Dự án thép 8.000 tỷ làm cùng nhà thầu Trung Quốc bị 'đắp chiếu' hơn chục năm, kiểm toán nêu loạt dấu hỏi
Dự án mở rộng nhà máy gang thép Thái Nguyên đã đình trệ hơn chục năm, kéo theo loạt vấn đề khiến kiểm toán phải đưa ý kiến ngoại trừ tại TISCO (TIS).
Trong báo cáo soát xét bán niên 2026 của CTCP Gang thép Thái Nguyên (TISCO, mã: TIS), kiểm toán viên đưa ra kết luận ngoại trừ liên quan đến dự án mở rộng sản xuất giai đoạn 2 (TISCO 2).
Dự án này được khởi công từ năm 2007 nhưng tạm dừng thi công từ năm 2013 đến nay do nhiều vướng mắc. Vốn đầu tư cũng được điều chỉnh tăng lên 8.100 tỷ đồng.
Chính phủ và các cơ quan có thẩm quyền vẫn đang trong quá trình xử lý các sai phạm, tìm giải pháp tháo gỡ để hoàn thành dự án. Do chưa thể đánh giá đầy đủ ảnh hưởng của các giao dịch và sự kiện liên quan đến TISCO 2, kiểm toán viên chưa thể xác định liệu có cần điều chỉnh một số khoản mục trên báo cáo tài chính hay không.
Các vấn đề được đề cập bao gồm giá trị các khoản trả trước cho người bán, chi phí xây dựng cơ bản dở dang, phải trả người bán, chênh lệch tỷ giá hối đoái liên quan đến dự án; chi phí lãi vay được vốn hóa kể từ thời điểm dự án chậm tiến độ và các tổn thất có thể phát sinh từ dự án.
Đáng chú ý, những vướng mắc kéo dài tại TISCO 2 đã tác động đến tình hình tài chính của TISCO. Tại ngày 30/6/2026, nợ phải trả ngắn hạn của công ty vượt tài sản ngắn hạn 3.487 tỷ đồng, tăng nhẹ so với mức 3.478 tỷ đồng đầu năm. Một số khoản nợ gốc và lãi vay ngắn hạn liên quan đến dự án cũng đã quá hạn thanh toán.
Theo kiểm toán viên, đây là những yếu tố không chắc chắn trọng yếu có thể dẫn đến nghi ngờ về khả năng hoạt động liên tục của TISCO. Dù vậy, Ban Tổng Giám đốc vẫn lập báo cáo tài chính bán niên trên cơ sở giả định công ty tiếp tục hoạt động bình thường.
Ở diễn biến khác, tháng 6/2026, công ty đã thông qua nghị quyết về việc xử lý các tồn tại và phê duyệt dự thảo thỏa thuận chấm dứt, thanh lý các hợp đồng thầu phụ ba bên thuộc TISCO 2.
Đây là bước tiếp theo sau thỏa thuận giữa TISCO và MCC (nhà thầu Trung Quốc) được ký ngày 17/4/2025 về việc chấm dứt và thanh lý Hợp đồng EPC số 1.
Theo thỏa thuận, TISCO không phải thanh toán các khoản chi phí còn lại liên quan đến phần thiết kế, thiết bị chưa đưa đến công trường và thiết bị đã vận chuyển đến hiện trường nhưng chưa được sử dụng. Đổi lại, MCC có trách nhiệm bồi thường cho TISCO hơn 12,68 triệu USD.
Khoản bồi thường được thanh toán theo nhiều đợt, gồm 25% sau khi bàn giao thiết bị do MCC quản lý, 5% sau khi bàn giao thiết bị do các nhà thầu phụ quản lý, 20% sau khi hoàn tất bàn giao công trình và phần còn lại sau khi hoàn tất thỏa thuận chấm dứt, thanh lý các hợp đồng ba bên.
Đến ngày 10/12/2025, TISCO đã nhận hơn 3,17 triệu USD từ MCC theo lộ trình bồi thường. Các bên hiện tiếp tục thực hiện những nội dung còn lại theo thỏa thuận ký tháng 4/2025.
