Giá điện không còn ‘neo’ theo chu kỳ, EVN được tăng giảm theo thực tế

Bộ Công Thương vừa ban hành Văn bản hợp nhất số 68/2026 về cơ chế và thời gian điều chỉnh giá bán lẻ điện bình quân, hợp nhất các quy định tại Nghị định 72/2025 và Nghị định 278/2026.

Theo quy định, giá bán lẻ điện bình quân được xác định trên cơ sở tổng chi phí sản xuất, kinh doanh điện và mức lợi nhuận hợp lý trên mỗi kWh điện thương phẩm trong từng thời kỳ. Việc điều chỉnh phải phản ánh đầy đủ biến động của các yếu tố đầu vào, đảm bảo nguyên tắc công khai, minh bạch và bảo toàn vốn của doanh nghiệp.

Hằng năm, sau khi Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) công bố chi phí sản xuất, kinh doanh điện của năm trước đó hai năm, giá bán lẻ điện bình quân sẽ được rà soát, tính toán lại dựa trên biến động chi phí ở các khâu phát điện, truyền tải, phân phối, bán lẻ, điều độ hệ thống và vận hành thị trường điện.

Không chỉ điều chỉnh theo năm, trong quá trình vận hành, giá điện cũng tiếp tục được xem xét khi các chi phí phát điện, mua điện từ các nhà máy hoặc các khoản chi phí chưa được tính vào giá điện có biến động.

Theo cơ chế hiện hành, nếu giá tính toán giảm từ 1% trở lên so với mức đang áp dụng, EVN được điều chỉnh giảm tương ứng. Ngược lại, nếu giá tính toán tăng từ 2% trở lên, việc điều chỉnh sẽ được thực hiện theo các ngưỡng khác nhau.

Cụ thể, khi mức tăng từ 2% đến dưới 5%, EVN lập phương án giá gửi Bộ Công Thương kiểm tra, rà soát trước khi quyết định điều chỉnh. Trường hợp giá cần tăng từ 5% đến dưới 10%, EVN chỉ được điều chỉnh sau khi có văn bản chấp thuận của Bộ Công Thương.

Đối với trường hợp giá điện cần tăng từ 10% trở lên, Bộ Công Thương sẽ chủ trì kiểm tra, lấy ý kiến các bộ, ngành liên quan trước khi báo cáo Chính phủ xem xét, quyết định. Khi cần thiết, nội dung này sẽ được báo cáo Ban Chỉ đạo điều hành giá trước khi trình Chính phủ.

Trong khi đó, nếu mức biến động dưới ngưỡng điều chỉnh, tức giá giảm dưới 1% hoặc tăng dưới 2%, EVN sẽ không điều chỉnh giá điện nhưng vẫn phải báo cáo Bộ Công Thương để theo dõi, giám sát.

Theo quy định, trước ngày 25 của tháng đầu tiên trong các quý II, III và IV, EVN phải cập nhật các thông số đầu vào, sản lượng điện thương phẩm, chi phí phát điện và lập phương án tính toán giá bán lẻ điện bình quân. Hồ sơ phải thể hiện đầy đủ diễn biến giá nhiên liệu trong nước, nhiên liệu nhập khẩu, tỷ giá ngoại tệ, chi phí từng khâu cũng như đánh giá tác động của việc điều chỉnh giá điện đến khách hàng sử dụng điện.

Việc hợp nhất các quy định cũng cho thấy cơ chế điều hành giá điện đang chuyển theo hướng linh hoạt hơn. Thay vì phải chờ đến các kỳ điều chỉnh cố định, giá điện có thể được xem xét thường xuyên hơn, bám sát biến động của chi phí đầu vào và nguyên tắc thị trường, đồng thời vẫn duy trì sự kiểm soát của cơ quan quản lý nhà nước.