Chỉ 10 ngày nữa, Bắc Ninh chính thức trở thành thành phố trực thuộc Trung ương thứ 9 với gần 4 triệu dân
Ngày 20/9 tới đây là cột mốc cho bước chuyển mình lớn của Bắc Ninh khi chính thức trở thành thành phố trực thuộc Trung ương của Việt Nam, với gần 4 triệu dân và một nền kinh tế công nghiệp, xuất khẩu quy mô lớn.
Từ một tỉnh công nghiệp đến đô thị gần 4 triệu dân
Chỉ còn 10 ngày nữa, Bắc Ninh sẽ chính thức bước sang một mô hình hành chính mới. Theo Nghị quyết 39/2026/QH16 được Quốc hội thông qua ngày 24/8, thành phố Bắc Ninh được thành lập trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của tỉnh Bắc Ninh. Nghị quyết có hiệu lực từ 20/9/2026.
Thành phố mới có diện tích tự nhiên 4.713,75km2 với dân số 3.989.623 người, gồm 99 đơn vị hành chính cấp xã.
Đây không phải là việc nâng cấp một đô thị theo nghĩa thông thường, mà là sự chuyển đổi trên toàn bộ địa giới tỉnh. Bắc Ninh vì thế bước vào mô hình thành phố với một không gian rộng, dân số lớn và nền tảng kinh tế đã được định hình mạnh bởi công nghiệp, xuất khẩu và mạng lưới sản xuất gắn với chuỗi cung ứng toàn cầu.
Nếu chiều sâu văn hóa tạo nên bản sắc Kinh Bắc thì công nghiệp đang là một trong những động lực chính của Bắc Ninh hiện đại.
Chỉ trong 8 tháng đầu năm 2026, chỉ số sản xuất công nghiệp của địa phương tăng 22,15% so với cùng kỳ. Giá trị sản xuất công nghiệp ước đạt khoảng 2,2 triệu tỷ đồng, tăng 17,49%.
Hoạt động ngoại thương tiếp tục là điểm sáng. Kim ngạch xuất khẩu 8 tháng đạt hơn 75,48 tỷ USD, tăng 31,84%, tiếp tục đứng đầu cả nước; tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt khoảng 152,5 tỷ USD.
Những con số này cho thấy Bắc Ninh bước vào mô hình thành phố trực thuộc Trung ương không phải từ một nền kinh tế đang tìm kiếm động lực, mà từ một địa phương đã có vị trí đáng kể trong bản đồ sản xuất và xuất khẩu của Việt Nam. Thách thức tiếp theo vì thế là nâng cấp chất lượng tăng trưởng, từ một trung tâm sản xuất lớn trở thành trung tâm công nghiệp công nghệ cao, đổi mới sáng tạo và logistics, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.
Không gian phát triển sẽ được mở rộng theo một cấu trúc mới
Quy hoạch chung đô thị Bắc Ninh đến năm 2050, tầm nhìn 2075 đang được xây dựng trên toàn bộ địa giới tỉnh, với định hướng phát triển theo mô hình đa cực, đa trung tâm.
Quy hoạch xác định Bắc Ninh là đô thị loại I, cực tăng trưởng quan trọng của vùng Thủ đô và Đồng bằng sông Hồng; đồng thời hướng tới trung tâm công nghiệp hiện đại, công nghệ cao, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và logistics.
Một trong những mục tiêu đáng chú ý là phát triển hệ sinh thái công nghiệp điện tử, bán dẫn, sản xuất vi mạch và trí tuệ nhân tạo; đồng thời hoàn thiện mạng lưới giao thông đường bộ, đường thủy, đường sắt, hàng không và logistics đa phương thức.
Theo tầm nhìn quy hoạch, đô thị Bắc Ninh có thể đáp ứng quy mô trên 10 triệu người vào năm 2075. Đây là dư địa phát triển rất lớn nếu hạ tầng và không gian đô thị được tổ chức đồng bộ.
Hạ tầng là yếu tố tiên quyết
Sự thay đổi về địa vị hành chính chỉ là điểm khởi đầu. Với một thành phố gần 4 triệu dân và diện tích hơn 4.700km2, bài toán tiếp theo là làm thế nào để các khu vực trong không gian mới được kết nối thành một chỉnh thể. Bắc Ninh đang đặt trọng tâm vào các hạ tầng có khả năng tăng liên kết vùng, trong đó đáng chú ý là Cảng hàng không quốc tế Gia Bình, cùng hệ thống đường bộ và logistics kết nối với các trung tâm kinh tế lớn.
Trong định hướng quy hoạch, sân bay Gia Bình được nghiên cứu gắn với các trung tâm logistics, cảng cạn - ICD và mạng lưới giao thông đa phương thức. Nếu các trục hạ tầng này được hoàn thiện đồng bộ, lợi thế của Bắc Ninh không chỉ nằm ở việc có nhiều khu công nghiệp mà còn ở khả năng kết nối nhà máy, logistics, thị trường và các trung tâm đô thị lớn trong cùng một không gian kinh tế.
Bắc Ninh hiện có một lợi thế đặc biệt khi vừa sở hữu nền tảng công nghiệp rất mạnh, vừa có chiều sâu văn hóa hiếm có.
Quan họ Bắc Ninh đã được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại; nghề làm tranh dân gian Đông Hồ được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp. Năm 2026, Bắc Ninh tiếp tục đón nhận bằng UNESCO liên quan đến nghề tranh Đông Hồ và quần thể di sản Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc.
Bài toán của thành phố mới vì thế không chỉ là tăng trưởng nhanh hơn, mà còn phải bảo tồn được bản sắc trong quá trình đô thị hóa, đồng thời nâng chất lượng hạ tầng và dịch vụ để đáp ứng quy mô dân cư ngày càng lớn.
Từ ngày 20/9, Bắc Ninh sẽ chính thức đứng cùng Hà Nội, TP. HCM, Hải Phòng, Đà Nẵng, Cần Thơ, Huế, Đồng Nai và Quảng Ninh trong danh sách các thành phố trực thuộc Trung ương của cả nước. Nhưng dấu mốc này chỉ thực sự có ý nghĩa khi vị thế hành chính mới được chuyển hóa thành năng lực phát triển mới với một không gian đô thị rộng hơn, hạ tầng kết nối tốt hơn, công nghiệp có giá trị gia tăng cao hơn và chất lượng sống tương xứng với quy mô của thành phố gần 4 triệu dân.
