Doanh nghiệp nhỏ trước cơ hội giảm 30% thuế: ‘Chúng tôi không ngại cạnh tranh, chỉ cần công bằng’
Chính sách giảm 30% thuế được kỳ vọng tiếp sức cho doanh nghiệp nhỏ, nhưng theo các doanh nghiệp, ưu đãi này mới chỉ giải quyết một phần áp lực. Để “dám lớn”, họ cần thêm một môi trường cạnh tranh công bằng, chi phí đầu vào và vốn hợp lý hơn.
Theo số liệu từ Bộ Tài chính dẫn lại khảo sát của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), cộng đồng hộ và cá nhân kinh doanh hiện đối mặt với nhiều "cơn gió ngược".
Trong bối cảnh đó, đề xuất giảm 30% thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế thu nhập cá nhân trong hai năm 2026–2027 dành cho các hộ, cá nhân kinh doanh cùng doanh nghiệp có doanh thu đến 10 tỷ đồng đang nhận được sự quan tâm lớn từ cộng đồng kinh doanh trên cả nước.
“Cơn mưa rào” cắt giảm chi phí ngắn hạn
Đối với các doanh nghiệp quy mô nhỏ, áp lực dòng tiền luôn là bài toán sống còn. Việc được bớt đi 30% nghĩa vụ thuế phải nộp giúp các đơn vị ngay lập tức giải tỏa được một phần gánh nặng, tạo ra khoản ngân sách dôi ra để bù đắp các chi phí vận hành thường nhật.
Trao đổi với chúng tôi, ở góc độ sản xuất, bà Nguyễn Thị Thu Thủy - Giám đốc Công ty TNHH May Quảng Bích, đánh giá cao đề xuất này và kỳ vọng chính sách sớm được thông qua. Với một đơn vị sản xuất trực tiếp, khoản thuế được giảm sẽ ngay lập tức "hạ nhiệt" áp lực dòng tiền ngắn hạn, tạo nguồn ngân sách thiết thực để doanh nghiệp chủ động gom nguyên phụ liệu, duy trì nhịp độ vận hành và giữ chân lực lượng lao động.
Cùng chung góc nhìn tích cực, chị Nguyễn Thị Minh - Giám đốc Công ty Cổ phần Thiết bị giáo dục Dolphin, đánh giá chính sách này cho thấy sự ghi nhận của Nhà nước đối với những đơn vị lựa chọn con đường làm ăn bài bản, kê khai và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế suốt thời gian qua. Với Dolphin, nguồn lực tiết kiệm được từ thuế sẽ được ưu tiên dành cho việc củng cố nội lực, tập trung đào tạo nhân sự, hoàn thiện quy trình và nâng cao chất lượng phục vụ khách hàng.
Dù vậy, cả đại diện ngành sản xuất lẫn thương mại đều thừa nhận: giảm thuế chỉ là điều kiện cần, chưa đủ để tạo nên điểm tựa vững chắc cho đà tăng trưởng lâu dài.
Nút thắt chuỗi cung ứng và áp lực chi phí tuân thủ trong ngành sản xuất
Phân tích sâu hơn vào thực trạng ngành may mặc, bà Nguyễn Thị Thu Thủy cho rằng giảm thuế mới chỉ xử lý được một phần rất nhỏ của bức tranh khó khăn. Một trong những rào cản lớn nhất khiến các hộ kinh doanh ngại lên doanh nghiệp chính là gánh nặng về chi phí tuân thủ và sự gãy đổ trong chuỗi cung ứng nguyên phụ liệu.
Đặc thù của doanh nghiệp nhỏ là đơn hàng thường không lớn, mỗi mẫu chỉ khoảng 300 đến 500 sản phẩm, nhiều nhất cũng chỉ tới 1.000 sản phẩm. Trong khi đó, các nhà máy sản xuất nguyên phụ liệu lớn trong nước lại ưu tiên các đơn hàng số lượng lớn. Nếu nhận đơn hàng nhỏ, giá thành thường bị đẩy lên rất cao.
“Một chiếc cúc áo mua ngoài thị trường tự do chỉ khoảng 800-1.200 đồng, nhưng nếu đặt sản xuất trong nước với số lượng nhỏ, giá có thể vọt lên 2.500-2.700 đồng/chiếc. Với một chiếc áo vest sử dụng từ 10-12 chiếc cúc, riêng chi phí này đã tạo ra sự chênh lệch giá thành vô cùng lớn. Các loại khóa kéo và phụ liệu khác cũng rơi vào tình trạng tương tự”, bà Thuỷ nêu ví dụ cụ thể.
Doanh nghiệp nhỏ vì thế rơi vào thế "tiến thoái lưỡng nan": Mua trong nước thì giá quá cao, đặt từ nước ngoài thì yêu cầu số lượng lớn, còn mua tại các chợ đầu mối trôi nổi thì lại không có hóa đơn chứng từ đầy đủ. Trong khi đó, một doanh nghiệp chính thức có doanh thu dưới 10 tỷ đồng dù bộ máy rất nhỏ nhưng vẫn phải gánh đầy đủ các yêu cầu về kế toán, hóa đơn, chứng từ. Chi phí để duy trì bộ máy tuân thủ này trở thành gánh nặng đáng kể.
Mặt khác, ngành sản xuất còn mang tính mùa vụ, phải bỏ vốn trước cho nguyên liệu và đối mặt với rủi ro tồn kho cao. Một mã hàng không thể sản xuất xong là bán ngay để thu hồi vốn. Do đó, thời gian giảm thuế 2 năm (2026-2027) là chưa đủ dài để doanh nghiệp kịp phục hồi và tái đầu tư.
“Nếu muốn doanh nghiệp sản xuất thực sự có không gian phát triển, chính sách hỗ trợ tài khóa cần tầm nhìn kéo dài từ 3 đến 5 năm để doanh nghiệp chủ động xây dựng kế hoạch sản xuất, tuyển dụng và đầu tư máy móc”, bà Thuỷ kiến nghị.
Cạnh tranh không bình đẳng và bài toán kiểm soát chất lượng thị trường
Nếu như ngành sản xuất đau đầu với chi phí đầu vào và chuỗi cung ứng, thì các doanh nghiệp trong lĩnh vực nhập khẩu và thương mại lại phải đối mặt với một "trận chiến" khác: Sự suy giảm sức mua kết hợp với tình trạng cạnh tranh không bình đẳng về giá.
Bà Nguyễn Thị Minh cho biết, bên cạnh việc người tiêu dùng thắt chặt chi tiêu do thị trường yếu đi, áp lực lớn nhất đối với Công ty Dolphin nằm ở việc phải cạnh tranh với các đơn vị kinh doanh không tuân thủ quy định.
Là doanh nghiệp nhập khẩu chính ngạch, Dolphin phải khai báo đúng giá trị hàng hóa, nộp đầy đủ các loại thuế, duy trì kho bãi, hệ thống phân phối, bảo hành và đặc biệt là chịu chi phí kiểm định tiêu chuẩn chất lượng rất tốn kém.
“Với một số mã đèn học nhập khẩu dành cho trẻ em, mỗi lần nhập hàng doanh nghiệp phải tốn gần 30 triệu đồng cho chi phí kiểm tra, kiểm định. Toàn bộ các khoản chi phí này đều phải phân bổ vào giá bán”, bà Minh cho hay.
Trái lại, trên thị trường hiện nay xuất hiện không ít đơn vị nhập hàng với giá khai báo rất thấp ở cửa khẩu, thậm chí không qua kiểm định chất lượng, rồi bán trực tiếp trên các sàn thương mại điện tử và mạng xã hội. Họ không phải gánh chi phí kiểm định, thuế hay bảo hành nên có lợi thế tuyệt đối về giá bán.
Khi hai sản phẩm nhìn qua hình ảnh trên mạng tương tự nhau nhưng giá chênh lệch tới vài triệu đồng, người tiêu dùng rất dễ xiêu lòng chọn sản phẩm rẻ hơn mà chưa lường trước được các nguy cơ về an toàn điện, pin, bộ sạc hay ảnh hưởng tới sức khỏe của trẻ nhỏ.
“Doanh nghiệp làm đúng đang phải cạnh tranh trong một "cuộc chơi không cùng luật". Doanh nghiệp có thể tự chọn làm ăn chính ngạch, nhưng không thể tự ngăn chặn người khác làm sai. Nếu cứ bắt doanh nghiệp làm đúng gánh đủ chi phí, còn doanh nghiệp làm sai lại hưởng lợi về giá, thì động lực tuân thủ pháp luật sẽ bị bào mòn nghiêm trọng”, bà Minh nhấn mạnh.
Cần giải pháp đồng bộ để kích thích hộ kinh doanh “dám lớn”
Từ câu chuyện thực tế của ngành may mặc và thiết bị giáo dục, có thể thấy giảm thuế là bước đi kịp thời nhưng chưa thể là "chìa khóa vạn năng".
Với những đơn vị làm ăn bài bản, việc bớt 30% tiền thuế mới chỉ giải quyết phần ngọn của bài toán dòng tiền. Để cộng đồng này thực sự tích lũy nội lực và "dám lớn" - tự tin chuyển đổi từ hộ kinh doanh nhỏ lẻ lên doanh nghiệp chính thức - thị trường cần những giải pháp căn cơ và đồng bộ hơn:
- Tạo dựng môi trường kinh doanh bình đẳng: Đây là kiến nghị lớn nhất từ cả hai doanh nghiệp. Cơ quan quản lý cần tăng cường kiểm soát hàng hóa trôi nổi, hàng không hóa đơn trên thị trường nội địa. Đồng thời, siết chặt công tác kiểm tra ngay tại cửa khẩu đối với hàng nhập khẩu về giá trị khai báo, nguồn gốc và tiêu chuẩn chất lượng. Khi các hành vi trốn thuế, gian lận thương mại bị ngăn chặn, doanh nghiệp làm ăn chân chính mới có đủ niềm tin để đầu tư lâu dài.
- Hỗ trợ toàn diện chuỗi cung ứng: Chính sách không nên chỉ dừng lại ở khâu thuế của doanh nghiệp bán ra, mà cần nhìn rộng hơn vào chuỗi cung ứng nguyên phụ liệu. Nhà nước cần có cơ chế hỗ trợ, kết nối các nhà sản xuất nguyên liệu trong nước với các doanh nghiệp quy mô nhỏ, giúp họ tiếp cận nguồn hàng có hóa đơn hợp pháp, chất lượng ổn định và mức giá cạnh tranh.
-Cắt giảm chi phí tuân thủ và hỗ trợ vốn: Đơn giản hóa các thủ tục hành chính, quy định kế toán, chứng từ cho doanh nghiệp siêu nhỏ để giảm bớt chi phí vận hành bộ máy. Bên cạnh đó, cần nghiên cứu các chính sách tín dụng với lãi suất ưu đãi dành riêng cho các doanh nghiệp có dự án, sản phẩm tạo ra giá trị thực sự cho xã hội.
