Cảnh báo khẩn: 8 chiêu lừa đảo nhắm vào người cao tuổi nguy hiểm đến mức khó lường

Dự án Chống Lừa Đảo (Chongluadao.vn) vừa công bố báo cáo tổng hợp các hình thức lừa đảo trực tuyến đang gia tăng trong thời gian gần đây, trong đó người cao tuổi được xác định là nhóm đối tượng bị tội phạm mạng nhắm đến nhiều nhất. Các chuyên gia khuyến cáo mỗi gia đình cần sớm phổ biến những thủ đoạn này để giúp ông bà, cha mẹ nâng cao cảnh giác.

Theo báo cáo, nếu trước đây các đối tượng chủ yếu giả danh công an hoặc cơ quan điều tra để gọi điện lừa đảo thì hiện nay phương thức hoạt động đã tinh vi hơn. Kẻ gian có thể tiếp cận nạn nhân qua Zalo, Facebook, tin nhắn SMS, cuộc gọi video, các hội thảo sức khỏe, lời mời đầu tư tài chính, hoạt động từ thiện hoặc thậm chí đến tận nhà. Điểm chung của các kịch bản là tạo ra những tình huống khẩn cấp, hấp dẫn hoặc đánh vào lòng trắc ẩn để khiến nạn nhân mất bình tĩnh và không kịp kiểm chứng thông tin.

Theo các chuyên gia, dưới đây là 8 chiêu trò lừa đảo phổ biến mà người cao tuổi cần đặc biệt lưu ý.

Giả danh cơ quan chức năng, cáo buộc liên quan đến vụ án

Đây vẫn là một trong những thủ đoạn phổ biến nhất. Các đối tượng gọi điện tự xưng là công an, viện kiểm sát hoặc tòa án, thông báo nạn nhân có liên quan đến các vụ án ma túy, rửa tiền hoặc lừa đảo.

Bà T.N.Y. (phường Cát Lái, TP.HCM) cho biết từng nhận cuộc gọi với nội dung tương tự khi đang sử dụng mạng xã hội. Người gọi sử dụng giọng điệu cứng rắn, phát tiếng bộ đàm, còi hụ và đọc chính xác một số thông tin cá nhân khiến bà hoang mang. Tuy nhiên, nhờ nhớ lời dặn của con cháu, bà đã bình tĩnh tắt máy.

Theo các chuyên gia an ninh mạng, sau khi gây áp lực tâm lý, kẻ gian thường yêu cầu nạn nhân giữ bí mật với người thân rồi chuyển tiền vào "tài khoản an toàn" hoặc "tài khoản tạm giữ" để phục vụ điều tra.

Các chuyên gia nhấn mạnh, không có bất kỳ cơ quan Nhà nước nào yêu cầu người dân chuyển tiền để chứng minh mình vô tội. Nếu vừa bị đe dọa, yêu cầu giữ bí mật và thúc ép chuyển tiền, người dân cần lập tức chấm dứt cuộc gọi.

Mạo danh người thân gặp nạn để yêu cầu chuyển tiền

Đánh vào tình cảm gia đình, các đối tượng gọi điện báo con hoặc cháu vừa gặp tai nạn, bị bắt giữ hoặc đang cấp cứu và cần tiền gấp để giải quyết.

Để tăng tính thuyết phục, chúng có thể cho nhiều người cùng tham gia cuộc gọi, lần lượt đóng vai bác sĩ, công an hoặc luật sư. Mục tiêu là tạo áp lực thời gian, khiến nạn nhân không kịp xác minh.

Cách xử lý an toàn là ngắt cuộc gọi ngay và chủ động liên hệ với con, cháu qua số điện thoại đã lưu hoặc gọi cho người thân khác để kiểm chứng trước khi thực hiện bất kỳ giao dịch nào.

Tin nhắn giả mạo ngân hàng, điện lực, bảo hiểm

Người cao tuổi cũng thường nhận được các tin nhắn với nội dung như "tài khoản bị khóa", "phát hiện đăng nhập bất thường", "được hoàn tiền điện", "nhận hỗ trợ" hoặc "trúng thưởng", kèm theo một đường dẫn yêu cầu đăng nhập.

Các website giả mạo được thiết kế gần giống trang chính thức của ngân hàng hoặc cơ quan chức năng. Khi nạn nhân nhập tên đăng nhập, mật khẩu hoặc mã OTP, toàn bộ thông tin sẽ bị đánh cắp để chiếm đoạt tài khoản.

Giả mạo tài khoản Zalo, Facebook của người thân

Một thủ đoạn khác là chiếm quyền sử dụng tài khoản mạng xã hội của người thân hoặc tạo tài khoản giả rồi nhắn tin vay tiền với lý do khẩn cấp.

Ông Ngô Minh Hiếu, Giám đốc Dự án Chongluadao.vn, cho biết ngay cả các cuộc gọi video cũng không còn là bằng chứng tuyệt đối. Tội phạm có thể sử dụng công nghệ deepfake AI để giả khuôn mặt hoặc giọng nói.

Những cuộc gọi này thường diễn ra trong thời gian rất ngắn, hình ảnh mờ, khẩu hình không khớp hoặc nhanh chóng kết thúc với lý do đường truyền kém. Vì vậy, trước khi chuyển tiền, người dân nên xác minh bằng một kênh liên lạc khác hoặc đặt câu hỏi chỉ người thân mới biết.

Giả nhân viên điện, nước hoặc cán bộ đến tận nhà

Không chỉ hoạt động trên môi trường mạng, nhiều đối tượng còn mặc đồng phục hoặc ăn mặc lịch sự, tự xưng là nhân viên điện lực, cấp nước, viễn thông hoặc cán bộ địa phương để tiếp cận người cao tuổi.

Chúng lấy lý do kiểm tra sự cố, thu các khoản phí bất thường hoặc yêu cầu ký giấy tờ. Trong lúc đánh lạc hướng chủ nhà, đồng phạm có thể lợi dụng để trộm cắp tài sản.

Chuyên gia khuyến cáo người dân chỉ làm việc khi có lịch hẹn hoặc giấy tờ xác thực rõ ràng, không để người lạ tự ý vào nhà và chủ động liên hệ đơn vị quản lý để kiểm tra thông tin.

Dụ dỗ đầu tư lợi nhuận cao, không có rủi ro

Lợi dụng khoản tiền tiết kiệm của người cao tuổi, các đối tượng mời gọi đầu tư vào bất động sản, tiền ảo, dự án tài chính hoặc góp vốn với cam kết lợi nhuận cao.

Ban đầu, chúng có thể trả lãi đúng hẹn để tạo lòng tin, sau đó khuyến khích nạn nhân tiếp tục đầu tư với số tiền lớn hơn hoặc rút toàn bộ tiền tiết kiệm.

Theo cơ quan công an, thời gian qua nhiều đường dây lừa đảo đầu tư đã bị triệt phá, gây thiệt hại lớn cho nhiều người. Không ít nạn nhân không dám trình báo vì lo ngại ảnh hưởng đến pháp lý hoặc tâm lý e ngại.

Mời dự hội thảo sức khỏe để bán "thần dược"

Các hội thảo tặng quà miễn phí, chuyến du lịch "0 đồng" hay chương trình khám sức khỏe miễn phí cũng có thể là cái bẫy nhắm vào người cao tuổi.

Sau khi tạo thiện cảm, người tham dự được giới thiệu các loại thực phẩm chức năng với quảng cáo có thể chữa nhiều bệnh, ứng dụng công nghệ hiện đại hoặc tế bào gốc. Nhiều trường hợp còn bố trí "chim mồi" liên tục mua hàng để tạo tâm lý đám đông.

Các chuyên gia khuyến cáo người dân không nên quyết định mua các sản phẩm có giá trị lớn ngay tại hội thảo và cần tìm hiểu kỹ thông tin trước khi chi tiền.

Giả danh nhà sư, tổ chức từ thiện để kêu gọi quyên góp

Lòng nhân ái cũng trở thành mục tiêu bị lợi dụng. Các đối tượng có thể giả danh tu sĩ, tổ chức từ thiện hoặc quỹ hỗ trợ, mang theo hình ảnh bệnh nhân, trẻ em khó khăn hoặc nạn nhân thiên tai để kêu gọi quyên góp.

Một số trường hợp còn sử dụng "sổ công đức" ghi sẵn các khoản tiền lớn nhằm tạo áp lực tâm lý, khiến người cao tuổi đóng góp theo.

Theo Dự án Chống Lừa Đảo, người dân cần cảnh giác với các trường hợp giấy tờ không rõ ràng, thúc ép quyên góp, yêu cầu chuyển tiền vào tài khoản cá nhân hoặc thu tiền mặt thay vì thông qua các kênh chính thức của tổ chức.