Huy động máy đào hầm TBM nặng 4.000 tấn, đầu cắt ngang tòa nhà 5 tầng, đào liên tục hơn 11km dưới lòng sông, lập kỷ lục thế giới

Theo Ủy ban Giám sát và Quản lý Tài sản Nhà nước Trung Quốc, SASAC, ngày 30/7/2026, máy khiên đào “Lĩnh Hàng” đã tới giếng đứng số 2 ở bờ Nam sông Dương Tử, hoàn tất đoạn xuyên sông dài 11,325 km thuộc đường hầm Sùng Minh - Thái Thương.

Đây là công trình trọng điểm của tuyến đường sắt cao tốc Thượng Hải - Trùng Khánh - Thành Đô, nối quận Sùng Minh của Thượng Hải với thành phố Thái Thương thuộc tỉnh Giang Tô.

Lĩnh Hàng bắt đầu hành trình từ ngày 29/4/2024 tại đảo Sùng Minh. Sau hơn hai năm thi công, cỗ máy đã hoàn thành toàn bộ phần đào dưới sông, vượt qua khu vực địa chất phức tạp, luồng hàng hải chính và nơi sâu nhất tới 89m dưới lòng Dương Tử.

Cỗ máy nặng 4.000 tấn, đầu cắt rộng ngang tòa nhà 5 tầng

Quy mô của Lĩnh Hàng là một trong những điểm đặc biệt nhất của dự án.

Theo SASAC, cỗ máy dài khoảng 148m, nặng khoảng 4.000 tấn và có đầu cắt đường kính 15,4m, tương đương chiều cao của một tòa nhà khoảng 5 tầng. Đây hiện là máy khiên đào có đường kính lớn nhất thế giới được sử dụng cho công trình đường sắt cao tốc.

Phía sau đầu cắt là một tổ hợp thiết bị khổng lồ gồm hệ thống truyền động, thủy lực, vận chuyển đất đá, tuần hoàn dung dịch, lắp dựng vỏ hầm và giám sát kỹ thuật.

Máy còn được trang bị hệ thống điều khiển thông minh I TBM, cho phép tự động điều chỉnh nhiều thông số trong quá trình thi công và kiểm soát hướng đào với độ chính xác ở cấp milimet.

Điều này đặc biệt quan trọng đối với một hành trình dài hơn 11km dưới sông, bởi chỉ một sai lệch nhỏ kéo dài qua nhiều kilomet cũng có thể khiến máy lệch khỏi vị trí thiết kế khi tới điểm đích.

Đào dưới sông ở độ sâu 89m

Thử thách lớn nhất không chỉ nằm ở kích thước máy mà còn ở điều kiện thi công.

Đường hầm đi qua khu vực sâu nhất khoảng 89 m dưới lòng sông Dương Tử, nơi áp lực nước rất lớn và địa tầng phức tạp.

Trong suốt quá trình đào, đầu cắt phải liên tục phá đất đá phía trước, trong khi hệ thống phía sau đồng thời vận chuyển vật liệu ra ngoài, giữ ổn định áp lực tại gương đào và lắp các đốt bê tông tạo thành vỏ hầm.

Toàn bộ quá trình phải được kiểm soát chặt để tránh sụt lún, mất ổn định nền đất hoặc nước tràn vào khu vực thi công.

Nhờ hệ thống điều khiển tự động, Lĩnh Hàng từng đạt tốc độ đào tối đa 718m trong một tháng, trong khi tiến độ bình quân vào khoảng 600m/tháng.

Lập kỷ lục sau hơn 11km đào liên tục

Việc hoàn thành đoạn xuyên sông 11,325km đã giúp Lĩnh Hàng thiết lập kỷ lục thế giới về chiều dài đào liên tục theo một hướng đối với nhóm máy khiên đào có đường kính khoảng 15m.

Kỷ lục này đáng chú ý bởi đầu cắt càng lớn, việc kiểm soát áp lực, độ ổn định của địa tầng và hướng di chuyển càng phức tạp.

Tuy nhiên, đoạn 11,325 km mới chỉ là phần dưới sông.

Toàn bộ đường hầm Sùng Minh - Thái Thương dài khoảng 14,25 km, trong đó phần đào bằng máy khiên dài khoảng 13,2km. Công trình được thiết kế theo dạng một hầm chứa hai đường ray, cho phép tàu cao tốc chạy với tốc độ thiết kế 350km/h.

SASAC cho biết đây là đường hầm dưới nước có tốc độ khai thác thiết kế cao nhất thế giới.

Sau 41 ngày bảo dưỡng, tiếp tục đào thêm gần 1,9 km

Sau khi hoàn thành phần xuyên sông, Lĩnh Hàng được đưa vào kiểm tra và bảo dưỡng trong 41 ngày.

Các hệ thống quan trọng như đầu cắt, truyền động, thủy lực, tuần hoàn dung dịch và các bộ phận làm kín được kiểm tra trước khi máy tiếp tục nhiệm vụ.

Ngày 9/9/2026, Lĩnh Hàng chính thức khởi động lần hai từ giếng đứng số 2 tại Thái Thương để đào đoạn trên đất liền dài 1,875 km.

Đoạn này sẽ đi qua các khu vực như đường Nam Hoàn, công viên Trịnh Hòa và đường Long Giang, nơi phía trên có nhiều công trình giao thông và hạ tầng đô thị.

Theo kế hoạch, toàn bộ đường hầm được kỳ vọng đào thông vào cuối năm 2026.

Cả giếng đứng cũng được đào bằng cỗ máy kỷ lục

Không chỉ Lĩnh Hàng, dự án còn sử dụng một thiết bị đặc biệt khác mang tên “Khải Minh”.

Đây là máy đào giếng đứng có đường kính lớn nhất thế giới, với đường kính đào 24 m. Thiết bị được sử dụng để xây giếng đứng số 2 sâu 56,08 m.

Việc kết hợp một máy đào ngang đường kính 15,4 m với máy đào giếng đứng đường kính 24 m cho thấy quy mô kỹ thuật của toàn bộ dự án.

Đảo Sùng Minh lần đầu có đường sắt cao tốc

Khi hoàn thành, đường hầm sẽ trở thành mắt xích quan trọng của tuyến đường sắt cao tốc chạy dọc sông Dương Tử.

Đáng chú ý, dự án sẽ chấm dứt tình trạng đảo Sùng Minh không có kết nối đường sắt cao tốc.

Theo SASAC, sau khi tuyến đi vào vận hành, thời gian di chuyển từ Sùng Minh qua Thái Thương tới khu vực Bảo Sơn của Thượng Hải dự kiến chỉ còn khoảng 17 phút.

Công trình cũng được kỳ vọng trở thành đường hầm đầu tiên cho phép tàu cao tốc vượt sông Dương Tử với tốc độ thiết kế 350 km/h mà không cần giảm tốc, qua đó tăng khả năng kết nối giữa Thượng Hải, Giang Tô và mạng lưới đường sắt cao tốc ở khu vực đồng bằng sông Dương Tử.