Đề xuất mở thêm cơ hội cấp sổ đỏ cho đất từng có vi phạm, người dân cần đáp ứng điều kiện gì?

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã chỉnh lý Điều 65 dự thảo Luật Đất đai sửa đổi theo hướng quy định cụ thể hơn điều kiện cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với những trường hợp có vi phạm trong quá trình sử dụng đất. Nội dung được thể hiện tại báo cáo tiếp thu, giải trình ý kiến đại biểu Quốc hội, nhằm tháo gỡ vướng mắc trong việc công nhận quyền sử dụng đất cho người dân.

Điểm đáng chú ý của phương án mới là phân biệt các trường hợp vi phạm về thủ tục với hành vi lấn, chiếm đất, giao đất không đúng thẩm quyền hoặc sử dụng đất sai mục đích. Mỗi nhóm được xác định điều kiện giải quyết riêng, dựa trên nguồn gốc đất, thời điểm phát sinh và yêu cầu về quy hoạch.

Việc điều chỉnh xuất phát từ ý kiến của một số đại biểu Quốc hội cho rằng quy định cần xác định rõ trường hợp nào đủ điều kiện được cấp sổ đỏ, tránh cách diễn đạt thiếu cụ thể khiến quá trình áp dụng phụ thuộc nhiều vào việc xem xét của cơ quan thực hiện.

Theo nội dung được bổ sung, đất đã sử dụng trước ngày 1/7/2014 nhưng có vi phạm về thủ tục, không thuộc các trường hợp lấn, chiếm đất, giao đất trái thẩm quyền hoặc sử dụng sai mục đích, được đề xuất cơ chế xem xét cấp giấy chứng nhận theo điều kiện luật định.

Đối với đất có nguồn gốc lấn, chiếm trước ngày 1/7/2014, một trong những yêu cầu được đặt ra là phải phù hợp với quy hoạch tại thời điểm cấp sổ đỏ. Trường hợp đất được giao không đúng thẩm quyền trước mốc thời gian này cũng được phân loại để giải quyết theo những điều kiện tương ứng.

Riêng đất được giao không đúng thẩm quyền từ ngày 1/7/2014 đến trước ngày 1/8/2024, dự thảo đặt ra hai yêu cầu đáng chú ý: phù hợp với quy hoạch tại thời điểm cấp giấy chứng nhận và có giấy tờ chứng minh người sử dụng đất đã nộp tiền để được sử dụng đất.

Với trường hợp sử dụng đất sai mục đích, dự thảo đề cập đến hộ gia đình, cá nhân đã được Nhà nước giao đất, cho thuê đất hoặc công nhận quyền sử dụng đất trước ngày 1/7/2014, nhưng sau đó sử dụng không đúng mục đích. Những trường hợp này có thể được xem xét cấp giấy chứng nhận nếu đáp ứng yêu cầu về quy hoạch tại thời điểm giải quyết.

Như vậy, dự thảo không đặt ra cơ chế cấp sổ đỏ đồng loạt cho mọi diện tích đất từng có vi phạm. Khả năng được công nhận quyền sử dụng đất phụ thuộc vào từng trường hợp cụ thể, đặc biệt là nguồn gốc, thời điểm sử dụng, tính chất vi phạm và các điều kiện pháp lý liên quan.

Bên cạnh việc xác định các nhóm trường hợp được giải quyết, dự thảo còn giao Chính phủ quy định chi tiết về cách xác định diện tích, loại đất, thời hạn và hình thức sử dụng. Các nội dung liên quan đến diện tích được công nhận không phải nộp tiền sử dụng đất, tiền thuê đất cũng như nghĩa vụ tài chính phát sinh sẽ được hướng dẫn cụ thể ở cấp nghị định.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, quá trình thực hiện Luật Đất đai năm 2024 cho thấy việc xác định thời gian sử dụng đất ổn định còn gặp nhiều khó khăn. Vì vậy, cơ quan soạn thảo lựa chọn phương án quy định các nguyên tắc cơ bản trong luật, đồng thời giao Chính phủ hướng dẫn chi tiết để tạo thuận lợi cho việc áp dụng, đơn giản hóa thủ tục và rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ.

Nếu được thông qua, các quy định mới sẽ góp phần làm rõ cơ sở pháp lý để xử lý những trường hợp sử dụng đất tồn tại vi phạm từ trước, đồng thời phân định điều kiện công nhận quyền sử dụng đất giữa các nhóm vi phạm khác nhau.

Tuy nhiên, đây vẫn là nội dung đang được đề xuất trong quá trình sửa đổi pháp luật. Việc đất từng có vi phạm có được cấp sổ đỏ hay không phải căn cứ vào quy định có hiệu lực tại thời điểm giải quyết hồ sơ và kết quả xác minh điều kiện cụ thể, không đồng nghĩa mọi trường hợp vi phạm trong quá khứ đều được hợp thức hóa.

Dự kiến, dự án Luật Đất đai sửa đổi sẽ được Quốc hội xem xét hông qua ngày 21/11 tới đây.