Chính phủ chính thức mở sân chơi mới cho doanh nghiệp, Vingroup (VIC) đã chuẩn bị hơn nửa thập kỷ
Việc Chính phủ ban hành Nghị định về sàn giao dịch carbon đánh dấu sự hình thành một “sân chơi” mới cho doanh nghiệp. Với Vingroup, quá trình này đã được chuẩn bị từ nhiều năm trước thông qua các dự án giao thông, năng lượng và tín chỉ quốc tế.
Việt Nam chính thức hình thành sàn giao dịch carbon trong nước
Ngày 19/1/2026, Chính phủ ban hành Nghị định 29 về sàn giao dịch carbon trong nước. Theo đó, hai loại hàng hóa được giao dịch là hạn ngạch khí nhà kính và tín chỉ carbon.
Các bên tham gia giao dịch hạn ngạch là các cơ sở phát thải khí nhà kính phải kiểm kê hàng năm, như nhà máy nhiệt điện, sắt thép, xi măng.
Cơ chế giao dịch được thiết kế tương tự thị trường chứng khoán nhưng có một số đặc thù. Doanh nghiệp muốn mua bán phải mở tài khoản tại công ty chứng khoán, tách biệt với các tài khoản giao dịch tài chính khác. Kết quả giao dịch sẽ được Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) công bố vào cuối ngày.
Điểm khác biệt lớn so với chứng khoán phái sinh hay cơ sở là hoạt động thanh toán tiền và chuyển giao tín chỉ được thực hiện tức thời theo từng giao dịch, thay vì áp dụng cơ chế bù trừ trung tâm (CCP).
Hạn ngạch là lượng khí nhà kính quy đổi sang CO2 mà cơ sở được cơ quan quản lý cho phép phát thải trong một năm. Nếu phát thải vượt mức được phân bổ, doanh nghiệp sẽ phải mua lượng dôi dư từ các cơ sở khác trên sàn giao dịch.
Tín chỉ carbon (carbon credit) là một loại giấy phép hoặc chứng chỉ có thể giao dịch, có giá trị mua bán và cung cấp cho người nắm giữ tín chỉ quyền phát thải một tấn CO2 hoặc loại khí thải khác nằm trong danh sách khí thải nhà kính.
Các công ty chứng khoán tham gia hệ thống có trách nhiệm kiểm tra số dư tiền và hàng hóa (hạn ngạch, tín chỉ) của khách hàng trước khi đặt lệnh. Hàng tháng, đơn vị này phải gửi sao kê tài khoản tiền và lưu ký cho doanh nghiệp.
Ngân hàng được chọn thanh toán giao dịch cần đảm bảo vốn điều lệ tối thiểu 10.000 tỷ đồng và có lãi trong hai năm gần nhất. Họ có trách nhiệm quản lý chi tiết số dư tiền gửi thanh toán giao dịch hạn ngạch, tín chỉ của doanh nghiệp theo thông tin do công ty chứng khoán cung cấp, nhằm đảm bảo thanh toán đúng giao dịch.
Việt Nam vận hành thí điểm sàn giao dịch tín chỉ carbon trong nước đến năm 2028, miễn phí dịch vụ. Phí này sẽ được tính từ năm 2029, khi sàn được vận hành chính thức.
Vingroup và bước chuẩn bị hơn nửa thập kỷ
Tháng 7/2025, tại Diễn đàn “Thúc đẩy doanh nghiệp tham gia cơ chế tín chỉ chung (JCM) hướng tới sẵn sàng cho thị trường carbon tại Việt Nam”, ông Trần Kỳ Anh – Quản lý giao dịch, Phòng Tín chỉ carbon của Tập đoàn Vingroup đã chia sẻ về những bước đi của tập đoàn trong hành trình chuyển đổi xanh và định hướng phát triển thị trường carbon. Không chỉ tiên phong định hình xu hướng tiêu dùng xanh tại Việt Nam, Vingroup còn đặt mục tiêu tham gia sâu vào các thị trường tín chỉ carbon trong nước và quốc tế.
Trong giai đoạn 2021–2024, Vingroup đã bàn giao hơn 140.000 ô tô điện và 243.000 xe máy điện ra thị trường. Riêng năm 2024, lượng xe điện VinFast đưa vào sử dụng được ước tính giúp cắt giảm khoảng 5,9 triệu tấn CO2 trong suốt vòng đời vận hành.
Ở mảng giao thông công cộng, hệ thống 302 xe buýt điện VinBus đã được triển khai trên 31 tuyến tại Hà Nội, TP. HCM, Hải Phòng, Nha Trang và Phú Quốc, qua đó giảm khoảng 48.000 tấn CO2 trong năm 2024. Dịch vụ taxi điện Xanh SM cũng đóng góp vào việc giảm phát thải với khoảng 150.000 tấn CO2 được loại bỏ trong cùng năm.
Năm 2024, hệ thống khách sạn – khu nghỉ dưỡng Vinpearl đã sản xuất 16.338 kWh điện từ năng lượng mặt trời. Bên cạnh đó, 56 trung tâm thương mại Vincom Retail đã lắp đặt hệ thống điện mặt trời, giúp tiết giảm 10.000 tấn CO2 mỗi năm. Dự kiến, ít nhất 4 hệ thống mới sẽ được bổ sung trong năm 2025.
Vingroup cũng đang xúc tiến nhiều dự án tín chỉ carbon theo tiêu chuẩn quốc tế, bao gồm: Dự án trạm sạc V-Green theo tiêu chuẩn VCS; Dự án xe máy điện VinFast theo tiêu chuẩn GS4GG; Dự án điện mặt trời tại Sơn La dự kiến áp dụng tiêu chuẩn GCC.
Ông Trần Kỳ Anh cho biết: “Vingroup đặt mục tiêu phát triển 14.000MW điện năng lượng tái tạo và 4.800MW điện khí LNG trong giai đoạn 2025–2030. Đến năm 2035, tổng công suất nguồn điện dự kiến đạt 47.100MW”.
Ngoài ra, tập đoàn cũng đang nghiên cứu hàng loạt dự án tiềm năng khác như năng lượng tái tạo (VinEnergo), đường sắt cao tốc (VinSpeed), dịch vụ vận tải điện VinBus và taxi Xanh SM… Vingroup bày tỏ mong muốn hợp tác cùng các đối tác Nhật Bản nhằm triển khai dự án tín chỉ carbon và tham gia Cơ chế Tín chỉ Chung (JCM) giữa Việt Nam – Nhật Bản.
