Đổ 450 triệu m³ đất ra biển để xây siêu sân bay quốc tế trên đảo nhân tạo rộng hơn 1.000ha, vốn đầu tư gần 500.000 tỷ đồng

Nằm cách bờ biển Senshu khoảng 5km, sân bay quốc tế Kansai (KIX) được Nhật Bản lựa chọn xây ngoài khơi nhằm giải quyết một bài toán tưởng như khó có lời giải: mở rộng năng lực hàng không cho vùng Osaka nhưng hạn chế tối đa tiếng ồn đối với khu dân cư đông đúc.

Thay vì tiếp tục mở rộng sân bay trên đất liền, Nhật Bản quyết định tạo ra một hòn đảo hoàn toàn mới giữa vịnh Osaka rồi đặt sân bay lên đó.

Công trình chính thức được triển khai từ năm 1987 và sau khoảng 8 năm xây dựng, Kansai mở cửa ngày 4/9/1994. Kansai Airports hiện giới thiệu KIX là sân bay đầu tiên trên thế giới được xây hoàn toàn trên đảo nhân tạo ngoài biển.

Quy mô của dự án rất lớn. Đảo sân bay giai đoạn một có diện tích khoảng 510ha, trong khi đảo giai đoạn hai có diện tích quy hoạch khoảng 545ha, đưa tổng diện tích hai đảo lên hơn 1.050ha, tương đương hơn 10,5km².

Trên đảo thứ nhất là đường băng A dài 3.500m, rộng 60m. Sau khi mở rộng, Kansai có thêm đường băng B dài 4.000m, rộng 60m trên đảo thứ hai. Hai đảo được nối với đất liền bằng cây cầu dài khoảng 3,75km, vừa phục vụ đường bộ vừa kết nối mạng lưới đường sắt. Nhà ga hành khách số 1 riêng phần công trình đã dài tới 1.672m, với tổng diện tích sàn hơn 305.000m².

Riêng hai giai đoạn xây đảo đã sử dụng khoảng 450 triệu m³ vật liệu san lấp, gồm khoảng 180 triệu m³ cho đảo thứ nhất và khoảng 270 triệu m³ cho đảo thứ hai.

Hóa đơn hàng nghìn tỷ yên

Đi cùng quy mô kỹ thuật là mức đầu tư khổng lồ.

Các số liệu lịch sử có sự khác nhau tùy phạm vi tính toán, nhưng The Japan Times dẫn các tài liệu thời kỳ đầu cho biết giai đoạn đầu của Kansai tiêu tốn khoảng 1.500 tỷ yên. Sau đó, phần đảo và đường băng thứ hai tiếp tục cần khoảng 1.560 tỷ yên. Đến năm 2011, tổng chi phí dành cho hai đảo và hai đường băng được báo chí Nhật Bản ước tính vào khoảng 3.000 tỷ yên (tương đương khoảng 491.000 tỷ đồng theo tỷ giá hiện tại).

Đây cũng là nguyên nhân khiến Kansai từng phải gánh khoản nợ rất lớn. Năm 2000, đơn vị vận hành sân bay còn hơn 1.000 tỷ yên dư nợ, trong khi đến năm 2011, khoản nợ có lãi liên quan tới sân bay vẫn ở mức khoảng 1.300 tỷ yên (tương đương khoảng 212.875 tỷ đồng).

Nhưng bài toán tiền bạc chưa phải thách thức khó nhất.

Hòn đảo đã lún trung bình gần 14 mét

Ngay từ khi quyết định xây Kansai, các kỹ sư Nhật Bản đã biết nền đáy vịnh Osaka có cấu tạo đặc biệt. Bên dưới đảo là những lớp cát và đất sét xen kẽ, trong đó lớp đất phù sa mềm gần mặt đáy biển dày khoảng 18-20m, phía dưới tiếp tục là các tầng địa chất cổ sâu hàng trăm mét.

Khối lượng đất khổng lồ dùng để tạo đảo tạo áp lực lên lớp đất sét chứa nhiều nước. Khi nước bị ép thoát khỏi các lớp đất này, nền đáy biển bị nén lại và đảo phía trên hạ thấp dần, tương tự một miếng bọt biển bị ép.

Để kiểm soát hiện tượng này, riêng đảo giai đoạn một đã được cắm khoảng 1 triệu cọc cát dài 20m, bố trí cách nhau khoảng 2,5m nhằm tăng tốc quá trình thoát nước và cố kết nền đất trước khi đưa sân bay vào sử dụng. Đảo thứ hai thậm chí sử dụng khoảng 1,2 triệu cọc cát.

Dù vậy, hiện tượng lún vẫn không thể bị loại bỏ hoàn toàn.

Theo số liệu cập nhật của Kansai Airports, tính từ khi bắt đầu xây dựng đến năm 2025, đảo sân bay giai đoạn một đã lún trung bình khoảng 13,72 m. Trong đó, khoảng 9,82m xảy ra trước khi sân bay khai trương. Hiện tốc độ lún của đảo thứ nhất đã giảm xuống khoảng 5cm mỗi năm.

Đáng chú ý hơn, đảo thứ hai vẫn lún nhanh hơn. Tại 54 điểm quan trắc, Kansai Airports ghi nhận mức lún trung bình trong năm tính đến tháng 12/2025 khoảng 20cm.

Nói cách khác, hơn ba thập kỷ sau khi mở cửa, các kỹ sư Kansai vẫn phải quản lý sân bay với giả định rằng nền đất sẽ tiếp tục lún trong thời gian dài.

Siêu công trình vẫn phục vụ hơn 33 triệu khách mỗi năm

Thách thức của một sân bay giữa biển thể hiện rõ nhất vào tháng 9/2018, khi bão Jebi gây sóng lớn vượt qua tường chắn, làm một phần đảo và đường băng bị ngập. Sân bay mất hơn hai tuần mới khôi phục đầy đủ chức năng. Sau sự cố này, Kansai phải tiếp tục nâng cao tường biển, bổ sung các khối phá sóng và di chuyển một số thiết bị điện lên vị trí cao hơn.

Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn vào hiện tượng lún để coi Kansai là một dự án thất bại thì không chính xác.

Đến tháng 5/2026, sân bay đã phục vụ tổng cộng 600 triệu lượt hành khách kể từ ngày khai trương. Riêng năm tài chính 2025, lượng hành khách đạt khoảng 33,55 triệu lượt. KIX hiện vẫn hoạt động 24 giờ mỗi ngày và là một trong những cửa ngõ hàng không quốc tế quan trọng nhất miền Tây Nhật Bản.