CEO hãng phụ tùng ô tô lớn nhất Thái Lan: ‘Muốn tồn tại, các hãng xe phải hợp tác với Trung Quốc’

Trong cuộc phỏng vấn với Nikkei Asia, ông Yeap cho rằng những gì đang diễn ra tại Thái Lan trong 3 năm qua, kể từ khi các hãng xe Trung Quốc tràn vào thị trường vốn do các doanh nghiệp Nhật Bản thống trị, chỉ là hình ảnh thu nhỏ của xu hướng đang lan rộng trên toàn thế giới.

"Các hãng xe Nhật đang rơi vào thế bị động. Về lâu dài, muốn tồn tại thì họ sẽ phải hợp tác nhiều hơn với các công ty Trung Quốc. Rất khó để ngăn cản họ", ông nói.

Ngành ô tô Thái Lan bước vào thời kỳ khủng hoảng

Aapico Hitech là doanh nghiệp có trụ sở tại Bangkok, hoạt động hơn 30 năm trong lĩnh vực sản xuất phụ tùng và kinh doanh ô tô. Năm 2025, công ty ghi nhận doanh thu toàn cầu đạt 28,2 tỷ baht, tương đương 834 triệu USD.

Theo ông Yeap, sự suy yếu của ngành ô tô Thái Lan không chỉ xuất phát từ sức ép từ Trung Quốc mà còn đến từ các vấn đề nội tại như bất ổn chính trị kéo dài, tăng trưởng kinh tế chậm và chính sách hỗ trợ doanh nghiệp còn hạn chế.

Ngành ô tô hiện đóng góp khoảng 12% GDP của Thái Lan. Tuy nhiên, CEO khu vực châu Á của Toyota, ông Masahiko Maeda, mới đây đã mô tả ngành này đang ở "thời khắc khủng hoảng".

Năm 2025, Thái Lan tiêu thụ 621.166 ô tô, trong đó có 121.962 xe điện, tăng 8,6% so với năm trước và là lần đầu tiên doanh số tăng trở lại sau 3 năm. Dù vậy, con số này vẫn chưa bằng một nửa mức đỉnh 1,43 triệu xe của năm 2012.

Sản lượng ô tô của Thái Lan cũng giảm mạnh, từ 2,46 triệu xe năm 2013 xuống còn 1,45 triệu xe vào năm ngoái. Ông Yeap dự báo sản lượng sẽ còn tiếp tục đi xuống do gánh nặng nợ hộ gia đình và sự thay đổi trong mô hình xuất khẩu.

Xe điện Trung Quốc đang định hình lại ngành ô tô

Theo CEO Aapico, sự bùng nổ của xe điện Trung Quốc sẽ tạo ra một "mô hình toàn cầu hóa mới", trong đó các tập đoàn ô tô lâu đời buộc phải thay đổi, còn các nhà cung cấp phụ tùng sẽ phục vụ nhiều hãng xe trên phạm vi toàn cầu thay vì phụ thuộc vào một vài khách hàng truyền thống.

Quan điểm này cũng phản ánh tâm lý chung của ngành ô tô. Hồi tháng 3, Honda lần đầu tiên báo lỗ kể từ khi niêm yết, đồng thời thừa nhận môi trường kinh doanh đang thay đổi từng ngày và cạnh tranh ngày càng gay gắt do sự trỗi dậy của các nhà sản xuất xe điện mới.

Theo hãng nghiên cứu Mobility Global của Mỹ, các hãng xe Trung Quốc hiện chiếm 25% doanh số ô tô toàn cầu năm 2025, gấp đôi so với một thập kỷ trước và chỉ còn kém các hãng Nhật Bản 1 điểm phần trăm. Trong cùng giai đoạn, thị phần của các hãng Nhật giảm từ 30% xuống còn 26%.

Ông Yeap dự báo trong tương lai, khoảng 1/3 số xe bán ra trên toàn cầu sẽ là xe chạy động cơ đốt trong, 1/3 là xe điện thuần túy và phần còn lại là xe hybrid.

Dữ liệu của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho thấy doanh số xe điện toàn cầu đã tăng thêm khoảng 3,5 triệu chiếc mỗi năm trong 5 năm liên tiếp tính đến năm 2025. Xe điện hiện chiếm khoảng 5% tổng số ô tô đang lưu hành trên thế giới.

"Người trẻ yêu xe Trung Quốc"

Ông Yeap cho biết chỉ vài năm trước, nhiều người tại Thái Lan vẫn coi xe Trung Quốc là sản phẩm chất lượng thấp.

"Ba năm trước, ai cũng nói xe Trung Quốc là đồ bỏ. Nhưng bây giờ thì không còn như vậy nữa. Xe của họ, hệ thống điện tử, phần mềm... đều rất tiên tiến và giới trẻ rất yêu thích."

Theo ông, lợi thế lớn nhất của các hãng xe Trung Quốc là họ phát triển từ nền tảng xe điện ngay từ đầu, trong khi nhiều hãng xe phương Tây và Nhật Bản vẫn mang tư duy của kỷ nguyên động cơ đốt trong.

"Họ chắc chắn sẽ thắng. Các hãng truyền thống vẫn nghĩ theo hướng động cơ đốt trong, còn người Trung Quốc ngay từ đầu đã phát triển với tư duy xe điện".

Tuy không đưa ra mốc thời gian cụ thể, ông tin rằng các hãng xe Trung Quốc sẽ giành ưu thế trong cuộc cạnh tranh toàn cầu.

Hiện 97% hoạt động sản xuất của Aapico vẫn phục vụ các hãng xe ngoài Trung Quốc, giảm nhẹ so với gần 100% cách đây 3 năm.

Aapico mở rộng hợp tác với Trung Quốc

Aapico hiện sản xuất nhiều loại linh kiện như khung gầm, bình nhiên liệu, hộp số và cũng là nhà cung cấp cho VinFast, một trong những hãng xe điện phát triển nhanh nhất Đông Nam Á.

Doanh nghiệp đã mở rộng sang Trung Quốc từ năm 2004, trước khi các hãng xe nước này vươn ra toàn cầu. Hiện Aapico có 52 công ty con và công ty liên kết, trong đó 20 đơn vị hoạt động ở nước ngoài. Doanh thu từ thị trường quốc tế chiếm gần 47,6% tổng doanh thu năm 2025.

Năm 2023, Aapico cũng mua 60% cổ phần trong liên doanh với Proton của Malaysia, hãng xe có 49,9% cổ phần thuộc tập đoàn Geely của Trung Quốc, để sản xuất linh kiện cho Proton.

Ngay cả Aapico cũng chịu sức ép

Dù hợp tác sâu với các doanh nghiệp Trung Quốc, Aapico vẫn chịu ảnh hưởng từ làn sóng xe giá rẻ đến từ nước này.

Lợi nhuận ròng của công ty giảm từ 1,6 tỷ baht năm 2023 xuống còn 747 triệu baht năm 2024 và tiếp tục giảm còn 731 triệu baht trong năm 2025. Tuy nhiên, quý I năm nay đã ghi nhận tín hiệu tích cực khi lợi nhuận đạt 314 triệu baht.

Doanh thu tại thị trường Thái Lan giảm 26,6%, từ 18,7 tỷ baht năm 2023 xuống còn 13,7 tỷ baht năm 2024. Trong khi đó, doanh thu từ thị trường nước ngoài tăng từ 11,7 tỷ baht lên 12,5 tỷ baht.

Theo ông Yeap, bất ổn chính trị kéo dài nhiều thập kỷ là nguyên nhân lớn nhất khiến kinh tế Thái Lan suy yếu. Bên cạnh đó, sự hỗ trợ của Chính phủ đối với doanh nghiệp cũng còn khá hạn chế so với Nhật Bản hay Singapore.

Ông cho rằng đầu tư nước ngoài, đặc biệt từ Trung Quốc, vừa mang lại việc làm và dòng vốn, vừa tạo áp lực lớn lên các doanh nghiệp nội địa.

"Nền kinh tế có thể tăng trưởng nhờ vốn đầu tư nước ngoài, nhưng một bộ phận doanh nghiệp trong nước sẽ chịu tác động tiêu cực. Đó là cái giá phải trả".

Dù vậy, vị CEO 78 tuổi khẳng định chiến lược của Aapico vẫn là hợp tác thay vì đối đầu với các hãng xe Trung Quốc.

"Các nhà máy của chúng tôi đã sẵn sàng, đất đai và cơ sở hạ tầng đã được đầu tư. Khi các doanh nghiệp Trung Quốc mở rộng sang đây, sẽ có nhiều hãng cần hợp tác với chúng tôi".