Bộ trưởng Tài chính: Sản xuất, kinh doanh còn nhiều khó khăn, chưa tạo được đột phá đáp ứng yêu cầu tăng trưởng quý IV

Sản xuất, xuất nhập khẩu tiếp tục khởi sắc

Theo báo cáo của Bộ Tài chính, kinh tế thế giới tiếp tục diễn biến phức tạp, khó lường, đặc biệt là xung đột tại Trung Đông. Giá xăng dầu thế giới trong tháng 10 tăng 3-4,2% so với tháng trước, trở lại mức ngay sau khi xung đột xảy ra. Các nền kinh tế lớn có xu hướng thắt chặt chính sách tiền tệ, dòng vốn gián tiếp rút mạnh khỏi các nước đang phát triển.

Trong nước, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ tập trung chỉ đạo xử lý các vấn đề về lạm phát, nhập siêu, lãi suất, đầu tư công và hoạt động doanh nghiệp; giao kịch bản tăng trưởng quý IV cho từng bộ, ngành, địa phương. Một số chính sách hỗ trợ được triển khai như đưa thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng về 0% và giảm 2% giá bán lẻ điện từ ngày 1/11/2026.

Trong bối cảnh đó, kinh tế - xã hội tiếp tục ghi nhận nhiều kết quả tích cực. Chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) tháng 10 ước tăng 15% so với cùng kỳ, đưa mức tăng 10 tháng lên 12,4%. Riêng công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 13%. Có 33/34 địa phương ghi nhận IIP tăng trong 10 tháng, trong đó 11 địa phương đạt mức tăng từ 15% trở lên.

Chỉ số Nhà quản trị mua hàng (PMI) tháng 10 đạt 52,3 điểm, tăng so với mức 51,9 điểm tháng trước và duy trì trên ngưỡng 50 điểm trong 16 tháng liên tiếp, cho thấy hoạt động sản xuất, kinh doanh tiếp tục cải thiện.

Tiêu dùng tăng 14,7% trong tháng 10 và tăng 13,5% trong 10 tháng, nằm trong mục tiêu cả năm 13-15%. Du lịch cũng ghi nhận tín hiệu tích cực với 19,5 triệu lượt khách quốc tế, tăng 13,8%, mức cao nhất so với cùng kỳ trong nhiều năm qua.

Thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tiếp tục là điểm sáng. Vốn FDI đăng ký đạt 54,85 tỷ USD, tăng 74%; vốn thực hiện đạt 24,08 tỷ USD, tăng 13,1%.

Đáng chú ý, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt hơn 1.010 tỷ USD, tăng 32,3%, lần đầu tiên vượt mốc 1.000 tỷ USD. Trong đó, xuất khẩu đạt 499,24 tỷ USD, tăng 27,5%, vượt mục tiêu tăng trưởng cả năm 15-16%.

Riêng tháng 10, Việt Nam xuất siêu 7,31 tỷ USD, cao hơn mức 1,3 tỷ USD của tháng 9. Nhờ đó, mức nhập siêu lũy kế 10 tháng giảm còn 12,07 tỷ USD, so với 19,42 tỷ USD sau 9 tháng.

Hoạt động doanh nghiệp cũng có dấu hiệu phục hồi. Trong 10 tháng, có 243,6 nghìn doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường, cao hơn 33,9% so với số doanh nghiệp rút lui. Vốn đăng ký bình quân của doanh nghiệp thành lập mới đạt 13,2 tỷ đồng/doanh nghiệp, tăng 34,8% so với cùng kỳ.

Bên cạnh các kết quả tích cực, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết sản xuất, kinh doanh vẫn còn nhiều khó khăn, chưa tạo được đột phá đáp ứng yêu cầu tăng trưởng quý IV. Xuất khẩu một số nhóm hàng chủ lực đã cải thiện nhưng vẫn giảm hoặc tăng thấp; cán cân thương mại còn mất cân đối giữa một số thị trường và khu vực doanh nghiệp. Thị trường tài chính, tiền tệ, tín dụng chịu nhiều sức ép, trong khi doanh nghiệp vẫn đối mặt với không ít khó khăn.

Tập trung giải ngân đầu tư công, giảm lãi suất cho vay

Về nhiệm vụ những tháng cuối năm, Bộ Tài chính đề nghị các bộ, ngành, địa phương quyết tâm cao, triển khai nghiêm Kết luận số 106-KL/TW ngày 15/10/2026; kiên định mục tiêu tăng trưởng hai con số gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô và kiểm soát lạm phát khoảng 4,5%.

Các địa phương chưa đạt kịch bản tăng trưởng cần quyết liệt hơn trong điều hành. Những cực tăng trưởng lớn như TPHCM, Hà Nội, Hải Phòng, Đồng Nai, Bắc Ninh... được yêu cầu đóng góp nhiều hơn cho tăng trưởng chung.

Về chính sách tài khóa, Bộ Tài chính sẽ cập nhật kịch bản lạm phát, phối hợp với Bộ Công Thương điều chỉnh linh hoạt chính sách thuế, phí đối với xăng dầu, nhiên liệu bay; đồng thời đánh giá thực chất kết quả giải ngân vốn đầu tư công.

Các bộ, địa phương được yêu cầu đẩy mạnh giải ngân, phấn đấu đạt 100% kế hoạch; kiên quyết điều chuyển vốn từ dự án giải ngân chậm sang dự án có tiến độ tốt và hoàn thành giải ngân vốn kéo dài trước ngày 31/12/2026.

Trong điều hành tiền tệ, Ngân hàng Nhà nước cần chủ động, linh hoạt, phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa, bảo đảm thanh khoản và ổn định mặt bằng lãi suất. Đồng thời, cần có giải pháp hiệu quả để giảm lãi suất cho vay, đẩy mạnh xử lý nợ xấu và các tổ chức tín dụng yếu kém.

Đối với quản lý giá cả và bảo đảm an ninh năng lượng, Bộ Công Thương được giao bảo đảm nguồn cung xăng dầu, phối hợp với Bộ Tài chính sử dụng linh hoạt, hiệu quả Quỹ Bình ổn giá xăng dầu, bảo đảm cung ứng đủ điện và các điều kiện thực hiện giảm giá điện.

Các bộ, địa phương cần tăng cường điều tiết sản xuất, bảo đảm cân đối cung - cầu hàng hóa thiết yếu dịp lễ, Tết; xử lý nghiêm các hành vi đầu cơ, găm hàng, lợi dụng biến động giá xăng dầu để tăng giá hoặc không giảm giá khi giá nhiên liệu đi xuống.

Để thúc đẩy sản xuất, kinh doanh, xuất nhập khẩu và tiêu dùng, Bộ Công Thương cần theo dõi sát đơn hàng, công suất từng ngành, giảm chi phí logistics và đẩy mạnh kích cầu tiêu dùng cuối năm gắn với bình ổn giá, chống buôn lậu, hàng giả.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các địa phương phấn đấu đưa kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản năm 2026 vượt 74 tỷ USD, đồng thời tháo gỡ “thẻ vàng” IUU. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng các địa phương đặt mục tiêu đón 25 triệu lượt khách quốc tế, tận dụng chính sách miễn thị thực đối với du khách Trung Quốc và có giải pháp kích cầu riêng cho thị trường Hàn Quốc.

Các tập đoàn, tổng công ty được yêu cầu phấn đấu vượt kế hoạch sản xuất, kinh doanh và đầu tư phát triển năm 2026, nhất là những doanh nghiệp có tiến độ đầu tư chậm.

Bộ Tài chính cũng kiến nghị Bộ Xây dựng và các địa phương đẩy nhanh tiến độ dự án trọng điểm; các bộ, cơ quan, địa phương tiếp tục hoàn thiện thể chế, tổ chức bộ máy, thúc đẩy chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo.

Trong lĩnh vực văn hóa, xã hội, y tế, giáo dục và môi trường, các bộ, ngành, địa phương cần tiếp tục triển khai nhiệm vụ được giao. Bộ Nội vụ và các địa phương thực hiện đầy đủ, kịp thời chính sách an sinh xã hội, hoàn thiện đề án cải cách chính sách tiền lương và bảo hiểm xã hội, triển khai Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Bộ Y tế và các địa phương được yêu cầu cắt giảm khâu trung gian trong mua sắm, cung ứng thuốc, thiết bị y tế; hoàn thành khám sức khỏe định kỳ, sàng lọc miễn phí toàn dân trong năm 2026.

Bên cạnh đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Quốc phòng, Bộ Công an cùng các địa phương cần theo dõi sát tình hình mưa lũ, triều cường, vận hành an toàn hồ chứa, chủ động ứng phó thiên tai, phòng chống hạn hán và xâm nhập mặn trong mùa khô 2026-2027.