Khảo sát quốc tế: Việt Nam bất ngờ được nhắm tới nhiều nhất ASEAN, vượt cả Thái Lan và Singapore

Theo Khảo sát Tâm lý Kinh doanh EU-ASEAN năm 2026 do Hội đồng Kinh doanh EU-ASEAN (EU-ABC) thực hiện, ASEAN tiếp tục là thị trường tăng trưởng hàng đầu đối với các doanh nghiệp châu Âu. Có 78% đại diện doanh nghiệp được khảo sát kỳ vọng thương mại và đầu tư tại khu vực sẽ tăng trong 5 năm tới, tăng mạnh so với mức 71% của năm 2025.

Khảo sát được thực hiện với khoảng 150 nhà lãnh đạo doanh nghiệp châu Âu. Đây là năm thứ tư liên tiếp ASEAN được đánh giá là khu vực mang lại nhiều cơ hội kinh tế nhất trong số các nền kinh tế mới nổi lớn. Tỷ lệ doanh nghiệp lựa chọn ASEAN đạt 61%, tăng từ 56% năm 2025.

Không chỉ đánh giá cao triển vọng, các doanh nghiệp châu Âu còn thể hiện kế hoạch mở rộng hoạt động rõ rệt tại khu vực. Khoảng 78% số người được hỏi cho biết có kế hoạch mở rộng kinh doanh tại ít nhất một thị trường ASEAN, trong đó 54% dự định mở rộng sang từ ba thị trường trở lên.

Việt Nam dẫn đầu kế hoạch mở rộng của doanh nghiệp châu Âu

Trong 6 thị trường lớn của ASEAN được khảo sát, Việt Nam đứng đầu về tỷ lệ doanh nghiệp châu Âu có kế hoạch mở rộng hoạt động, với 64%. Indonesia đứng thứ hai với 57%, tiếp theo là Malaysia và Thái Lan cùng đạt 49%. Singapore và Philippines lần lượt đạt 44% và 43%.

Việt Nam cũng là một trong hai thị trường nhận được sự quan tâm lớn nhất từ những doanh nghiệp châu Âu hiện chưa hoạt động tại các thị trường này. Có 34% doanh nghiệp được hỏi đang cân nhắc thâm nhập thị trường Việt Nam, trong khi tỷ lệ này tại Indonesia là 32%.

Theo kết quả khảo sát, phục hồi kinh tế và cơ hội tăng trưởng là động lực lớn nhất thúc đẩy doanh nghiệp châu Âu mở rộng hoạt động tại ASEAN, được 66% người được hỏi lựa chọn. Bên cạnh đó, các yếu tố như luật và quy định thân thiện với đầu tư, cơ sở khách hàng đa dạng hơn và chi phí sản xuất hợp lý cũng đóng vai trò quan trọng.

Giám đốc điều hành Hội đồng Kinh doanh EU-ASEAN Chris Humphrey cho rằng, dù môi trường toàn cầu tiếp tục đối mặt nhiều thách thức, các doanh nghiệp châu Âu vẫn thể hiện cam kết mạnh mẽ với ASEAN.

Theo ông, nhu cầu đầu tư đang gia tăng khi phần lớn doanh nghiệp có kế hoạch mở rộng hoạt động trong khu vực. Điều này cho thấy ASEAN tiếp tục giữ vai trò quan trọng đối với tăng trưởng kinh doanh khi các công ty điều chỉnh chiến lược đầu tư và hoạt động.

Sức hút của ASEAN không chỉ đến từ triển vọng tăng trưởng thị trường mà còn từ vai trò ngày càng lớn của khu vực trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Trong số những doanh nghiệp đang điều chỉnh chuỗi cung ứng trước những bất ổn thương mại, 67% đang cân nhắc ASEAN làm cơ sở thay thế hoặc bổ sung. Tỷ lệ này cao hơn đáng kể so với Nam Á, ở mức 29%, và Trung Quốc, ở mức 24%.

Kết quả cho thấy ASEAN đang có thêm cơ hội thu hút đầu tư khi các doanh nghiệp tìm cách đa dạng hóa chuỗi cung ứng trong bối cảnh thương mại toàn cầu còn nhiều bất ổn.

Tuy nhiên, khảo sát cũng chỉ ra những rào cản đáng kể đối với hoạt động của doanh nghiệp tại khu vực. Có 73% người được hỏi cho rằng vẫn còn quá nhiều rào cản đối với việc vận hành chuỗi cung ứng hiệu quả. Trong khi đó, 67% xác định tình trạng thiếu các quy định hài hòa là một thách thức lớn.

Thủ tục hải quan cũng là vấn đề được doanh nghiệp quan tâm. Có 32% cho rằng các thủ tục này còn quá rườm rà, trong khi chỉ 12% đánh giá thủ tục hải quan nhanh chóng và hiệu quả.

Ông Chris Humphrey nhận định ASEAN có nền tảng để trở thành một trung tâm chuỗi cung ứng giàu tiềm năng nhờ quy mô thị trường lớn, vị trí chiến lược và khả năng kết nối khu vực.

Theo ông, việc giảm bớt các rào cản về quy định và biên giới sẽ giúp tăng cường hội nhập thị trường, qua đó tạo điều kiện để doanh nghiệp khai thác tối đa lợi thế từ quy mô tổng hợp của ASEAN và thúc đẩy thương mại.

Thuế quan Mỹ vẫn là mối lo của doanh nghiệp châu Âu

Dù triển vọng đầu tư tại ASEAN được đánh giá tích cực, những bất định liên quan đến chính sách thuế quan của Mỹ vẫn tác động đáng kể đến niềm tin của doanh nghiệp.

Có tới 81% người được hỏi cho biết sự bất định về thuế quan với Mỹ đã làm suy yếu niềm tin kinh doanh tại ASEAN.

Tuy nhiên, thay vì rút khỏi khu vực, các doanh nghiệp đang ứng phó với bất ổn bằng cách đa dạng hóa hoạt động và điều chỉnh chuỗi cung ứng. Quy mô thị trường, vị trí chiến lược và khả năng kết nối của ASEAN được đánh giá là những nền tảng quan trọng để khu vực tiếp tục trở thành trung tâm chuỗi cung ứng.

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp châu Âu cũng kêu gọi Liên minh châu Âu tăng cường chiến lược thương mại với ASEAN. Gần 9/10 người được hỏi, tương đương 88%, cho rằng các công ty châu Âu đang chịu bất lợi so với đối thủ đến từ những quốc gia có thỏa thuận thương mại khu vực với ASEAN.

Chỉ 18% cho rằng mức độ tham gia hiện tại của EU vào ASEAN là đủ để hỗ trợ doanh nghiệp châu Âu, trong khi 43% mong muốn các thể chế EU tham gia nhiều hơn.

EU và ASEAN sẽ tiến gần mốc 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao vào năm 2027. Gần một nửa số người được hỏi, tương đương 49%, mong muốn việc khởi động đàm phán hiệp định thương mại tự do giữa hai khu vực được công bố như một phần của dấu mốc này.