Hà Nội thí điểm xây dựng 2 xã theo mô hình ‘xã, phường xã hội chủ nghĩa’

Ngày 8/7, Bí thư Thành ủy Hà Nội đã ban hành Nghị quyết số 16-NQ/TU của Thành ủy Hà Nội về việc xây dựng và triển khai thí điểm mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” trên địa bàn thành phố.

Theo nghị quyết, hai xã Phúc Thịnh và Thư Lâm (thuộc huyện Đông Anh cũ) được lựa chọn triển khai thí điểm.

Việc triển khai thí điểm mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” xuất phát từ yêu cầu thực tiễn sâu sắc và nhiệm vụ cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng cũng như Nghị quyết Đại hội XVIII Đảng bộ thành phố Hà Nội.

Thành phố xác định rõ, trong bối cảnh phát triển mới, việc hiện thực hóa bản chất tốt đẹp của chế độ phải bắt đầu từ những tế bào nhỏ nhất của xã hội. Mô hình này được kỳ vọng sẽ trở thành một hệ thống quản trị cấp cơ sở hiện đại, dân chủ, kỷ cương và nhân văn.

Quan điểm chỉ đạo xuyên suốt của Thành ủy là lấy con người làm trung tâm, là chủ thể, là mục tiêu và cũng là động lực của mọi sự phát triển. Điều này có nghĩa, sự phát triển của Thủ đô không chỉ dừng ở các con số tăng trưởng kinh tế mà còn phải hướng tới nâng cao toàn diện đời sống vật chất và tinh thần của mỗi người dân.

Theo Nghị quyết, mọi thành quả phát triển phải được thụ hưởng công bằng, bền vững, không để bất kỳ ai bị bỏ lại phía sau trong tiến trình đi lên của dân tộc.

Điểm nhấn đáng chú ý nhất của mô hình thí điểm “xã, phường xã hội chủ nghĩa” là xác lập “chỉ số hạnh phúc” và mức độ hài lòng của người dân làm thước đo tổng hợp để đánh giá hiệu quả của mọi chính sách. Một xã hội xã hội chủ nghĩa đích thực phải là nơi người dân cảm nhận rõ sự an toàn, môi trường sống trong lành và các dịch vụ công tận tâm.

Trong cấu trúc của mô hình này, văn hóa và con người được xem là "hệ điều tiết" quan trọng cho quá trình phát triển.

Đặc biệt, đối với các khu vực đang chịu áp lực từ đô thị hóa và gia tăng dân số cơ học, phát triển văn hóa được xác định là giải pháp then chốt để quản trị sự đa dạng văn hóa và giữ gìn bản sắc thanh lịch của người Hà Nội. Môi trường sống xanh, sạch, an toàn cùng nền văn minh sinh thái được coi là những yếu tố thiết yếu tạo nên chất lượng sống của cư dân tại các xã thí điểm.

Để mô hình vận hành thực chất, Thành ủy đã đề ra 6 nhóm nhiệm vụ chiến lược.

Thứ nhất là hoàn thiện thể chế đặc thù. Đây là nhiệm vụ tiên quyết. Thành phố sẽ bám sát Luật Thủ đô năm 2026 để nghiên cứu các cơ chế đặc thù về tái định cư, giải phóng mặt bằng và tổ chức lại không gian phát triển. Một điểm mới là nghiên cứu cơ chế để lại nguồn thu cho địa bàn thí điểm nhằm tăng tính tự chủ và khả năng huy động nguồn lực tại chỗ.

Thứ hai là tổ chức triển khai thí điểm có trọng tâm, trọng điểm với lộ trình cụ thể. Theo đó, việc thí điểm được thực hiện tại hai xã Phúc Thịnh và Thư Lâm, bảo đảm phù hợp với định hướng tổ chức không gian phát triển, điều kiện hạ tầng, tiềm năng phát triển, năng lực quản trị và mức độ sẵn sàng đổi mới của hệ thống chính trị cơ sở.

Đồng thời, làm rõ phương án quản trị địa phương trong điều kiện quy mô dân số, yêu cầu cung ứng dịch vụ công, hạ tầng xã hội, hạ tầng kỹ thuật và nhu cầu quản lý nhà nước trên địa bàn tăng nhanh, trong khi vẫn bảo đảm nguyên tắc không làm tăng biên chế. Việc thí điểm phải gắn với chuẩn bị đồng bộ các điều kiện về hạ tầng, dữ liệu, nhân lực, phương thức điều hành và cơ chế phối hợp liên ngành, bảo đảm địa bàn thí điểm có khả năng vận hành thực chất, hiệu quả.

Thứ ba là phát triển nguồn nhân lực cơ sở. Theo Nghị quyết, đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã được xác định là yếu tố quyết định thành công của mô hình. Thành phố sẽ tổ chức đào tạo chuyên sâu về quản trị phục vụ, chuyển đổi số và kỹ năng tương tác với người dân. Đặc biệt, cơ chế đánh giá cán bộ sẽ gắn với mức độ hài lòng và chỉ số hạnh phúc của người dân địa phương.

Thứ tư là bố trí và huy động nguồn lực tập trung. Nghị quyết nêu rõ nguồn lực sẽ được ưu tiên cho các hạng mục then chốt như hạ tầng thiết yếu, y tế, giáo dục và an sinh xã hội. Thành phố không chỉ dựa vào ngân sách mà còn nghiên cứu các phương án huy động nguồn lực ngoài ngân sách, đồng thời có cơ chế hỗ trợ riêng về kỹ thuật và chuyên gia cho các xã thí điểm.

Thứ năm là đột phá bằng ứng dụng công nghệ. Theo Nghị quyết, chuyển đổi số là giải pháp cốt lõi nhằm nâng cao hiệu quả quản trị. Hà Nội sẽ xây dựng nền tảng dữ liệu "đúng, đủ, sạch, sống" dùng chung cho cấp xã để hỗ trợ công tác điều hành và ra quyết định dựa trên dữ liệu thực tế. Hệ thống chính quyền số sẽ bao gồm các dịch vụ công trực tuyến toàn trình và công cụ để người dân phản ánh, kiến nghị nhanh chóng.

Thứ sáu là truyền thông và phát huy quyền làm chủ của nhân dân. Nghị quyết đặt nhiệm vụ tạo sự đồng thuận xã hội lên hàng đầu. Kế hoạch truyền thông phải giúp người dân hiểu rõ quyền lợi và tính ưu việt của mô hình.

Đồng thời, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc khuyến khích người dân tham gia góp ý, phản biện và giám sát trực tiếp quá trình triển khai tại địa phương.

Thành ủy Hà Nội giao các cơ quan, địa phương thực hiện đúng chức trách, bảo đảm phối hợp chặt chẽ để việc xây dựng mô hình thí điểm tại hai xã Phúc Thịnh và Thư Lâm đạt kết quả cao nhất, xứng đáng trở thành biểu tượng cho sự nỗ lực vì dân của Thủ đô.