Bộ trưởng Công Thương đề xuất giao đơn vị độc lập xây dựng khung giá điện

Chiều 3/11, giải trình trước Quốc hội về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng cho biết, giá điện sẽ được hình thành theo cơ chế thị trường có sự điều tiết của Nhà nước, phù hợp với mức độ phát triển của thị trường điện cạnh tranh và yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Theo Bộ trưởng, quan điểm xuyên suốt là giá điện phải phản ánh các chi phí hợp lý, hợp lệ và vận hành theo cơ chế thị trường.

Căn cứ quy định của Chính phủ, hằng năm, trước khi kết thúc năm tài chính, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) phải công bố kết cấu chi phí. Bộ Công Thương, Bộ Tài chính và Kiểm toán Nhà nước sẽ tiến hành kiểm toán, đánh giá chi phí, sau đó công khai kết quả trên website của Bộ Công Thương.

Đối với việc xây dựng khung giá phát điện, cơ quan soạn thảo đã tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, đề xuất giao một đơn vị độc lập, không thuộc các đơn vị phát điện hoặc đơn vị thực hiện hoạt động điện lực trực thuộc cơ quan quản lý Nhà nước, đảm nhiệm việc xây dựng khung giá.

Theo ông Lê Mạnh Hùng, cơ chế này nhằm bảo đảm tính độc lập, khách quan và kịp thời trong quá trình xây dựng khung giá điện.

Về chính sách hỗ trợ tiền điện, Bộ trưởng cho biết, theo Quyết định 28/2014 và Quyết định 14/2025 của Thủ tướng Chính phủ, các đối tượng yếu thế được ngân sách Nhà nước hỗ trợ tiền điện với mức tương đương 30 kWh điện theo giá bậc 1.

Đối với các chính sách hỗ trợ nhằm thu hút đầu tư cho một số nhóm đối tượng, nguồn hỗ trợ sẽ được bố trí phù hợp, bảo đảm không ảnh hưởng đến kế hoạch ngân sách Nhà nước. Các khoản hỗ trợ phải được tách bạch theo tinh thần Nghị quyết 70 của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Liên quan đến lộ trình xóa bỏ bù chéo giá điện, dự thảo Luật giao Thủ tướng Chính phủ quyết định trên cơ sở đánh giá đầy đủ tác động. Bộ trưởng nhấn mạnh việc xóa bù chéo cần được xem xét kỹ lưỡng theo từng nhóm khách hàng và từng vùng miền, trước khi xác định lộ trình thực hiện.

Không chuyển toàn bộ rủi ro đầu tư điện sang người dân

Về cơ chế đầu tư, phát triển nguồn điện và lưới điện, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng cho biết, nhiều dự án nguồn điện lớn, nguồn điện nền, trong đó có điện khí LNG, đang gặp khó khăn do vướng mắc về thủ tục đầu tư và cơ chế triển khai.

Đối với điện khí LNG, dự thảo Luật đề xuất các cơ chế chia sẻ rủi ro nhằm tạo điều kiện cho nhà đầu tư thực hiện những dự án có quy mô vốn lớn, đồng thời bảo đảm trách nhiệm chia sẻ rủi ro với Nhà nước.

“Không thể tất cả những rủi ro trong quá trình đầu tư lại chuyển sang phía Nhà nước và cuối cùng lại tính vào chi phí của người dân”, Bộ trưởng nhấn mạnh.

Để xử lý vấn đề này, dự thảo Luật đưa ra cơ chế giá công suất nhằm bảo đảm khả năng dự phòng và quyền lợi của người dân. Theo đó, với các nguồn điện nền, nguồn điện quy mô lớn, khi đi vào vận hành, ngoài phần công suất khả dụng được huy động theo cơ chế thị trường, nhà đầu tư có thể được thanh toán thêm phần chi phí liên quan đến công suất.

Về tiến độ thực hiện Quy hoạch điện VIII, Bộ trưởng cho biết sau hơn 3 năm triển khai, mới có khoảng 5% công suất nguồn điện được đưa vào vận hành thương mại. Nguyên nhân chủ yếu là những khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai các dự án.

Trước tình hình này, dự thảo Luật được xây dựng theo hướng bảo đảm sự đồng bộ giữa nguồn điện, lưới điện và nhu cầu phụ tải, đồng thời tạo tính linh hoạt trước yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội.

Các quy định về quy hoạch điện sẽ tập trung vào việc cập nhật phụ tải lớn, cơ cấu nguồn điện nền, nguồn điện linh hoạt và công suất dự phòng. Những nội dung này sẽ được cụ thể hóa trong quá trình lập quy hoạch theo từng thời kỳ.

Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng cũng cho biết Chính phủ đang chỉ đạo Bộ Công Thương cập nhật, điều chỉnh Quy hoạch điện VIII để phù hợp với điều kiện thực tế và các quy định pháp luật đã được sửa đổi trong thời gian qua.