Ngân hàng Nhà nước nới 'van' tín dụng, diễn biến lãi suất sẽ ra sao?

Liên tiếp nới cơ chế để mở rộng dư địa tín dụng

Từ cuối tháng 5 đến nay, Ngân hàng Nhà nước có các động thái điều hành theo hướng gia tăng khả năng cung ứng tín dụng cho nền kinh tế.

Cuối tháng 5, Ngân hàng Nhà nước cho phép 25 ngân hàng không phải tính phần dư nợ tăng thêm đối với các khoản vay nhà ở xã hội, khu công nghiệp và khu chế xuất vào hạn mức tăng trưởng tín dụng. Ngày 22/6, Ngân hàng Nhà nước ban hành Công văn số 5386 cho phép không tính dư nợ phát sinh mới của 18 dự án trọng điểm quốc gia vào room tín dụng của các ngân hàng tham gia tài trợ.

Cũng trong tháng 6, cơ quan quản lý tiếp tục điều chỉnh một số tỷ lệ an toàn, trong đó có việc nâng tỷ lệ sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn, đồng thời nới cách tính tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR), qua đó tạo thêm dư địa cho các tổ chức tín dụng mở rộng cho vay.

Từ ngày 1/8 vừa qua, Ngân hàng Nhà nước tiếp tục điều chỉnh cách tính LDR khi giảm tỷ lệ khấu trừ tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước từ 80% xuống còn 50%. Thay đổi này được kỳ vọng sẽ giúp nhiều ngân hàng, đặc biệt là nhóm ngân hàng quốc doanh có lượng tiền gửi Kho bạc lớn, tăng quy mô cho vay mà vẫn đáp ứng quy định về an toàn hoạt động.

Trao đổi với PV Tiền Phong, ông Nguyễn Minh Tuấn - CEO AFA Capital - cho rằng, những động thái của Ngân hàng Nhà nước là bước đi mang tính nới lỏng thanh khoản của hệ thống ngân hàng.

"Việc cho phép điều chỉnh các tỷ lệ an toàn theo hướng linh hoạt hơn cho thấy Ngân hàng Nhà nước đang ưu tiên hỗ trợ tăng trưởng thông qua việc nới lỏng các điều kiện về thanh khoản và rủi ro của hệ thống ngân hàng", ông Tuấn nhận định.

Theo ông Tuấn, diễn biến trên thị trường tiền tệ cũng phản ánh rõ xu hướng này khi lãi suất liên ngân hàng đã giảm đáng kể so với trước, thanh khoản hệ thống thuận lợi hơn nhờ các biện pháp điều tiết của Ngân hàng Nhà nước.

Nới thanh khoản không đồng nghĩa lãi suất sẽ giảm

Dù chính sách điều hành đang theo hướng hỗ trợ tăng trưởng, các chuyên gia đều cho rằng điều này chưa đủ để kéo mặt bằng lãi suất thị trường đi xuống.

Theo ông Nguyễn Minh Tuấn, cần phân biệt rõ giữa lãi suất điều hành và lãi suất trên thị trường. Ông nhận định Ngân hàng Nhà nước nhiều khả năng vẫn sẽ duy trì mặt bằng lãi suất điều hành ổn định nhằm tạo điều kiện hỗ trợ nền kinh tế. Tuy nhiên, lãi suất huy động và cho vay vẫn chịu áp lực tăng do nhu cầu vốn của nền kinh tế đang ở mức rất lớn.

"Lãi suất thị trường vẫn có khả năng tăng do nhu cầu vốn rất lớn. Chúng ta đang đồng thời đẩy mạnh tăng trưởng tín dụng, đầu tư công và các chương trình phát triển kinh tế nên nhu cầu huy động vốn sẽ tiếp tục tăng", ông Tuấn phân tích.

Bên cạnh đó, xu hướng lãi suất quốc tế vẫn ở mức cao. Theo CEO AFA Capital, dù thị trường kỳ vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) có thể thực hiện một số đợt điều chỉnh trong ngắn hạn, nhưng xu hướng dài hạn của lãi suất toàn cầu chưa thực sự đảo chiều.

Ông Tuấn cũng cho biết, dòng tiền gửi đang quay trở lại hệ thống ngân hàng , nhiều tổ chức tín dụng triển khai các chương trình huy động với mức lãi suất lên tới khoảng 9%/năm đối với một số kỳ hạn và điều kiện nhất định. Điều này giúp cải thiện thanh khoản nhưng đồng thời phản ánh cuộc cạnh tranh huy động vốn vẫn còn khá gay gắt.

Không chỉ ngân hàng, ông Tuấn cho biết thị trường trái phiếu và chứng khoán cũng đang đẩy mạnh huy động vốn để đáp ứng nhu cầu vốn rất lớn của nền kinh tế.

TS. Nguyễn Trí Hiếu - chuyên gia tài chính ngân hàng - cho PV Tiền Phong biết, việc giảm tỷ lệ khấu trừ tiền gửi Kho bạc Nhà nước khi tính LDR sẽ giúp các ngân hàng có thêm dư địa tín dụng, nhất là nhóm ngân hàng quốc doanh đang nắm giữ lượng lớn tiền gửi của Kho bạc Nhà nước.

Tuy nhiên, ông Hiếu lưu ý tiền gửi Kho bạc Nhà nước có bản chất khác với tiền gửi của người dân và doanh nghiệp. Theo thông lệ quốc tế, LDR chủ yếu phản ánh mối quan hệ giữa tín dụng và nguồn vốn huy động từ khu vực thị trường.

Ông Hiếu cũng nhấn mạnh, việc nới cách tính LDR không làm tăng lượng tiền gửi thực tế trong hệ thống ngân hàng. Do đó, nếu tín dụng tiếp tục tăng nhanh trong khi nguồn vốn huy động không theo kịp, áp lực cạnh tranh huy động sẽ vẫn rất lớn và lãi suất khó có thể giảm.

"Khi cầu vốn tăng nhanh hơn cung vốn thì lãi suất khó hạ nhiệt, thậm chí còn chịu áp lực tăng", ông Hiếu nhận định.

Theo ông Hiếu, về lâu dài Việt Nam vẫn cần phát triển mạnh thị trường trái phiếu doanh nghiệp và thị trường chứng khoán để giảm sự phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng. Việc nới các tỷ lệ an toàn như LDR chỉ là giải pháp hỗ trợ trong ngắn hạn, còn bài toán căn cơ vẫn là xây dựng một hệ thống dẫn vốn đa dạng, cân bằng và bền vững hơn cho nền kinh tế.