Dự kiến xây 200 tuyến cáp treo để giảm ùn tắc giao thông, vốn đầu tư gần 393.000 tỷ đồng

Mỗi khi cái nóng mùa hè ở New Delhi trở nên ngột ngạt, Bipin Singh thường cùng vợ và hai con lái xe tới Mussoorie, khu nghỉ dưỡng nổi tiếng ở cửa ngõ dãy Himalaya, cách thủ đô khoảng 290km về phía Đông Bắc.

Nhờ tuyến cao tốc mới đưa vào sử dụng năm 2024, gia đình Singh hiện chỉ mất khoảng 4 giờ để tới Dehradun, thành phố gần Mussoorie nhất. Tuy nhiên, 10% quãng đường cuối cùng lại là phần khó khăn nhất: đoạn đường hẹp, thường xuyên ùn tắc từ Dehradun lên Mussoorie có thể mất thêm ít nhất 3 giờ.

Tình trạng này có thể sớm thay đổi.

Một tuyến cáp treo dài 5,3km đang được xây dựng, dự kiến đưa hành khách từ Dehradun lên Mussoorie chỉ trong khoảng 15 phút. Nếu hoàn thành đúng kế hoạch vào quý I/2027, dự án không chỉ giúp rút ngắn đáng kể thời gian di chuyển mà còn trở thành một trong những biểu tượng cho tham vọng phát triển giao thông bằng cáp treo của Ấn Độ.

“Thời tiết trên này rất tuyệt, tránh xa cái nóng như thiêu đốt của mùa hè Delhi”, Singh, một quản lý trong ngành thực phẩm, nói. Với ông, Mussoorie là một “chuyến nghỉ dưỡng thiên đường để giải tỏa căng thẳng”, nhưng trở ngại lớn nhất vẫn là hành trình để đến được nơi này.

Tham vọng xây 200 tuyến cáp treo

Ấn Độ đang kỳ vọng thu hút các tập đoàn lớn và doanh nghiệp tư nhân vào lĩnh vực này. So với đường bộ hay đường sắt, cáp treo cần ít diện tích đất hơn, thời gian xây dựng có thể ngắn hơn và mức độ can thiệp vào địa hình thấp hơn. Đây được xem là một lựa chọn phù hợp với những khu vực đồi núi, nơi mở đường thường tốn kém và gây tác động lớn đến môi trường.

Theo ông Sewa Ram, Trưởng khoa Nghiên cứu quy hoạch giao thông tại Trường Quy hoạch và Kiến trúc ở New Delhi, nước này đặt mục tiêu xây dựng khoảng 200 tuyến cáp treo với tổng vốn đầu tư ước tính 15 tỷ USD (392.580 tỷ đồng).

Ông cho rằng sau khi các trụ cáp được dựng lên, hệ thống có thể vận hành với mức tác động tương đối thấp lên địa hình. Nếu được triển khai thành công, mạng lưới cáp treo trong tương lai có thể tạo ra thay đổi lớn đối với giao thông vùng núi, tương tự vai trò mà tàu điện ngầm đã đem lại cho các đô thị Ấn Độ.

Chương trình mang tên Parvatmala Pariyojana đánh dấu sự chuyển đổi từ các dự án cáp treo đơn lẻ do từng bang triển khai sang một chiến lược giao thông được điều phối ở cấp trung ương, tập trung vào hợp tác công tư, tiêu chuẩn hóa, an toàn và phát triển bền vững.

Khi được công bố vào tháng 2/2022, chương trình từng đặt mục tiêu phát triển hơn 250 tuyến cáp treo với tổng chiều dài 1.200km trong vòng 5 năm. Tuy nhiên, sau khoảng 4 năm rưỡi, mới chỉ khoảng 20 dự án bước vào giai đoạn khảo sát chuẩn bị xây dựng và chỉ một số ít được triển khai trên quy mô đầy đủ.

Một số dự án hiện được đặt mốc hoàn thành tới năm 2032, cho thấy tiến độ thực tế chậm hơn đáng kể so với kế hoạch ban đầu.

Tuyến Dehradun - Mussoorie: 15 phút thay cho nhiều giờ đường bộ

Một trong những dự án đáng chú ý nhất là tuyến cáp treo nối Dehradun với Mussoorie, khu nghỉ dưỡng nổi tiếng ở cửa ngõ dãy Himalaya.

Hiện nay, dù tuyến cao tốc mới đã giúp rút ngắn hành trình từ New Delhi tới Dehradun xuống khoảng 4 giờ, đoạn đường cuối từ Dehradun lên Mussoorie thường mất thêm ít nhất 3 giờ do đường hẹp và ùn tắc.

Tuyến cáp treo đang xây dựng có chiều dài 5,3km, trong khi tuyến đường bộ hiện tại dài khoảng 33km. Khi hoàn thành, thời gian di chuyển dự kiến chỉ còn khoảng 15 phút.

Khoảng 1.500 công nhân đang tham gia xây dựng dự án. Sau khi đi vào hoạt động, tuyến dự kiến sử dụng khoảng 175 nhân viên.

Dự án được đặt mục tiêu hoàn thành chậm nhất vào quý I/2027, tùy thuộc điều kiện gió mùa.

Hệ thống có khả năng vận chuyển tối đa 1.000 hành khách mỗi giờ theo mỗi chiều, qua đó giảm tải cho tuyến đường bộ hiện phục vụ tới 20.000 lượt người mỗi ngày.

Nhà sản xuất Poma của Pháp cung cấp 54 cabin, mỗi cabin chở 10 người, cùng hệ thống trụ đỡ. Theo yêu cầu “Make in India”, ít nhất 50% linh kiện của hệ thống phải được sản xuất trong nước.

Tổng chi phí xây dựng tuyến là 2,85 tỷ rupee, tương đương khoảng 29,87 triệu USD, do ba đối tác trong liên danh tự huy động vốn.

Theo thỏa thuận xây dựng - cấp vốn - vận hành - chuyển giao với bang Uttarakhand, liên danh được quyền quyết định giá vé, khai thác bãi đỗ xe và thu tiền thuê từ các cửa hàng, nhà hàng tại nhà ga.

Đổi lại, doanh nghiệp phải chia 17,5% doanh thu cho chính quyền bang. Thời hạn nhượng quyền ban đầu là 30 năm và có thể được gia hạn thêm 20 năm.

Kedarnath: rút hành trình từ 9 giờ xuống 36 phút

Một dự án khác có quy mô lớn hơn đang được một doanh nghiệp thuộc tập đoàn Adani xây dựng tới Kedarnath, địa điểm hành hương nổi tiếng của người Hindu.

Tuyến cáp treo dài 12,9 km. Hiện nay, khách hành hương phải vượt quãng đường mòn 17 km bằng cách đi bộ, ngồi kiệu hoặc cưỡi ngựa, với thời gian di chuyển có thể lên tới 9 giờ.

Khi hoàn thành, hành trình dự kiến được rút xuống còn 36 phút.

Adani tự tài trợ 4,08 tỷ rupee cho dự án, được quyền vận hành tuyến trong 29 năm và phải chia 42% doanh thu cho chính phủ.

Do địa hình thường có gió lớn, hệ thống được thiết kế sử dụng ba dây cáp nhằm tăng khả năng vận hành ổn định.

Nhà nước chia sẻ rủi ro với dự án ít hấp dẫn thương mại

Không phải tuyến cáp treo nào cũng đủ sức hấp dẫn nhà đầu tư tư nhân. Với những dự án có khả năng sinh lời thấp, chính phủ trung ương có thể tham gia chia sẻ rủi ro.

Theo mô hình niên kim hỗn hợp, nhà nước có thể tài trợ tới 60% chi phí xây dựng theo từng giai đoạn. Phần vốn còn lại của nhà phát triển sẽ được hoàn trả thông qua các khoản thanh toán cố định sau khi công trình đi vào vận hành.

Mô hình này đang được áp dụng cho tuyến cáp treo giao thông đô thị đầu tiên của Ấn Độ tại Varanasi.

Dự án dài 3,7km, gồm 5 nhà ga, có tổng vốn đầu tư 8,15 tỷ rupee và dự kiến đưa vào vận hành vào khoảng tháng 11.

Giá vé dự kiến từ 10-50 rupee, tương đối thấp so với mức đầu tư, khiến dự án kém hấp dẫn hơn về mặt thương mại. Công trình do liên doanh giữa Vishwa Samudra Engineering của Ấn Độ và Bartholet Maschinenbau của Thụy Sĩ thực hiện.

Nhiều dự án vẫn gặp khó

Bên cạnh những dự án đang được thúc đẩy, Parvatmala cũng đối mặt nhiều trở ngại về vốn, môi trường và tiến độ.

Tại Shimla, gói thầu xây tuyến cáp treo dài 13,7km đã bị rút vào tháng 5 do lo ngại chi phí tăng cao và được cho là chỉ có một nhà đầu tư nộp hồ sơ.

Một số dự án khác tại Karnataka và Himachal Pradesh bị trì hoãn hoặc đình chỉ do phản đối liên quan đến môi trường, chặt cây và quy trình tham vấn cộng đồng.

Trong khi đó, tuyến cáp treo tại Shillong, thủ phủ bang Meghalaya, có tổng vốn đầu tư 1,51 tỷ rupee, vẫn đang được triển khai nhưng phải đối mặt với khó khăn trong việc vận chuyển vật liệu, thiết bị tới địa hình đồi núi và thời gian thi công bị hạn chế bởi mưa lớn.

Những trở ngại này cho thấy khoảng cách đáng kể giữa tham vọng và khả năng triển khai thực tế của chương trình.

Tuy nhiên, nếu các dự án lớn như Dehradun - Mussoorie, Kedarnath hay Varanasi vận hành hiệu quả, Ấn Độ có thể chứng minh rằng cáp treo không chỉ là phương tiện phục vụ du lịch mà còn có thể trở thành một phần của hệ thống giao thông tại những khu vực địa hình phức tạp.

Đây cũng là phép thử quan trọng đối với mô hình kết hợp giữa đầu tư tư nhân, hỗ trợ của nhà nước và mục tiêu phát triển hạ tầng ít tác động tới môi trường.

Theo Nikkei Asia