Chủ tịch VSDC: Thị trường chứng khoán đi ngang 6-9 tháng sau nâng hạng là diễn biến bình thường

Tại Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027 chiều 12/11, ông Nguyễn Sơn - Chủ tịch HĐTV Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC) đã chỉ ra những điểm nghẽn cần tháo gỡ để thị trường chứng khoán Việt Nam thu hút dòng vốn ngoại dài hạn.

Đánh giá về diễn biến thị trường sau khi nâng hạng, ông Nguyễn Sơn cho rằng việc chỉ số chứng khoán đi ngang, thậm chí điều chỉnh trong 3, 6 hay 9 tháng đầu là hiện tượng bình thường, từng xảy ra tại nhiều thị trường trên thế giới.

"Việc nâng hạng không phải là cái đích cuối cùng, mà đó là điểm khởi đầu để tạo ra một nền tảng được cộng đồng quốc tế thừa nhận. Nó giống như việc chúng ta xây dựng một 'ngôi chợ' đạt chuẩn mực để người mua và người bán an tâm tìm đến thực hiện giao dịch", Chủ tịch VSDC chia sẻ.

Sức hấp dẫn của thị trường dưới góc nhìn của các định chế tài chính toàn cầu

Trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam đang nỗ lực chuyển mình sau khi đáp ứng các tiêu chí nâng hạng, câu hỏi được nhiều nhà đầu tư và chuyên gia đặt ra là liệu thị trường vốn Việt Nam đã đủ sức hấp dẫn để các quỹ ngoại quy mô hàng trăm triệu USD chuyển từ đầu tư thăm dò sang phân bổ vốn dài hạn?

Chia sẻ về vấn đề này, ông Nguyễn Sơn cho biết, qua nhiều chuyến xúc tiến đầu tư và làm việc trực tiếp với các tổ chức xếp hạng, các quỹ đầu tư lớn trên thế giới, ông nhận thấy nhà đầu tư quốc tế luôn đánh giá thị trường dựa trên một hệ thống tiêu chí khắt khe.

Theo lãnh đạo VSDC, đối với các nhà đầu tư tổ chức, quyết định giải ngân không đơn thuần phụ thuộc vào diễn biến tăng, giảm của chỉ số chứng khoán trong ngắn hạn mà còn dựa trên quy mô thị trường, độ sâu thanh khoản, khả năng chuyển đổi giữa nội tệ và ngoại tệ, cũng như năng lực quản trị rủi ro của toàn hệ thống.

"Các quỹ đầu tư lớn, đặc biệt là các nhà đầu tư khu vực Đông Á, cực kỳ cẩn trọng. Họ mất rất nhiều thời gian nghiên cứu toàn diện thị trường, bắt đầu bằng các khoản đầu tư thăm dò khoảng 5-10% quy mô danh mục trước khi quyết định gia tăng tỷ trọng. Khi họ đã giải ngân, dòng vốn này sẽ ở lại rất ổn định chứ không phải lướt sóng rồi rút ra ngay", ông Sơn cho biết.

Chủ tịch VSDC cho biết các định chế tài chính toàn cầu đặc biệt quan tâm đến ba yếu tố nền tảng.

Thứ nhất, cơ chế giao dịch thuận tiện, bao gồm khả năng đặt lệnh từ xa và giao dịch thông qua các nhà môi giới toàn cầu.

Thứ hai, năng lực quản trị rủi ro tài sản, thể hiện qua tiềm lực tài chính của các công ty chứng khoán, đặc biệt là vai trò giám sát và lưu giữ tài sản an toàn của các ngân hàng lưu ký lớn trên thế giới.

Thứ ba, cơ chế thanh toán và bù trừ hiện đại, giúp hạn chế tối đa rủi ro đối tác trong quá trình giao dịch.

Thời gian qua, Việt Nam đã đạt được những bước tiến quan trọng khi triển khai cơ chế Non-Pre-Funding (NPF), cho phép nhà đầu tư tổ chức nước ngoài không phải có đủ 100% tiền trước khi đặt lệnh mua cổ phiếu. Bên cạnh đó, việc kết nối và xử lý giao dịch tự động (STP) giữa các ngân hàng lưu ký và công ty chứng khoán trong nước cũng giúp tối ưu hóa quy trình đối chiếu số dư và xử lý giao dịch.

Tuy nhiên, để đáp ứng đầy đủ yêu cầu của các định chế tài chính lớn, ông Nguyễn Sơn cho rằng Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện hạ tầng thanh toán. Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là sớm đưa vào vận hành mô hình bù trừ đối tác trung tâm (CCP) phù hợp với đặc thù của thị trường Việt Nam.

Cùng với đó, thị trường cần hoàn thiện cơ chế công bố thông tin bằng tiếng Anh, áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế (IFRS), thực hành ESG và nâng cao năng lực quản trị rủi ro theo thông lệ quốc tế.

Lệch pha cung - cầu: Cần "mở đường" cho doanh nghiệp FDI lên sàn, đẩy nhanh thoái vốn Nhà nước

Một vấn đề đáng chú ý được Chủ tịch VSDC đề cập tại diễn đàn là sự mất cân đối giữa cung và cầu hàng hóa trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

Trong khi cơ quan quản lý và các thành viên thị trường đã dành nhiều nguồn lực để thu hút dòng vốn, đáp ứng nhu cầu của nhà đầu tư nước ngoài, chất lượng và quy mô nguồn cung hàng hóa lại chưa được quan tâm tương xứng.

Thứ nhất, số lượng các tập đoàn tư nhân lớn, có nền tảng tài chính lành mạnh thực hiện chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) trong ba năm trở lại đây còn khá khiêm tốn.

Thứ hai, thị trường vẫn thiếu vắng sự hiện diện của các doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI).

"Việt Nam thu hút rất nhiều tập đoàn FDI lớn hoạt động cực kỳ thành công trong nhiều năm. Nếu chúng ta mở cơ chế cho phép các doanh nghiệp FDI này IPO và niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam - ví dụ như Unilever - thì đây sẽ là nguồn hàng hóa chất lượng cao mà các quỹ ngoại đặc biệt quan tâm", ông Sơn phân tích.

Thứ ba, tiến trình cổ phần hóa và thoái vốn Nhà nước tại các doanh nghiệp lớn, có nền tảng tài chính tốt vẫn diễn ra chậm.

Việc Nhà nước tiếp tục nắm giữ tỷ lệ sở hữu cao tại những doanh nghiệp không thuộc diện cần nắm quyền chi phối không chỉ hạn chế tính linh hoạt trong quản trị doanh nghiệp mà còn thu hẹp dư địa tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài.

Bên cạnh đó, giới hạn tỷ lệ sở hữu nước ngoài (room ngoại) vẫn là một trong những điểm nghẽn khiến nhiều định chế tài chính lớn chưa thể tham gia thị trường.