Thủ tướng: Cơ cấu lại nguồn lực hơn 800 ngàn tỷ đồng, dự kiến dành 75% cho chi đầu tư

Cơ cấu lại hơn 800.000 tỷ đồng: Dành 75% cho chi đầu tư

Sáng 19/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội thảo luận tại tổ về việc tích hợp 04 Chương trình mục tiêu quốc gia (MTQG) thành 01 chương trình tổng thể và định hướng xây dựng dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất).

Phát biểu thảo luận tại tổ, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng cho biết, tổng nguồn lực của 04 chương trình mục tiêu quốc gia (MTQG) hiện nay bao gồm: phát triển văn hóa; giáo dục và đào tạo; xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo, phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển là trên 800.000 tỷ đồng.

Trước đây, chi thường xuyên từng chiếm hơn 40% tổng nguồn lực các chương trình này, trong đó nhiều nội dung vốn đã thuộc chức năng, nhiệm vụ chi thường xuyên hằng năm của các bộ, ngành và địa phương.

"Qua rà soát, Chính phủ dự kiến điều chỉnh cơ cấu nguồn lực theo hướng dành khoảng 75% cho chi đầu tư và 25% cho chi thường xuyên. Trong quá trình thực hiện, tỷ trọng chi thường xuyên có thể tiếp tục giảm để gia tăng nguồn lực cho đầu tư phát triển", Thủ tướng cho hay.

Thủ tướng nhấn mạnh, việc tích hợp không phải là "tích hợp cơ học" và hoàn toàn không làm thay đổi hay thu hẹp các mục tiêu chung đã được Quốc hội thông qua. Mục tiêu cốt lõi là cơ cấu lại các nhiệm vụ để tránh chồng lấn, lãng phí, thu gọn đầu mối và giảm thiểu thủ tục hành chính.

Thực tế triển khai thời gian qua cho thấy khối lượng văn bản hướng dẫn quá lớn. Điển hình như 3 chương trình MTQG do Bộ Nông nghiệp và Môi trường thực hiện trước đây đã có tới 54 văn bản hướng dẫn, gây rào cản rất lớn cho cấp cơ sở. Khi tích hợp, Chính phủ sẽ thống nhất quy trình, ban hành nghị quyết hướng dẫn dùng chung và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, AI để hỗ trợ cán bộ cấp xã, phường tra cứu, thực thi công việc nhanh chóng, chính xác.

Nguồn lực sẽ được phân bổ có trọng tâm, ưu tiên các địa phương chưa tự cân đối được ngân sách, các xã, thôn đặc biệt khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo. Đồng thời, chính quyền địa phương sẽ được phân cấp mạnh mẽ để chủ động quyết định danh mục ưu tiên phù hợp với nhu cầu thực tiễn, tránh tình trạng áp dụng quy định cứng nhắc dẫn đến đầu tư dàn trải, không đúng đối tượng.

Về tổ chức thực hiện, Chính phủ dự kiến thành lập Ban Chỉ đạo Trung ương và nghiên cứu mô hình cơ quan điều phối tinh gọn trên cơ sở bộ máy hiện có tại Bộ Nông nghiệp và Môi trường, có sự tham gia của cán bộ biệt phái từ các bộ chuyên ngành. Bộ Tài chính tiếp tục đảm nhận vai trò tham mưu về phân bổ nguồn lực. Đối với giai đoạn chuyển tiếp, các địa phương tiếp tục thực hiện theo quy định hiện hành cho đến khi cơ chế mới chính thức có hiệu lực, bảo đảm tính liên tục và không làm gián đoạn công việc.

Hợp nhất Luật Ngân sách Nhà nước và Luật Đầu tư công

Cũng tại phiên thảo luận, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã làm rõ định hướng hợp nhất Luật Ngân sách Nhà nước và Luật Đầu tư công. Cả hai luật này đã được Quốc hội sửa đổi, bổ sung vào các năm 2024, 2025 nhằm thể chế hóa tư tưởng chỉ đạo của Bộ Chính trị và xử lý các vướng mắc khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Theo Thủ tướng, việc hợp nhất hai luật là hoàn toàn phù hợp và cần thiết bởi toàn bộ nguồn vốn chi cho đầu tư hay chi thường xuyên đều xuất phát từ ngân sách Nhà nước. Việc gộp lại sẽ giải quyết triệt để các điểm giao thoa, chồng lấn và đơn giản hóa quy trình điều hành.

Một trong những định hướng lớn của dự án luật mới là hợp nhất kế hoạch đầu tư công trung hạn vào kế hoạch tài chính 5 năm; hợp nhất kế hoạch đầu tư công hằng năm vào dự toán ngân sách Nhà nước hằng năm. Tinh thần chủ đạo là "một chương trình, một kế hoạch", đồng nhất các nguyên tắc, tiêu chí và định mức chi.

Dự thảo luật cũng sẽ quy định rõ ràng hơn về thẩm quyền, phân cấp phân quyền mạnh mẽ cho Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương trong việc điều hành, linh hoạt sử dụng các nguồn tăng thu, dự phòng ngân sách để xử lý kịp thời các nhiệm vụ khẩn cấp.

Song song với việc phân cấp, cơ chế kiểm tra, giám sát sẽ được siết chặt. Thủ tướng nhấn mạnh việc thực hiện nghiêm túc Kết luận số 18 của Hội nghị Trung ương 2: mọi khoản chi ngân sách nhà nước, kể cả chi đầu tư công lẫn chi thường xuyên, đều phải được đánh giá hiệu quả tổng thể dựa trên kết quả đầu ra cuối cùng.