Chuyên gia đề xuất TP.HCM cần làm ngay lập tức việc này nếu không muốn bỏ lỡ những 'cơ hội vàng' hút FDI sau sáp nhập

Thành phố Hồ Chí Minh sau quá trình sáp nhập địa giới hành chính đang mở ra một không gian phát triển rộng lớn với kỳ vọng tạo nên những bước bứt phá ngoạn mục về kinh tế. Những con số "biết nói" đã minh chứng cho sức hút khó cưỡng của "siêu đô thị" này khi dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) bùng nổ mạnh mẽ, cán mốc 8,37 tỷ USD trong năm 2025.

So với năm 2024, số lượng dự án đã tăng 19% và tổng vốn đầu tư tăng tới 24,2%, giúp thành phố tiếp tục giữ vững vị thế đầu tàu cả nước về thu hút FDI. Tuy nhiên, đằng sau hào quang của những con số tỷ đô là một cuộc chơi mới khắt khe hơn, nơi thành phố không chỉ cần số lượng mà phải hướng tới những dòng vốn chất lượng cao, bền vững và có tính lan tỏa.

Nhìn nhận về sự thay đổi mang tính bước ngoặt này, tại Tọa đàm "Giải pháp thu hút FDI chất lượng cao vào TP.HCM sau sáp nhập" vừa diễn ra, chuyên gia kinh tế - Tiến sĩ Huỳnh Thanh Điền cho rằng sự hấp dẫn của thành phố Hồ Chí Minh sau sáp nhập không chỉ đến từ sự gia tăng quy mô đơn thuần mà là kết quả của một cuộc cải cách tổ chức lại không gian phát triển.

Ông nhấn mạnh rằng mục tiêu chính của việc sắp xếp lại các đơn vị hành chính là thiết lập những cực tăng trưởng mới và tạo sự liên kết chặt chẽ giữa các địa phương.

Theo Tiến sĩ Điền, thành phố Hồ Chí Minh mới hiện là nơi có mức độ tập trung kinh tế cao nhất, đóng góp ngân sách và GDP hàng đầu cả nước, đồng thời quy tụ một hệ sinh thái doanh nghiệp vô cùng năng động.

Đặc biệt, sự kết hợp giữa thành phố Hồ Chí Minh, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu đã hình thành nên một trục công nghiệp liền mạch, nơi mà Bình Dương mạnh về sản xuất quy mô lớn, thành phố Hồ Chí Minh là trung tâm dịch vụ, logistics và dòng vốn, còn Bà Rịa - Vũng Tàu đóng vai trò cửa ngõ giao thương quốc tế với cụm cảng Cái Mép - Thị Vải thuộc top đầu thế giới.

Tầm nhìn xa hơn mà thành phố đang hướng tới chính là xây dựng một "đô thị toàn cầu", một khái niệm mà Tiến sĩ Huỳnh Thanh Điền giải thích là nơi các tập đoàn lớn chọn để ra quyết định, huy động vốn, trung chuyển hàng hóa và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Sự định hướng rõ ràng này từ phía Nhà nước đã tạo niềm tin rất lớn cho các nhà đầu tư quốc tế, hứa hẹn một dòng chảy FDI mạnh mẽ hơn nữa trong tương lai.

Để hiện thực hóa điều này, thành phố đang quyết liệt thực hiện quy hoạch theo mô hình TOD (phát triển đô thị dựa trên giao thông), thiết kế lại các không gian đô thị để tối ưu hóa việc di chuyển và kết nối. Đây chính là những tín hiệu tích cực mà các nhà đầu tư có thể cảm nhận rõ rệt, củng cố thêm quyết định đổ vốn vào thành phố.

Ở góc độ nhà đầu tư, cũng tại tọa đàm, bà Ngô Phẩm Trân, Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp Việt Nam - Đài Loan, nhận định rằng Việt Nam nói chung và thành phố Hồ Chí Minh nói riêng đang đứng trước cơ hội "thiên thời, địa lợi, nhân hòa".

Với chính sách "Trung Quốc cộng 1" của Đài Loan (Trung Quốc), các tập đoàn điện tử và bán dẫn hàng đầu đang ráo riết tìm kiếm điểm đến mới và Việt Nam là lựa chọn ưu tiên hàng đầu nhờ chính trị ổn định, văn hóa tương đồng và lực lượng lao động cần cù, học hỏi nhanh.

Bà Trân đánh giá cao những bước đột phá trong chính sách của Chính phủ Việt Nam gần đây, như việc hỗ trợ học phí 12 năm cho học sinh nhằm chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao, hay việc tham gia tới 20 hiệp định thương mại tự do tính đến năm 2025. Sự cầu thị, lắng nghe của lãnh đạo các cấp cũng là một điểm cộng lớn giúp giữ chân các nhà đầu tư lâu dài.

Tuy nhiên, con đường trở thành điểm đến hàng đầu của FDI chất lượng cao không chỉ toàn hoa hồng. Luật sư Nguyễn Văn Phúc từ Công ty luật HMNB cảnh báo về những rào cản hậu sáp nhập, đặc biệt là bài toán thích ứng về con người, văn hóa làm việc và bộ máy hành chính.

Ông cho rằng việc hợp nhất các đơn vị có cách thức hoạt động khác nhau thành một "one-stop shop" (điểm đến một cửa) cho nhà đầu tư là một thách thức lớn, đòi hỏi sự thống nhất cao độ trong việc đưa ra chính sách.

Một vấn đề nan giải khác mà ông Phúc chỉ ra là sự chồng chéo của các quy định: "Việt Nam đưa ra rất nhiều chính sách, điều này không tránh khỏi việc làm cho các nhà đầu tư cũng cảm thấy băn khoăn và có nhiều lo lắng". Vì vậy, ông cho rằng các nhà đầu tư cần sự hướng dẫn thống nhất từ cơ quan quản lý để thực sự yên tâm về các ưu đãi thuế và thủ tục sau khi sáp nhập.

Đồng quan điểm về những thách thức, Tiến sĩ Huỳnh Thanh Điền chỉ ra khó khăn nếu thành phố không kiểm soát tốt thông tin quy hoạch.

Ông lấy ví dụ về những thông tin xung quanh trung tâm tài chính quốc tế ở Thủ Thiêm hay việc công bố thành lập thành phố Thủ Đức trước đây đã đẩy giá bất động sản tăng phi mã, làm tăng chi phí đầu vào và gây khó khăn cho các doanh nghiệp sản xuất.

"Nếu mình làm cái gì mình phải công bố một cách minh bạch, rõ ràng và làm nhanh và làm quyết liệt chứ đừng để thị trường chạy trước rồi rào trước đón sau, điều này làm đẩy giá lên và làm người dân cũng như các nhà đầu tư rất là khó làm" - Tiến sĩ Điền nhấn mạnh. Sự chậm trễ hoặc thiếu ổn định trong quy hoạch sẽ khiến các nhà đầu tư chần chừ, bởi rủi ro lớn nhất đối với họ là chính sách không thể tiên liệu được.

Cảnh báo về nguy cơ "ngủ quên trên chiến thắng", bà Ngô Phẩm Trân thẳng thắn chia sẻ rằng dù Việt Nam nói chung và TP.HCM là "miền đất hứa" nhưng nếu không sớm làm rõ các tiêu chí về ngành nghề công nghệ cao để áp dụng ưu đãi, chúng ta sẽ bỏ lỡ những cơ hội vàng.

Thực tế cho thấy, trong những tháng gần đây, một số đoàn khảo sát đầu tư từ Đài Loan đã bắt đầu có dấu hiệu chững lại để quan sát vì các chính sách mới chưa có hướng dẫn thực thi rõ ràng.

Bà Trân lo ngại rằng nếu không nắm bắt ngay thời điểm này, có thể phải mất 5 đến 10 năm nữa chúng ta mới quay lại được "thời điểm vàng" như hiện nay. Thành phố Hồ Chí Minh với vai trò là đầu tàu kinh tế cần phải đưa ra những phương án giải quyết khó khăn cho nhà đầu tư trong thời gian ngắn nhất có thể để không làm mất đi niềm tin của dòng vốn quốc tế.