Bơm hơn 6 triệu m³ cát từ dưới đáy biển để xây quần đảo nhân tạo rộng 152ha, vốn đầu tư hơn 20.000 tỷ đồng

Giữa vùng biển Noonu, cách thủ đô Malé khoảng 188km về phía Bắc, một quần đảo nhân tạo đang được xây dựng từ hơn 6 triệu m³ cát nạo vét dưới đáy biển. Đây là nơi triển khai Ayla, dự án có vốn đầu tư công bố 790 triệu USD, tương đương khoảng 20.300 tỷ đồng.

Do Crystal Holdings Private Limited và BluRock Group phát triển, Ayla kết hợp nhà ở cao cấp, khu nghỉ dưỡng, bến du thuyền với các cơ sở y tế, giáo dục và sản xuất thực phẩm. Dự án được định hướng phục vụ cả khách du lịch lẫn những người có nhu cầu cư trú dài hạn tại Maldives.

Bồi đắp khoảng 152 ha đất, mở rộng thiết kế lên 25 đảo

Theo phương án bổ sung hồ sơ đánh giá tác động môi trường hồi tháng 8, Ayla gồm 25 đảo và đảo nhỏ, với tổng diện tích bồi đắp khoảng 152ha. Khối lượng cát sử dụng để tạo đất lên tới hơn 6 triệu m³.

Thiết kế này đã mở rộng đáng kể so với phương án công bố năm 2024. Khi đó, dự án dự kiến gồm 11 đảo và 24 bãi cát, diện tích bồi đắp khoảng 122 ha, cần khoảng 4,2 triệu m³ cát. Khu nghỉ dưỡng ban đầu được đề xuất có 262 phòng, tương ứng 524 giường.

Qua các lần điều chỉnh, chủ đầu tư bổ sung đảo sân golf, đảo nhà ở cùng cầu kết nối giữa một số khu vực. Riêng Royal Island được đề xuất mở rộng từ 9,45 ha lên 14,45 ha, đồng thời nâng một số vị trí lên cao độ 3m trên mực nước biển.

Quá trình tạo đảo đi kèm hệ thống bảo vệ bờ để giữ ổn định phần đất mới. Kè đá được bố trí bao quanh các đảo, trong khi một số vị trí có thêm mỏ hàn nhằm hạn chế cát bị dòng chảy cuốn trôi.

Ghi nhận thực địa trong tháng 7/2026 cho thấy công trình đã được triển khai trên khoảng một nửa cụm đảo. Xe ben, máy xúc, xe nâng và cần cẩu hoạt động tại công trường; vật liệu xây dựng được đưa tới bằng đường biển. Đảo lớn phía đông được sử dụng làm nơi tập kết thiết bị, vật liệu và bố trí khu lưu trú cho người lao động.

Một số đảo đã bắt đầu trồng dừa, làm cảnh quan, trong khi những phần đất khác vẫn để trống để phục vụ các giai đoạn xây dựng tiếp theo.

Xây cả khu đô thị với vốn 790 triệu USD

Ngày 29/1, Tổng thống Maldives Mohamed Muizzu chủ trì lễ động thổ Ayla. Trước đó, dự án được xác lập là đặc khu kinh tế theo sắc lệnh ngày 31/12/2025, sau thỏa thuận đầu tư giữa Crystal Holdings và cơ quan quản lý đầu tư Maldives.

Mức đầu tư 790 triệu USD dành cho toàn bộ tổ hợp Ayla, bao gồm hoạt động phát triển nhà ở, nghỉ dưỡng và các dịch vụ đi kèm. Đây không phải riêng chi phí nạo vét, san lấp để tạo đảo.

Theo kế hoạch, Ayla sẽ có khu nhà ở cao cấp, khu nghỉ dưỡng với bến du thuyền, cơ sở chăm sóc sức khỏe đạt tiêu chuẩn quốc tế và trường đào tạo về khách sạn, quản trị. Hệ thống đường giao thông, khu lưu trú nhân viên, cấp nước và quản lý chất thải cũng được xây dựng để phục vụ tổ hợp.

Khoảng 17ha được quy hoạch cho nông nghiệp và thủy sản tích hợp, hướng tới cung cấp một phần thực phẩm tại chỗ. Dự án đặt mục tiêu đáp ứng ít nhất 60% nhu cầu năng lượng bằng nguồn tái tạo.

Theo Invest Maldives, Ayla dự kiến tạo hơn 1.200 việc làm, đồng thời phát triển hoạt động đào tạo kỹ năng cho lao động địa phương. Việc kết hợp nhiều loại hình dịch vụ trong cùng một khu vực cũng là cơ sở để dự án phục vụ người lưu trú dài hạn, thay vì chỉ đón khách nghỉ dưỡng theo từng chuyến.

Hướng tới vận hành một phần vào cuối năm 2028

Thiết kế liên tục được điều chỉnh khiến tiến độ san lấp của Ayla có những mốc công bố khác nhau. Hồi tháng 4/2026, thông tin từ Invest Maldives được PSM News dẫn lại cho biết phần san lấp được mô tả khi đó đã hoàn thành, tạo điều kiện chuyển sang xây dựng công trình và hạ tầng.

Tuy nhiên, các hồ sơ điều chỉnh được dẫn lại trong tháng 10/2026 vẫn đề cập phần tạo đất bổ sung, với kế hoạch hoàn thành công việc còn lại vào cuối năm 2026. Hoạt động xây dựng tổ hợp dự kiến tiếp tục đến năm 2028.

Quy mô bồi đắp lớn cũng đặt ra yêu cầu kiểm soát tác động tới môi trường biển. Báo cáo quan trắc được Maldives Independent dẫn lại cho thấy trong giai đoạn từ tháng 7 đến tháng 9/2024, khoảng 74% số liệu đo bồi lắng tại các điểm quan trắc vượt ngưỡng 15 mg/cm²/ngày của cơ quan quản lý môi trường. Báo cáo cảnh báo tình trạng này có thể ảnh hưởng tới hệ sinh thái xung quanh.

Trong khi đó, cơ cấu tài chính của dự án chưa được công khai đầy đủ. Bộ Phát triển Kinh tế và Thương mại Maldives đã từ chối cung cấp toàn bộ thỏa thuận đầu tư cùng các phụ lục với lý do bảo mật thương mại. Vì vậy, hiện chưa có bảng phân bổ công khai để xác định chi phí cho từng phần việc, từ tạo đảo đến xây dựng các công trình.