Đại biểu Quốc hội đề nghị làm rõ ‘tỷ lệ an toàn khác’ trong lĩnh vực ngân hàng

Sáng 9/8, tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ 1, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng.

Các đại biểu cơ bản tán thành sự cần thiết sửa đổi luật nhằm tháo gỡ điểm nghẽn pháp lý, nâng cao tính chủ động trong điều hành và đáp ứng chuẩn mực quốc tế. Tuy nhiên, nhiều ý kiến đề nghị các cơ chế mở phải đi cùng giới hạn rõ ràng, trách nhiệm giải trình và kiểm soát rủi ro.

Linh hoạt trong quản lý ngoại hối nhưng phải bảo đảm chủ quyền tiền tệ

Góp ý quy định về sử dụng ngoại hối trên lãnh thổ Việt Nam, đại biểu Lê Thị Thúy Sen, Đoàn ĐBQH tỉnh Hưng Yên, cho rằng chính sách cần bảo đảm chủ quyền tiền tệ, chống đô la hóa và giữ kỷ luật quản lý ngoại hối, đồng thời có đủ linh hoạt để đáp ứng yêu cầu thương mại, điều hành kinh tế, lợi ích quốc gia và các cam kết quốc tế.

Đại biểu đề nghị luật quy định nguyên tắc chung, đồng thời giao Thống đốc Ngân hàng Nhà nước quy định các trường hợp cụ thể được sử dụng ngoại tệ. Cách này vừa giữ tính ổn định của luật, vừa tạo khả năng phản ứng trước những biến động thực tế.

Đại biểu Nguyễn Khánh Ngọc, Đoàn ĐBQH thành phố Đà Nẵng, quan tâm đến hậu quả pháp lý của các hợp đồng có ghi giá, thỏa thuận hoặc dẫn chiếu đến ngoại hối.

Theo đại biểu, thực tiễn giải quyết tranh chấp đang có cách hiểu khác nhau. Có trường hợp giao dịch bị tuyên vô hiệu, có trường hợp được quy đổi sang đồng Việt Nam để thực hiện. Do đó, cần có hướng xử lý thống nhất, minh bạch.

Giải trình nội dung này, Thống đốc Phạm Đức Ấn cho biết dự thảo nâng quy định quản lý ngoại hối từ Pháp lệnh Ngoại hối lên luật, nhất là các nội dung liên quan đến quyền của người dân.

Theo dự thảo mới nhất, ngoài các trường hợp đã được Quốc hội hoặc luật quy định cụ thể, những trường hợp khác sẽ do Ngân hàng Nhà nước quy định.

Thống đốc cho biết cơ chế này đã được triển khai từ năm 2013 theo Thông tư số 32, với 16 trường hợp đặc thù được phép sử dụng, định giá hoặc niêm yết bằng ngoại tệ. Việc quy định theo hướng này nhằm tạo cơ sở pháp lý cho các trường hợp được sử dụng ngoại hối, thay vì liệt kê quá chi tiết trong luật.

Tỷ lệ an toàn khác không đồng nghĩa với hạ chuẩn an toàn

Một nội dung nhận được nhiều ý kiến là quy định cho phép áp dụng một hoặc một số tỷ lệ an toàn khác nhằm thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế, xã hội và các dự án lớn, trọng điểm quốc gia.

Đại biểu Lê Thị Thúy Sen tán thành cơ chế này, cho rằng trong bối cảnh nhu cầu vốn cho mục tiêu tăng trưởng cao, việc tạo dư địa pháp lý để tổ chức tín dụng tăng khả năng cung ứng vốn là cần thiết.

Tuy nhiên, đại biểu đề nghị cơ chế đặc thù phải chịu sự kiểm soát của thanh tra, giám sát và Kiểm toán Nhà nước. Tổ chức tín dụng được áp dụng cũng phải có lộ trình trở lại tuân thủ quy định chung, bảo đảm hệ thống phát triển an toàn, lành mạnh.

Đại biểu Nguyễn Hải Nam, Đoàn ĐBQH thành phố Huế, đề nghị làm rõ khái niệm "tỷ lệ an toàn khác". Theo đại biểu, nếu điều chỉnh theo hướng an toàn hơn thì không phát sinh nhiều lo ngại. Ngược lại, nếu theo hướng ít an toàn hơn, quy định có thể dẫn đến hạ chuẩn, áp dụng thiếu thống nhất, bị lạm dụng hoặc tạo cạnh tranh không lành mạnh.

Đại biểu đề nghị luật xác định rõ nguyên tắc kiểm soát rủi ro, thẩm quyền quyết định, đối tượng, phạm vi, điều kiện và thời hạn áp dụng. Đồng thời, cần quy định chế độ công khai, báo cáo, kiểm tra và giám sát.

Đại biểu Nguyễn Thanh Tùng, Đoàn ĐBQH Thành phố Hồ Chí Minh, cho rằng cần trao cho Ngân hàng Nhà nước tính chủ động cần thiết trong điều hành. Hoạt động ngân hàng có tác động nhanh, lan rộng và có thể tạo hiệu ứng domino. Trong những trường hợp cụ thể, một số chỉ tiêu có thể được điều chỉnh nhưng tổng thể vẫn phải bảo đảm an toàn của từng tổ chức tín dụng và toàn hệ thống.

Giải trình trước Quốc hội, Thống đốc Phạm Đức Ấn khẳng định việc cho phép áp dụng tỷ lệ khác không đồng nghĩa với tăng rủi ro hoặc nới lỏng quản lý.

Theo Thống đốc, Ngân hàng Nhà nước sẽ xem xét thận trọng trên cơ sở yêu cầu cụ thể. Cơ chế này chỉ áp dụng đối với tổ chức tín dụng lành mạnh, đủ điều kiện và nhằm phục vụ trực tiếp mục tiêu phát triển kinh tế, các dự án ưu tiên quốc gia.

Thống đốc nhấn mạnh thẩm quyền này đồng thời là trách nhiệm của Ngân hàng Nhà nước. Việc triển khai phải bảo đảm an toàn hệ thống, không dàn trải rủi ro trong quá trình hỗ trợ tăng trưởng.

Làm rõ vai trò của ngân hàng trên thị trường trái phiếu

Đại biểu Trần Hoàng Ngân, Đoàn ĐBQH Thành phố Hồ Chí Minh, tán thành việc bổ sung quy định cho phép ngân hàng thương mại, tổ chức tín dụng làm đại lý quản lý tài sản bảo đảm của trái phiếu.

Theo đại biểu, quy định này có ý nghĩa đối với quá trình cơ cấu lại thị trường tài chính, phát triển thị trường vốn và giảm sự phụ thuộc của nền kinh tế vào tín dụng ngân hàng.

Tuy nhiên, từ những vấn đề từng phát sinh trên thị trường trái phiếu doanh nghiệp, đại biểu đề nghị ngân hàng phải giải thích rõ cho khách hàng về vai trò của đại lý phát hành, bảo lãnh thanh toán và đại lý quản lý tài sản bảo đảm.

Việc xác định rõ từng vai trò nhằm tránh trường hợp nhà đầu tư nhầm lẫn giữa hoạt động cung cấp dịch vụ với cam kết bảo đảm thanh toán của ngân hàng.

Đại biểu Nguyễn Thanh Tùng cũng cho rằng một ngân hàng có thể đồng thời là nhà đầu tư, bên bảo lãnh thanh toán và đại lý quản lý tài sản bảo đảm. Vì vậy, địa vị pháp lý, quyền và nghĩa vụ của từng vai trò, cũng như thứ tự ưu tiên khi xử lý tài sản, cần được xác định rõ để hạn chế xung đột lợi ích.

Giải trình thêm, Thống đốc Phạm Đức Ấn cho biết điều khoản trong dự thảo mở thẩm quyền để ngân hàng thương mại thực hiện hoạt động này. Về nguyên tắc, ngân hàng chỉ được hoạt động trong phạm vi pháp luật cho phép.

Điều kiện, quy trình thực hiện, yêu cầu minh bạch và biện pháp tránh gây hiểu nhầm cho người dân sẽ được điều chỉnh theo pháp luật chứng khoán và các quy định chi tiết của Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước.

Thống đốc cho biết ban đầu cơ quan soạn thảo dự kiến giới hạn quy định đối với trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ. Sau khi tiếp thu ý kiến đại biểu, dự thảo đã mở rộng phạm vi để tạo cơ sở pháp lý. Cơ chế triển khai cụ thể sẽ tiếp tục được quy định chặt chẽ nhằm bảo đảm an toàn.