Gần 1.700 hộ dân phải di dời, hơn 630ha đất ở Ninh Bình bị ảnh hưởng để nhường chỗ cho siêu dự án 67 tỷ USD

Ninh Bình đang khẩn trương chuẩn bị các điều kiện để triển khai Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, một trong những công trình hạ tầng chiến lược của quốc gia.

Cùng với nhiều địa phương trên cả nước, tỉnh xác định công tác giải phóng mặt bằng (GPMB), bố trí tái định cư và chuẩn bị hạ tầng là nhiệm vụ trọng tâm nhằm bảo đảm dự án được triển khai đúng tiến độ theo yêu cầu của Chính phủ.

Theo UBND tỉnh Ninh Bình, tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam đi qua địa bàn có chiều dài khoảng 86km, qua 23 xã, phường. Trên tuyến dự kiến bố trí 3 nhà ga gồm ga Phủ Lý, ga Nam Định và ga Ninh Bình, đồng thời xây dựng 3 trạm bảo dưỡng tại xã Bình Sơn, xã Liên Minh và phường Yên Thắng.

Kết quả rà soát cho thấy, theo phạm vi ranh giới bảo vệ công trình, dự án ảnh hưởng đến khoảng 3.989 hộ dân với diện tích hơn 406ha, trong đó có hơn 34ha đất ở, đất vườn; 261ha đất nông nghiệp; gần 24ha đất rừng và hơn 87ha các loại đất khác. Nếu tính cả hành lang an toàn đường sắt, số hộ bị ảnh hưởng tăng lên khoảng 5.600 hộ với diện tích khoảng 631,7ha, trong đó đất ở, vườn, ao khoảng 54,2ha và đất nông nghiệp khoảng 422ha.

Để phục vụ công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, toàn tỉnh dự kiến bố trí 30 khu tái định cư, trong đó có 27 khu xây dựng mới và 3 khu đang triển khai, nhằm đáp ứng nhu cầu chỗ ở cho khoảng 1.683 hộ dân phải di dời.

Hiện một khu tái định cư phục vụ dự án đã được khởi công tại phường Đồng Văn, một khu khác đã được phê duyệt tại phường Trung Sơn. Các vị trí còn lại đang được các sở, ngành và địa phương khẩn trương hoàn thiện thủ tục đầu tư, thẩm định và phê duyệt theo quy định.

Đáng chú ý, phường Đồng Văn là địa phương đầu tiên được lựa chọn xây dựng khu tái định cư phục vụ dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam. Tuyến đường sắt đi qua địa bàn phường dài khoảng 4,8km, với diện tích thu hồi hơn 25ha. Địa phương đã thành lập Ban Chỉ đạo GPMB do Bí thư Đảng ủy phường làm trưởng ban để tập trung chỉ đạo, tháo gỡ các khó khăn phát sinh.

Khu tái định cư tại tổ dân phố Giáp Nhì do UBND phường Đồng Văn làm chủ đầu tư đã được khởi công với quy mô gần 1,2ha, gồm 49 lô đất cùng hệ thống giao thông và hạ tầng kỹ thuật đồng bộ. Khi hoàn thành, khu tái định cư sẽ đáp ứng nhu cầu chỗ ở cho khoảng 30 hộ dân phải di dời, tạo điều kiện để người dân sớm ổn định cuộc sống khi thực hiện thu hồi đất.

Theo tính toán, tổng nhu cầu vốn thực hiện GPMB theo phạm vi bảo vệ công trình khoảng 9.781 tỷ đồng; nếu tính cả hành lang an toàn đường sắt, kinh phí dự kiến hơn 13.198 tỷ đồng.

Bên cạnh những kết quả bước đầu, công tác GPMB phục vụ dự án vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức. Theo ông Nguyễn Cao Sơn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình, một trong những vướng mắc lớn nhất hiện nay là hướng tuyến dự án đi qua nhiều công trình tôn giáo, di tích lịch sử và khu dân cư đông đúc.

Cụ thể, tuyến đường sắt dự kiến ảnh hưởng đến nhà thờ giáo xứ Trình Xuyên, chùa thôn Trình Xuyên Thượng, đền thờ Tả Xủng Hy - công trình đang hoàn thiện hồ sơ đề nghị công nhận di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia, cùng một số cơ sở tín ngưỡng khác như chùa Yên Khoái Hạ, đình làng Văn Lâm.

Theo lãnh đạo UBND tỉnh, việc tuyến đường đi qua các khu vực có yếu tố tín ngưỡng, tôn giáo, di tích lịch sử và dân cư tập trung đòi hỏi quá trình khảo sát, thiết kế, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư phải được nghiên cứu kỹ lưỡng nhằm hạn chế tối đa tác động đến đời sống người dân cũng như hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Đại diện Ban Quản lý dự án Thăng Long cho biết, công tác GPMB phục vụ dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam đoạn qua Ninh Bình đang được các địa phương tích cực triển khai theo chỉ đạo của Chính phủ. Hiện nay, Ban Quản lý dự án đang thực hiện các bước chuẩn bị đầu tư, hoàn thiện hồ sơ dự án theo quy định.

Đối với công tác GPMB, trách nhiệm tổ chức thực hiện được giao cho các địa phương. Tuy nhiên, để triển khai đồng bộ và chính xác, các đơn vị liên quan cần chờ cấp có thẩm quyền phê duyệt, chốt hướng tuyến cụ thể làm cơ sở triển khai các bước tiếp theo.

Tại các địa phương có tuyến đường đi qua, công tác chuẩn bị GPMB đang được triển khai đồng bộ. Các địa phương tăng cường tuyên truyền, vận động người dân, rà soát hiện trạng sử dụng đất, thống kê tài sản trên đất và chuẩn bị quỹ đất tái định cư. Theo lãnh đạo phường Trường Thi, do chưa có hướng tuyến chính thức nên một số nội dung liên quan đến kiểm đếm, xác định phạm vi ảnh hưởng đang chờ ý kiến từ cơ quan có thẩm quyền.

Trong khi đó, tại phường Yên Thắng, nơi dự kiến bố trí ga Ninh Bình và một trạm bảo dưỡng, chính quyền địa phương đang phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chuyên môn để rà soát các hộ dân thuộc diện thu hồi đất, bảo đảm việc thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư đúng quy định.

Không chỉ riêng Ninh Bình, công tác GPMB phục vụ Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam cũng đang được nhiều địa phương trên cả nước đẩy nhanh. Từ Đồng Nai, Thanh Hóa đến Hà Tĩnh, Nghệ An, nhiều khu tái định cư đã và đang thành hình, sẵn sàng đón người dân, tạo tiền đề khởi động dự án trọng điểm quốc gia đúng kế hoạch. Nhiều địa phương chủ động đi trước một bước trong công tác tái định cư và chuẩn bị hạ tầng, coi đây là yếu tố quyết định tiến độ của dự án.

Với sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị cùng sự đồng thuận của người dân, Ninh Bình đặt mục tiêu sớm hoàn thành các nhiệm vụ được giao, tạo điều kiện thuận lợi để dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam triển khai đúng tiến độ, đồng thời từng bước tạo nền tảng hạ tầng quan trọng để hướng tới mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030.