Đại diện Bộ NN&MT: 'Các dự án bất động sản treo, quỹ đất vướng pháp lý đang gây lãng phí lớn'

Dòng vốn lớn của khu vực tư nhân và nền kinh tế hiện nay đang bị “chôn” trong các dự án bất động sản treo, quỹ đất vướng pháp lý hoặc nằm trong các kết luận thanh tra, kiểm tra, bản án kéo dài. Thực trạng này không chỉ gây lãng phí nguồn lực mà còn làm giảm hiệu quả sử dụng đất đai – một trong những nguồn lực quan trọng cho tăng trưởng kinh tế.

Trước thực tế đó, yêu cầu đặt ra là phải sớm “tái sinh” các quỹ đất đang bị đình trệ, đưa tài sản trở lại thị trường để dòng vốn được khơi thông, giúp cung - cầu gặp nhau.

Chia sẻ tại hội thảo 'Mở khóa tăng trưởng - Động lực từ kinh tế tư nhân', ông Võ Anh Tuấn, Phó cục trưởng Cục Quản lý đất đai, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, thẳng thắn nhìn nhận các dự án bất động sản treo cùng những quỹ đất vướng mắc pháp lý nằm trong các kết luận thanh tra, kiểm tra hoặc bản án kéo dài đã và đang tạo ra sự lãng phí lớn, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết là phải sớm đưa các dự án ra thị trường.

Thực hiện chỉ đạo của Trung ương, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ, Bộ đã tham mưu, trình ban hành nhiều cơ chế, chính sách nhằm tháo gỡ vướng mắc cho các dự án tồn đọng. Trong đó có thể kể đến Kết luận số 24-KL/TW của Bộ Chính trị, Nghị quyết số 29/2026 của Quốc hội và Nghị định số 147/2026 của Chính phủ.

Đây được xem là hành lang pháp lý quan trọng để các địa phương triển khai cơ chế đặc thù, xử lý các dự án kéo dài, tồn đọng nhiều năm.

Theo ông Tuấn, để đạt mục tiêu tăng trưởng hai chữ số, cần đồng thời triển khai nhiều nhóm giải pháp, trong đó có những việc phải làm ngay để tạo tác động sớm. Việc tháo gỡ các dự án bất động sản tồn đọng được đánh giá là nhóm giải pháp có thể mang lại hiệu quả nhanh, tạo tác động tích cực rõ rệt đối với kinh tế – xã hội nếu được thực hiện quyết liệt.

Hiện nay, các địa phương đang tích cực rà soát toàn bộ các dự án treo, quỹ đất vướng mắc pháp lý hoặc nằm trong kết luận thanh tra, kiểm tra, bản án kéo dài để phân loại và xử lý theo từng nhóm phù hợp. Tinh thần được nhấn mạnh là “không cầu toàn”, không đặt mục tiêu giải quyết đồng loạt tất cả dự án cùng lúc, mà phải chia nhóm để có giải pháp tương ứng.

Ông Tuấn cho biết, với hàng nghìn dự án hiện nay, cần xác định rõ từng nguyên nhân như sai trình tự, thủ tục, chậm tiến độ, vi phạm nghĩa vụ tài chính về đất đai, hay xuất phát từ yếu tố khách quan hoặc chủ quan. Nguyên tắc xuyên suốt là không hợp thức hóa sai phạm, nhưng những vấn đề có thể xử lý ngay thì phải xử lý ngay để nhanh chóng khơi thông nguồn lực, tránh lãng phí kéo dài.

Song song với việc tháo gỡ các dự án tồn đọng, tiến trình xây dựng hạ tầng dữ liệu đất đai cũng đang được đẩy mạnh. Đề cập đến nội dung này, ông Võ Anh Tuấn cho biết trong năm 2025, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã phối hợp với Bộ Công an triển khai Kế hoạch 515, qua đó giúp Cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai “lên một tầm mới”.

Đến hết năm 2025, trong hơn 100 triệu thửa đất trên cả nước, đã có hơn 62 triệu thửa đất có thông tin. Đáng chú ý, hơn 24 triệu thửa đất đã đạt mức “đúng – đủ – sạch – sống”, đủ điều kiện để chia sẻ dữ liệu phục vụ người dân và doanh nghiệp khi tiếp cận thông tin đất đai, đồng thời hỗ trợ mạnh mẽ cho việc cắt giảm thủ tục hành chính.

Bước sang năm 2026, Bộ tiếp tục phối hợp với Bộ Công an và các địa phương để hoàn thành toàn bộ Cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai, đồng thời kết nối với Trung tâm dữ liệu quốc gia, dữ liệu dân cư và các dữ liệu chuyên ngành khác. Khi hệ thống hoàn thiện, người dân và doanh nghiệp sẽ có thể tiếp cận thông tin đất đai thuận tiện hơn, trong khi các doanh nghiệp có nhu cầu tìm kiếm quỹ đất theo quy hoạch có thể đăng ký trực tuyến ngay trên hệ thống.

Cùng với đó, các thủ tục hành chính liên quan đến đất đai sẽ được đẩy mạnh thực hiện theo hình thức trực tuyến toàn trình, hướng tới minh bạch hóa dữ liệu, tiết kiệm thời gian và chi phí cho người dân, doanh nghiệp, đồng thời tạo nền tảng quan trọng để quản lý và khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai trong giai đoạn mới.