Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ: Việt Nam bước đầu làm chủ nhiều công nghệ lõi

Trả lời đại biểu Nguyễn Minh Tuấn, Giám đốc Công an tỉnh Phú Thọ, về việc Việt Nam đã làm chủ những công nghệ lõi nào trong các lĩnh vực UAV, robot và vật liệu, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho rằng cần nhìn nhận năng lực làm chủ công nghệ theo từng công đoạn của quá trình sản xuất.

Theo Bộ trưởng, một sản phẩm công nghệ chiến lược thường trải qua nhiều khâu. Việt Nam có thể đã làm chủ một số công đoạn nhưng vẫn phải phụ thuộc nước ngoài ở những bước khác.

Ông dẫn ví dụ về chip 5G: Việt Nam hiện có thể thực hiện khâu thiết kế, song để chế tạo thành con chip hoàn chỉnh vẫn phải đưa ra nước ngoài. Bởi quá trình sản xuất một sản phẩm công nghệ chiến lược liên quan đến nhiều yếu tố, từ vật liệu đến công nghệ chế tạo.

Vì vậy, cần xác định cụ thể những công đoạn Việt Nam đã làm chủ và những khâu còn phụ thuộc để có định hướng đầu tư phù hợp.

Bộ trưởng cho biết Bộ Khoa học và Công nghệ đang tiếp cận phát triển công nghệ chiến lược theo hai hướng. Với những công nghệ có thể ứng dụng ngay, Việt Nam sẽ đẩy mạnh tiếp nhận, chuyển giao để sớm đưa vào sản xuất trong nước. Chẳng hạn, việc chuyển giao công nghệ vaccine từ nước ngoài có thể giúp doanh nghiệp trong nước nhanh chóng triển khai sản xuất.

doanh nghiệp Trong khi đó, với những lĩnh vực đòi hỏi năng lực nghiên cứu dài hạn như thiết bị bay không người lái (UAV), Việt Nam phải giải quyết từng nhóm bài toán công nghệ.

Theo ông, UAV là sản phẩm tích hợp nhiều công nghệ, từ chip bán dẫn phục vụ điều khiển, thu phát tín hiệu đến cơ khí, khoa học vật liệu và công nghệ vật liệu.

"Với những bài toán công nghệ dài hạn, chúng ta phải chia thành từng nhóm vấn đề và đặt hàng nhiệm vụ để giải quyết từng nhóm, chứ không thể cùng lúc làm chủ tất cả công nghệ", Bộ trưởng nhấn mạnh.

Đầu tư cho khoa học công nghệ dự kiến đạt 120.000 tỷ đồng năm 2027

Thông tin về kết quả triển khai Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết nguồn ngân sách dành cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tăng từ 75.000 tỷ đồng năm 2025 lên 95.000 tỷ đồng năm 2026, dự kiến đạt 120.000 tỷ đồng năm 2027.

Bộ Khoa học và Công nghệ đã phê duyệt 19 nhiệm vụ công nghệ chiến lược với tổng kinh phí 6.600 tỷ đồng, trong đó vốn xã hội hóa chiếm 71,8%. Ngoài ra, 11 nhiệm vụ nghiên cứu hợp tác Việt Nam - Nhật Bản về chip bán dẫn được phê duyệt đồng tài trợ với tổng kinh phí gần 500 tỷ đồng.

Một số chỉ số về năng lực công nghệ của Việt Nam cũng cải thiện. Chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII) năm 2026 đưa Việt Nam lên vị trí 43/139 quốc gia, đứng thứ ba ASEAN. Chỉ số AI toàn cầu tăng 18 bậc, lên vị trí 40/93 quốc gia.

Trong lĩnh vực viễn thông, mạng 5G đã phủ sóng 93,4% dân số với 27,2 triệu thuê bao. Doanh thu công nghiệp công nghệ số trong 10 tháng đầu năm 2026 ước đạt 254,6 tỷ USD, tăng 53% so với cùng kỳ.

Tuy nhiên, Bộ trưởng cũng thừa nhận tiến độ giải ngân kinh phí khoa học công nghệ vẫn là một trong những điểm nghẽn cần tháo gỡ.

Gần 5 tỷ giao dịch dữ liệu nhưng người dân vẫn phải kê khai lại

Cũng tại phiên chất vấn, đại biểu Nguyễn Văn Huy (Đoàn Hưng Yên) nêu thực trạng nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu quốc gia đã ghi nhận gần 5 tỷ giao dịch, nhưng vẫn còn 34/104 cơ sở dữ liệu chưa đồng bộ về Trung tâm Dữ liệu quốc gia. Đáng chú ý, người dân vẫn phải cung cấp lại những thông tin mà cơ quan Nhà nước đã có.

Trả lời vấn đề này, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết lĩnh vực dữ liệu thuộc phạm vi phụ trách của Bộ Công an. Tuy nhiên, ông chỉ ra ba nguyên nhân khiến việc xây dựng cơ sở dữ liệu còn chậm, gồm dữ liệu được hình thành và lưu trữ qua nhiều năm tại các cơ quan khác nhau; định mức chi phí xây dựng, số hóa dữ liệu chưa thống nhất; nguồn nhân lực xử lý dữ liệu còn hạn chế.

Đối với tình trạng người dân phải thực hiện nhiều thủ tục hành chính, cán bộ cấp xã phải sử dụng nhiều phần mềm, Bộ trưởng nêu 5 nguyên nhân: phần mềm chưa kết nối đồng bộ; quy trình, biểu mẫu chưa thống nhất; dữ liệu chưa đầy đủ; thiết bị, đường truyền và hỗ trợ kỹ thuật chưa đáp ứng yêu cầu; năng lực tiếp cận công nghệ số của một bộ phận người dân và cán bộ cơ sở còn hạn chế.

Để khắc phục, Bộ Khoa học và Công nghệ đã khảo sát thực tế tại một số địa phương, xác định 29 bài toán cụ thể mà cán bộ cấp xã gặp phải trong quá trình làm việc. Trên cơ sở đó, Bộ xây dựng các giải pháp hướng dẫn, xử lý trước khi tổng hợp thành mô hình để nhân rộng.

Bộ cũng sẽ xây dựng hệ thống bài giảng, cập nhật kiến thức và nâng cao kỹ năng số cho cán bộ cơ sở, gắn với những công việc chuyển đổi số và chế độ báo cáo hằng ngày, hằng tuần, hằng tháng.