Đánh chìm con tàu huyền thoại dài hơn 300m xuống đáy biển, mở đường cho siêu dự án rạn nhân tạo trị giá gần 350 tỷ đồng

Theo Reuters ngày 12/11, SS United States, tàu viễn dương SS United States đã chìm hoàn toàn xuống vùng biển ngoài khơi bang Florida, Mỹ, vào tối 11/11 theo giờ địa phương, khép lại hành trình kéo dài hơn 7 thập kỷ của một trong những biểu tượng hàng hải nổi tiếng nhất nước này.

Con tàu dài khoảng 302m, lớn hơn cả Titanic, được đưa đến vị trí cách bờ biển Destin khoảng 40km trước khi các kỹ thuật viên tiến hành cho nước biển tràn vào thân tàu.

Hoạt động bắt đầu vào đầu giờ chiều nhưng diễn ra chậm hơn nhiều so với dự kiến. Trong suốt nhiều giờ, phần lớn thân tàu vẫn nổi trên mặt nước, dù các khoang bên trong đã được bơm đầy nước. Đến khoảng 21h, con tàu bắt đầu nghiêng sang một bên rồi nhanh chóng chìm xuống biển, trước sự theo dõi của đông đảo người dân qua các buổi phát trực tiếp.

Theo giới chức hạt Okaloosa, nguyên nhân khiến quá trình kéo dài là việc đưa nước vào 128 bồn chứa nhiên liệu và dầu bôi trơn đã được làm sạch, nhằm kiểm soát quá trình chìm và giúp tàu ổn định dưới đáy biển.

Đại diện địa phương cho biết SS United States vốn được thiết kế với kết cấu đặc biệt chắc chắn, khiến việc đánh chìm có kiểm soát trở nên phức tạp hơn dự tính.

Khi hoàn tất triển khai, con tàu dự kiến nằm ở độ sâu khoảng 55m dưới mặt biển, với phần boong trên cùng cách mặt nước khoảng 15 đến 18m.

Giới chức kỳ vọng xác tàu sẽ trở thành rạn nhân tạo lớn nhất thế giới, đồng thời là điểm đến mới cho hoạt động lặn biển và câu cá giải trí.

Từ biểu tượng tốc độ của nước Mỹ đến rạn san hô khổng lồ

SS United States được hạ thủy năm 1951 và bắt đầu phục vụ hành khách năm 1952, trong thời kỳ những chuyến tàu vượt Đại Tây Dương còn là biểu tượng của sự sang trọng.

Ngay trong chuyến vượt đại dương đầu tiên, con tàu lập kỷ lục tốc độ, hoàn thành hành trình từ Mỹ tới châu Âu trong khoảng 3 ngày 10 giờ 40 phút. Với tốc độ tối đa từng được ghi nhận khoảng 42 hải lý/giờ, tương đương gần 78 km/h, SS United States trở thành một trong những thành tựu kỹ thuật hàng hải nổi bật của thế kỷ XX.

Trong thời kỳ hoàng kim, con tàu từng phục vụ nhiều nhân vật nổi tiếng, bao gồm các ngôi sao Hollywood Grace Kelly, Elizabeth Taylor và một số tổng thống Mỹ.

Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng của hàng không thương mại khiến các chuyến tàu xuyên Đại Tây Dương mất dần sức hút. SS United States ngừng hoạt động năm 1969, sau 17 năm vận chuyển hành khách.

Trong gần 30 năm tiếp theo, con tàu neo đậu tại Philadelphia, xuống cấp nghiêm trọng và nhiều lần đứng trước nguy cơ bị tháo dỡ để bán phế liệu.

Các tổ chức bảo tồn từng tìm cách khôi phục con tàu thành khách sạn, bảo tàng hoặc địa điểm du lịch, nhưng chi phí cải tạo và duy trì quá lớn khiến những phương án này không thành hiện thực.

Bước ngoặt xuất hiện năm 2024, khi chính quyền hạt Okaloosa quyết định mua lại con tàu với giá khoảng 1 triệu USD, hướng tới chuyển đổi thành rạn nhân tạo phục vụ du lịch biển. Tổng chi phí dự án được ước tính khoảng 13,5 triệu USD, tương đương gần 350 tỷ đồng, bao gồm mua tàu, vận chuyển, xử lý môi trường và chuẩn bị cho quá trình đánh chìm.

Đây được xem là giải pháp dung hòa giữa việc bảo tồn một phần di sản hàng hải và tìm mục đích sử dụng mới cho con tàu không còn khả năng khai thác thương mại.

Rạn san hô nhân tạo lớn nhất thế giới sẽ hình thành ra sao?

Theo chính quyền hạt Okaloosa, SS United States được kỳ vọng trở thành rạn san hô nhân tạo lớn nhất thế giới xét theo quy mô con tàu được đánh chìm.

Để biến SS United States thành rạn nhân tạo, các đội thi công đã dành nhiều tháng chuẩn bị tại một xưởng đóng tàu ở Mobile, bang Alabama.

Trước tiên, họ loại bỏ nhiên liệu còn sót lại, dây điện, kính, vật liệu phi kim loại và những thành phần có khả năng gây ô nhiễm môi trường biển hoặc mắc kẹt thợ lặn. Hơn 400 ô cửa sổ trên thân tàu được tháo bỏ. Các kỹ thuật viên cũng khoét những lỗ lớn trên các tầng boong, mở thông lối đi bên trong để nước biển lưu chuyển và tạo không gian cho sinh vật biển trú ngụ.

Toàn bộ quá trình được thiết kế nhằm giúp tàu chìm có kiểm soát mà không cần sử dụng chất nổ.

Sau khi nằm dưới đáy biển, kết cấu kim loại khổng lồ của SS United States được kỳ vọng trở thành nơi bám của các sinh vật biển, tạo môi trường sống cho nhiều loài cá và sinh vật đáy. Theo chính quyền địa phương, xác tàu sẽ được bổ sung vào hệ thống hơn 500 rạn nhân tạo tại khu vực Destin và Fort Walton Beach, nơi đã nổi tiếng với hoạt động lặn khám phá xác tàu.

Dự án được kỳ vọng thu hút thêm khách du lịch, thợ lặn và những người đam mê câu cá, qua đó tạo nguồn thu cho kinh tế địa phương.

Không phải toàn bộ con tàu đều bị đưa xuống biển. Hai ống khói lớn mang tính biểu tượng đã được tháo dỡ trước đó để bảo tồn và trưng bày trong một bảo tàng dự kiến xây dựng trên đất liền. Một số hiện vật lịch sử khác cũng sẽ được lưu giữ nhằm giới thiệu về quá trình chế tạo, những chuyến hải trình và các kỷ lục của SS United States.

Theo tổ chức Bảo tồn SS United States, mục tiêu xuyên suốt của dự án là không để con tàu biến mất hoàn toàn khỏi ký ức công chúng.