Chuyên cơ mang sứ mệnh lịch sử phục vụ Bác Hồ, dừng bay đã gần 50 năm, hiện được trưng bày tại bảo tàng

Trong những năm tháng kháng chiến, chiếc máy bay IL-14 từng được sử dụng để phục vụ Chủ tịch Hồ Chí Minh trong các chuyến công tác, trở thành một hiện vật gắn với những hoạt động quan trọng của Người.

Không chỉ mang giá trị về mặt lịch sử, chuyên cơ này còn là dấu tích góp phần tái hiện điều kiện làm việc và những chuyến đi của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong một giai đoạn đặc biệt của cách mạng Việt Nam.

Theo Cục Hàng không Việt Nam, IL-14 mang số hiệu VN-C482 là chiếc máy bay IL-14 đầu tiên được biên chế cho Trung đoàn Không quân vận tải 919, đơn vị tiền thân của Đoàn Bay 919 ngày nay. Chiếc máy bay này nằm trong số 5 máy bay IL-14 được Chính phủ Liên Xô viện trợ cho Việt Nam vào đầu năm 1957 và bắt đầu được đưa vào khai thác từ năm 1958.

Đáng nói, VN-C482 có ý nghĩa đặc biệt bởi Chính phủ Liên Xô tặng riêng cho Chủ tịch Hồ Chí Minh. Máy bay phục vụ việc đi lại của Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng các đồng chí lãnh đạo Đảng và Nhà nước trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ. Vì vậy, VN-C482 không chỉ là một phương tiện hàng không mà còn là hiện vật gắn với lịch sử hoạt động của lãnh đạo cấp cao Việt Nam trong một giai đoạn đặc biệt của đất nước.

Về đặc điểm kỹ thuật, IL-14 có thân dài 22,31m, sải cánh 31,7m và được trang bị 2 động cơ tuabin cánh quạt. Máy bay đạt tốc độ tối đa khoảng 415km/h, có thể hoạt động ở độ cao tới 6.500m và đạt tầm bay tối đa khoảng 1.700km. Tùy cấu hình, máy bay có khả năng chuyên chở từ 26 đến 36 người.

IL-14 không được trang bị radar và các thiết bị hỗ trợ hạ cánh hiện đại. Trong điều kiện đó, việc khai thác và điều khiển máy bay đòi hỏi phi công phải có trình độ chuyên môn cao, khả năng xử lý tình huống linh hoạt và bản lĩnh vững vàng. Vì vậy, các phi công thuộc Đội bay IL-14 của Trung đoàn 919 phải đáp ứng những yêu cầu rất cao về kỹ thuật, kinh nghiệm và khả năng làm chủ máy bay trong mọi điều kiện.

VN-C482 còn có thiết kế nội thất khá đặc biệt, phù hợp với yêu cầu của một chuyên cơ phục vụ lãnh đạo. Khoang máy bay được bố trí một giường nghỉ rộng khoảng 1,2m, một bàn làm việc cùng 2 ghế ngồi; phía sau có thêm 4 ghế phụ.

Phần đuôi máy bay được bố trí khu vệ sinh và bồn rửa mặt. Những chi tiết này phần nào cho thấy điều kiện phục vụ các chuyến công tác của Chủ tịch Hồ Chí Minh và lãnh đạo Đảng, Nhà nước trong thời kỳ chiến tranh.

Trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, Đội bay IL-14 thuộc Trung đoàn Không quân vận tải 919 có thời điểm được biên chế tới 13 máy bay. Đội bay thực hiện nhiều nhiệm vụ, từ vận chuyển hành khách, hàng hóa, phục vụ các chuyến bay quốc tế đến huấn luyện và vận tải quân sự. Những hoạt động đó góp phần đáp ứng yêu cầu giao thông, vận tải trong thời chiến, đồng thời hỗ trợ quá trình khôi phục và phát triển kinh tế ở miền Bắc.

Sau ngày đất nước thống nhất, Đoàn bay 919 tiếp tục khai thác đội máy bay IL-14 để phục vụ công cuộc khắc phục hậu quả chiến tranh, tái thiết đất nước và thực hiện các nhiệm vụ quốc phòng.

Hoạt động của dòng máy bay này được duy trì cho đến năm 1981, khi Đội bay IL-14 chính thức hoàn thành sứ mệnh lịch sử và dừng khai thác.

Sau khi kết thúc thời gian hoạt động, chiếc IL-14 mang số hiệu VN-C482 được lưu giữ và trưng bày tại Bảo tàng Hàng không.

Năm 2025, nhân kỷ niệm 80 năm Quốc khánh, chiếc IL-14 mang số hiệu VN-C482 được đưa tới trưng bày tại Triển lãm thành tựu Đất nước.

Sự xuất hiện của VN-C482 tại triển lãm không chỉ đáp ứng mục đích giới thiệu một hiện vật lịch sử mà còn góp phần tái hiện một chặng đường phát triển của ngành Hàng không Việt Nam. Với những giá trị được lưu giữ qua thời gian, chiếc máy bay trở thành biểu tượng gợi nhắc về tinh thần độc lập, ý chí tự lực, tự cường và khát vọng làm chủ bầu trời của các thế hệ người Việt Nam.

Tại không gian triển lãm, VN-C482 nhận được sự quan tâm của đông đảo khách tham quan. Nhiều người dành thời gian tìm hiểu về lịch sử của máy bay, quan sát khu vực khoang lái, các chi tiết bên trong...

Những câu chuyện về quá trình hoạt động của VN-C482 trong những năm tháng chiến tranh giúp hiện vật trở nên gần gũi hơn với công chúng. Đây cũng là không gian trải nghiệm lịch sử trực quan, nơi quá khứ được kết nối với hiện tại qua một chứng nhân đặc biệt của ngành Hàng không Việt Nam.