Nền kinh tế lớn thứ hai thế giới phát tín hiệu đáng lo, chuyên gia kêu gọi phải hành động

Hoạt động sản xuất tại các nhà máy Trung Quốc tiếp tục suy giảm trong tháng 10, đánh dấu tháng thu hẹp thứ ba trong vòng bốn tháng qua, theo kết quả khảo sát chính thức được công bố hôm thứ Bảy (31/10).

Nguyên nhân chủ yếu đến từ nhu cầu hàng hóa yếu trong nước và những dấu hiệu suy giảm của xuất khẩu. Sau khi số liệu được công bố, các nhà kinh tế đã kêu gọi Chính phủ Trung Quốc triển khai thêm các biện pháp hỗ trợ tăng trưởng.

Những con số mới nhất cho thấy xuất khẩu, động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế trong phần lớn thời gian năm nay, có thể không còn đủ sức bù đắp cho tình trạng chi tiêu tiêu dùng trì trệ kéo dài.

“Nhu cầu không đủ mạnh đang làm gia tăng áp lực suy giảm đối với nền kinh tế”, ông Zhang Liqun, chuyên gia phân tích thuộc Liên đoàn Logistics và Mua hàng Trung Quốc, nhận định.

Theo số liệu từ Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc (NBS), chỉ số nhà quản trị mua hàng (PMI) chính thức của ngành sản xuất giảm xuống 49,3 điểm trong tháng 10, so với mức 50,1 điểm của tháng 9.

Kết quả này thấp hơn dự báo 50,0 điểm trong cuộc khảo sát của Reuters, dù tháng đầu tiên của mỗi quý thường là giai đoạn hoạt động sản xuất yếu nhất.

Thặng dư thương mại của Trung Quốc với phần còn lại của thế giới đang trên đà vượt mức 1.200 tỷ USD ghi nhận năm ngoái, nhờ xuất khẩu duy trì đà tăng trưởng mạnh.

Tuy nhiên, hoạt động sản xuất tại các nhà máy đã suy yếu trong tháng 10 khi lượng đơn hàng từ nước ngoài phục vụ mùa Giáng sinh giảm xuống, sau khi nhiều doanh nghiệp đẩy sớm các đơn đặt hàng sang tháng 9.

Hoạt động sản xuất cũng chịu tác động từ sự suy giảm của chi tiêu tiêu dùng trong nước. Sau khi tăng lên trong kỳ nghỉ lễ Quốc khánh kéo dài vào tuần đầu tháng 10, sức mua của người dân nhanh chóng hạ nhiệt.

Các chỉ số thành phần phản ánh tổng số đơn đặt hàng mới và đơn hàng xuất khẩu mới đều tiếp tục nằm trong vùng suy giảm trong tháng 10. Trong khi đó, các chỉ số về sản lượng và hoạt động mua nguyên vật liệu cũng chuyển từ trạng thái tăng trưởng sang suy giảm.

Các chuyên gia kêu gọi tăng trợ cấp để kích thích nền kinh tế

Ông Zhang Zhiwei, chuyên gia kinh tế trưởng tại Pinpoint Asset Management, nhận định rằng nếu nhu cầu từ nước ngoài suy yếu trong năm 2027, Trung Quốc sẽ cần triển khai những chính sách hỗ trợ mạnh mẽ hơn để thúc đẩy nhu cầu trong nước.

“Trung Quốc sẽ cần những biện pháp hỗ trợ chính sách đáng kể hơn để kích thích nhu cầu nội địa”, ông nói.

Trong khi đó, ông Lu Zhe, chuyên gia kinh tế trưởng tại Soochow Securities, đề xuất mở rộng chương trình trợ cấp lãi suất đối với các khoản vay thế chấp mua nhà nhằm củng cố niềm tin của các hộ gia đình và ổn định tâm lý thị trường.

Ông cho rằng việc mở rộng chính sách hỗ trợ lãi suất vay sang các dự án đầu tư cũng sẽ góp phần giải quyết tình trạng thiếu những dự án đầu tư tài sản cố định có tính khả thi hiện nay.

Không chỉ lĩnh vực sản xuất, hoạt động trong các ngành dịch vụ và xây dựng cũng suy yếu. Chỉ số PMI phi sản xuất, bao gồm hai lĩnh vực này, giảm từ 50,2 điểm trong tháng 9 xuống còn 49,7 điểm trong tháng 10.

Các chỉ số PMI được tổng hợp dựa trên báo cáo của các nhà quản trị mua hàng tại doanh nghiệp, phản ánh những thay đổi so với tháng trước về đơn đặt hàng mới, sản lượng, việc làm và các điều kiện kinh doanh khác. Theo đó, chỉ số trên 50 điểm cho thấy hoạt động kinh tế đang mở rộng, trong khi mức dưới 50 điểm phản ánh sự thu hẹp.

Mặc dù bức tranh sản xuất chung kém khả quan, một số ngành công nghiệp của Trung Quốc vẫn duy trì hoạt động tích cực.

Kết quả khảo sát cho thấy các chỉ số thành phần về sản lượng và đơn đặt hàng mới trong những lĩnh vực như sản xuất thiết bị đường sắt, đóng tàu, thiết bị hàng không vũ trụ, máy tính, thiết bị truyền thông và điện tử đều đạt từ 53 điểm trở lên.

Đặc biệt, các doanh nghiệp liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI) ghi nhận tăng trưởng lợi nhuận mạnh mẽ. Zhongji Innolight, doanh nghiệp sản xuất các mô-đun quang tốc độ cao dùng để kết nối máy chủ và thiết bị chuyển mạch trong các trung tâm dữ liệu AI, công bố lợi nhuận ròng quý III tăng gần gấp ba lần.

Tuy nhiên, thị trường nội địa ảm đạm cùng chi phí gia tăng đang gây sức ép lên nhiều doanh nghiệp sản xuất truyền thống và các công ty có hoạt động kinh doanh gắn với lĩnh vực bất động sản. Chẳng hạn, Oppein Home, nhà sản xuất đồ nội thất theo thiết kế riêng, ghi nhận lợi nhuận ròng trong quý III lao dốc tới 80%.

Diễn biến trái chiều này cho thấy sự phân hóa ngày càng rõ nét trong ngành công nghiệp Trung Quốc, khi những lĩnh vực công nghệ cao như AI vẫn tăng trưởng mạnh, trong khi nhiều ngành sản xuất truyền thống tiếp tục đối mặt với khó khăn do nhu cầu trong nước yếu và chi phí kinh doanh gia tăng.