Bị yêu cầu di dời sau 20 năm đầu tư trang trại vì đất thuê hết hạn, người dân lo mất tài sản và sinh kế: Cơ quan chức năng giải đáp

Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa có văn bản trả lời thắc mắc của ông Nguyễn Hùng Sơn (thôn Hoài Thượng, xã Liên Bão, huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh) liên quan đến việc gia hạn thuê đất và xử lý tài sản trên khu đất trang trại VAC của gia đình.

Theo phản ánh, năm 2003 gia đình ông được Nhà nước cho thuê đất để phát triển mô hình trang trại VAC (mô hình sản xuất nông nghiệp tổng hợp, kết hợp Vườn - Ao - Chuồng). Thời điểm nhận đất, khu vực này là đất trũng, khó sản xuất. Trong hơn 20 năm qua, gia đình đã đầu tư cải tạo mặt bằng, đào ao, xử lý thổ nhưỡng, trồng cây lâu năm, xây dựng chuồng trại, hệ thống điện nước và từng bước hình thành trang trại ổn định.

Ông Sơn cho biết trước khi hợp đồng thuê đất hết hạn vào năm 2023, gia đình đã nhiều lần liên hệ cơ quan địa phương để hỏi thủ tục gia hạn. Tuy nhiên, theo phản ánh của ông, do thời điểm đó địa phương đang sắp xếp tổ chức bộ máy và chờ Luật Đất đai mới có hiệu lực nên gia đình không được hướng dẫn đầy đủ về thủ tục.

Đến nay, UBND xã Liên Bão trả lời không tiếp tục gia hạn thuê đất với lý do không phù hợp quy hoạch. Gia đình ông Sơn cho biết tôn trọng chủ trương và sẵn sàng bàn giao đất theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền, song bày tỏ lo ngại khi toàn bộ cây trồng, vật nuôi, ao nuôi, chuồng trại và các công trình phục vụ sản xuất vẫn còn trên đất trong khi thời gian yêu cầu tháo dỡ, di dời theo thông báo chưa đến 20 ngày.

Theo ông Sơn, với một trang trại đã đầu tư và hoạt động ổn định hơn 20 năm, khoảng thời gian này là quá ngắn, có thể gây thiệt hại lớn về tài sản và sinh kế của gia đình. Người dân cũng cho biết đến nay chưa được kiểm kê hiện trạng tài sản, chưa có phương án xử lý đối với phần giá trị đầu tư cải tạo đất và tài sản gắn liền với đất.

Từ đó, ông đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường hướng dẫn địa phương giải quyết vụ việc khách quan, đúng quy định; tổ chức kiểm kê thực tế tài sản trước khi yêu cầu tháo dỡ; xem xét việc xử lý đối với tài sản hợp pháp gắn liền với đất, công sức đầu tư cải tạo đất và tạo điều kiện để gia đình có thêm thời gian thu hoạch cây trồng, vật nuôi, di dời tài sản nhằm hạn chế thiệt hại.

Trả lời kiến nghị, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết đây là trường hợp cụ thể nên Bộ chỉ có ý kiến về nguyên tắc theo quy định của pháp luật.

Theo Bộ, Luật Đất đai năm 2024 quy định việc gia hạn sử dụng đất phải bảo đảm các nguyên tắc sử dụng đất tại Điều 5, trong đó có nguyên tắc sử dụng đất đúng mục đích. Pháp luật đất đai hiện hành không quy định việc gia hạn sử dụng đất phải phù hợp với quy hoạch sử dụng đất. Khi Nhà nước triển khai thực hiện quy hoạch sử dụng đất, người sử dụng đất sẽ được thực hiện các quyền và nghĩa vụ có liên quan theo quy định của pháp luật.

Bộ cũng dẫn khoản 3 Điều 172 Luật Đất đai năm 2024 quy định việc gia hạn sử dụng đất được thực hiện trong năm cuối của thời hạn sử dụng đất. Người sử dụng đất có nhu cầu gia hạn phải nộp hồ sơ chậm nhất 6 tháng trước khi hết thời hạn sử dụng đất.

Trường hợp quá thời hạn nộp hồ sơ mà người sử dụng đất không nộp hồ sơ đề nghị gia hạn thì sẽ không được gia hạn, trừ trường hợp bất khả kháng. Nếu không được gia hạn sử dụng đất, cơ quan nhà nước có thẩm quyền sẽ thực hiện thu hồi đất theo quy định của Luật Đất đai. Trình tự, thủ tục thu hồi đất được thực hiện theo Điều 87 của Luật Đất đai năm 2024.

Ngoài ra, Bộ cho biết khoản 1 Điều 14 và khoản 1 Điều 15 Nghị định số 49/2026/NĐ-CP ngày 31/1/2026 của Chính phủ đã giao thẩm quyền cho UBND cấp tỉnh và cho phép phân cấp, ủy quyền theo quy định của pháp luật về tổ chức chính quyền địa phương trong việc giải quyết các thủ tục hành chính về đất đai.

Vì vậy, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị ông Nguyễn Hùng Sơn liên hệ cơ quan quản lý đất đai tại địa phương để được hướng dẫn, giải quyết theo đúng thẩm quyền và quy định của pháp luật.