tương lai có thể dung nạp 10 triệu dân, sở hữu siêu sân bay lớn nhất miền Bắc
Từ vị thế trung tâm công nghiệp, địa phương hiện nay đang mở rộng không gian phát triển để hướng tới một đô thị quy mô lớn, hiện đại và kết nối quốc tế.
Hôm nay, ngày 20/9/2026 đánh dấu một bước ngoặt về không gian phát triển của Bắc Ninh khi Nghị quyết thành lập thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương chính thức có hiệu lực. Như vậy, Bắc Ninh chính thức trở thành thành phố trực thuộc Trung ương thứ 9 của cả nước, được hình thành trên toàn bộ địa giới tỉnh Bắc Ninh và có 99 đơn vị hành chính cấp xã.
Sự thay đổi về mô hình hành chính diễn ra cùng thời điểm Bắc Ninh đang định hình một cấu trúc phát triển mới, trong đó hạ tầng giao thông quy mô lớn đóng vai trò mở rộng không gian kinh tế. Quy hoạch chung đô thị Bắc Ninh đến năm 2050, tầm nhìn 2075 xác định địa phương phát triển theo mô hình đa cực, đa trung tâm, với các hành lang giao thông chiến lược và những cụm trung tâm động lực.
Trong cấu trúc đó, Cảng hàng không quốc tế Gia Bình được đặt tại Vùng phát triển thương mại, dịch vụ và logistics phía Nam, gắn với định hướng hình thành đô thị hàng không, thương mại quốc tế và logistics hàng không.
Siêu sân bay mở rộng không gian phát triển của Bắc Ninh
Theo dự án đã được Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư, Cảng hàng không quốc tế Gia Bình có tổng mức đầu tư khoảng 196.378 tỷ đồng, quy mô cấp 4F theo tiêu chuẩn ICAO. Giai đoạn đến năm 2030, sân bay được định hướng đạt công suất khoảng 30 triệu hành khách và 1,6 triệu tấn hàng hóa mỗi năm; đến năm 2050 nâng lên khoảng 50 triệu hành khách và 2,5 triệu tấn hàng hóa mỗi năm.
Theo định hướng của Bắc Ninh, với diện tích quy hoạch khoảng 1.960ha, sân bay sau khi hoàn thành sẽ trở thành sân bay lớn nhất miền Bắc về quy mô quy hoạch, vượt Nội Bài về công suất thiết kế theo tầm nhìn dài hạn. Cổng thông tin điện tử tỉnh Bắc Ninh cũng xác định Gia Bình được định hướng trở thành sân bay lớn nhất miền Bắc và lớn thứ hai cả nước.
Quy mô này cho thấy Gia Bình không được đặt đơn thuần trong bài toán bổ sung năng lực hàng không. Đây là một cấu phần của chiến lược tổ chức lại không gian phát triển Bắc Ninh, đặc biệt khi địa phương đang chuyển từ mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào công nghiệp sang một cấu trúc kết hợp công nghiệp công nghệ cao - đô thị - dịch vụ - logistics - thương mại quốc tế.
Đáng chú ý, Quy hoạch chung đô thị Bắc Ninh đã dành riêng một vùng phát triển thương mại, dịch vụ và logistics phía Nam gắn với sân bay Gia Bình; đồng thời định hướng hình thành một trong ba cực logistics lớn của toàn đô thị tại Gia Bình. Quy hoạch cũng nghiên cứu phát triển khu thương mại tự do gắn với Cảng hàng không quốc tế Gia Bình, cho thấy sân bay được đặt trong một hệ sinh thái kinh tế rộng hơn thay vì hoạt động độc lập.
Từ cửa ngõ phía Bắc Thủ đô thành một cực tăng trưởng mới
Một trong những giá trị chiến lược lớn nhất của Gia Bình nằm ở khả năng kết nối Bắc Ninh với Hà Nội và toàn bộ mạng lưới kinh tế phía Bắc.
Quy hoạch xác định hành lang Đông - Tây phía Nam sông Đuống sẽ liên kết khu vực Đông Anh của Hà Nội với Gia Thuận, Hải Dương và Hạ Long thông qua tuyến đường nối Cảng hàng không quốc tế Gia Bình kéo dài và đường sắt tốc độ cao. Trong khi đó, Bắc Ninh cũng được kết nối với Hà Nội thông qua hệ thống đường vành đai và các trục giao thông vùng Thủ đô.
Ở cấp dự án, Cảng hàng không quốc tế Gia Bình được định hướng kết nối trực tiếp với Hà Nội bằng đường cao tốc, đường sắt đô thị và đường sắt quốc gia. Điều này có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh Bắc Ninh nằm tại cửa ngõ phía Bắc của Hà Nội và thuộc Vùng Thủ đô. Khi các tuyến kết nối được hoàn thiện đồng bộ, Gia Bình có thể tạo thêm một đầu mối hàng không quy mô lớn ở phía Đông Bắc Hà Nội, đồng thời mở rộng bán kính tiếp cận của các trung tâm công nghiệp, logistics và đô thị trong khu vực.
Đây cũng là nền tảng để Bắc Ninh khai thác tốt hơn vị trí nằm giữa các cực kinh tế Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh, thay vì chỉ đóng vai trò là địa bàn sản xuất công nghiệp vệ tinh của Thủ đô.
Hạ tầng đi trước, tầm nhìn đô thị đi xa
Điểm đáng chú ý là quy mô của sân bay Gia Bình tương đồng với chính tầm nhìn dài hạn mà Bắc Ninh đang đặt ra cho mình.
Quy hoạch chung đô thị Bắc Ninh xác định đến năm 2050, địa phương hướng tới một thành phố đáng sống, đạt đẳng cấp khu vực châu Á; đến năm 2075 trở thành đô thị lớn, thịnh vượng, phát triển bền vững, có khả năng dung nạp trên 10 triệu dân.
Trong cấu trúc ấy, sân bay Gia Bình có thể được nhìn nhận như một hạ tầng nền tảng để hiện thực hóa không gian kinh tế mới khi từ logistics hàng không, thương mại quốc tế đến các ngành công nghiệp công nghệ cao, dịch vụ và đô thị.
Quy hoạch cũng định hướng các khu công nghiệp của Bắc Ninh chuyển dần từ gia công, lắp ráp sang bán dẫn, vi mạch, trí tuệ nhân tạo, thiết bị bay không người lái, công nghiệp hàng không và R&D; đồng thời phát triển logistics đa phương thức, với Gia Bình là cực logistics hàng không.
Do đó, nghĩa lớn nhất của sân bay Gia Bình không chỉ nằm ở con số 50 triệu hành khách hay 2,5 triệu tấn hàng hóa mỗi năm. Giá trị chiến lược nằm ở việc công trình này được đặt đúng vào thời điểm Bắc Ninh bước sang một mô hình phát triển mới khi từ một trung tâm công nghiệp lớn trở thành một cực tăng trưởng đa chức năng của Vùng Thủ đô và miền Bắc, với hàng không, logistics, công nghiệp công nghệ cao, thương mại quốc tế và đô thị hiện đại cùng vận hành trong một không gian thống nhất.
