Không còn nơi ở nào khác khi bị Nhà nước thu hồi đất, người dân có được ưu tiên tái định cư?

Khi Nhà nước thu hồi đất ở, trường hợp người sử dụng đất không còn nhà ở, nơi ở nào khác có được ưu tiên bố trí tái định cư thay vì nhận tiền bồi thường hay không là vấn đề được nhiều người quan tâm.

Theo Điều 98 Luật Đất đai 2024, hộ gia đình, cá nhân, người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài, tổ chức kinh tế đang sử dụng đất ở, đang sở hữu nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất tại Việt Nam khi Nhà nước thu hồi đất, nếu có đủ điều kiện được bồi thường theo Điều 95 của Luật này thì được bồi thường bằng đất ở, nhà ở, tiền hoặc đất có mục đích sử dụng khác với loại đất bị thu hồi.

Đối với tổ chức kinh tế, người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài, tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đang sử dụng đất để thực hiện dự án đầu tư xây dựng nhà ở, nếu đủ điều kiện được bồi thường theo Điều 95 thì được bồi thường bằng tiền hoặc bằng đất. Chính phủ quy định chi tiết Điều 98.

Bên cạnh đó, khoản 2 Điều 91 Luật Đất đai 2024 quy định việc bồi thường về đất được thực hiện bằng việc giao đất có cùng mục đích sử dụng với loại đất bị thu hồi. Trường hợp không có đất để bồi thường thì được bồi thường bằng tiền theo giá đất cụ thể của loại đất thu hồi do Ủy ban nhân dân cấp có thẩm quyền quyết định tại thời điểm phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.

Trường hợp người có đất bị thu hồi được bồi thường bằng đất hoặc bằng nhà ở nhưng có nhu cầu nhận tiền thì được bồi thường bằng tiền theo nguyện vọng đã đăng ký khi lập phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.

Đáng chú ý, đối với người có đất bị thu hồi, nếu có nhu cầu và địa phương có điều kiện về quỹ đất, quỹ nhà ở thì được xem xét bồi thường bằng đất khác mục đích sử dụng với loại đất bị thu hồi hoặc bằng nhà ở.

Như vậy, theo trường hợp được nêu, nếu người có đất bị thu hồi được xác định không còn nhà ở, nơi ở nào khác thì sẽ được ưu tiên bồi thường bằng đất, cụ thể là xem xét bố trí tái định cư. Tuy nhiên, việc bố trí này còn phụ thuộc vào quỹ đất, quỹ nhà ở và điều kiện thực tế của địa phương.

Nếu không đủ suất tái định cư, địa phương không đủ quỹ đất hoặc người có đất bị thu hồi không có nhu cầu nhận bồi thường bằng đất thì việc bồi thường sẽ được thực hiện bằng tiền theo quy định.

Ai có thẩm quyền lập và thực hiện dự án tái định cư?

Về việc lập và thực hiện dự án tái định cư, Điều 110 Luật Đất đai 2024 quy định Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, Ủy ban nhân dân cấp huyện có trách nhiệm tổ chức lập và thực hiện dự án tái định cư theo quy định của pháp luật.

Khu tái định cư phải bảo đảm các điều kiện về hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội. Trong đó, hạ tầng kỹ thuật tối thiểu phải đạt tiêu chuẩn nông thôn mới đối với khu vực nông thôn và tiêu chuẩn đô thị đối với khu vực đô thị, gồm đường giao thông kết nối với khu vực lân cận, điện chiếu sáng, điện sinh hoạt, hệ thống cấp và thoát nước, thông tin liên lạc, xử lý môi trường.

Hạ tầng xã hội tại khu tái định cư cũng phải bảo đảm khả năng tiếp cận các dịch vụ y tế, giáo dục, văn hóa, thể thao, chợ, thương mại, dịch vụ, vui chơi, giải trí và nghĩa trang. Đồng thời, khu tái định cư phải phù hợp với điều kiện, phong tục, tập quán của từng vùng, miền.

Luật Đất đai 2024 cũng quy định thứ tự ưu tiên khi lựa chọn địa điểm tái định cư. Theo đó, trước hết là tại địa bàn đơn vị hành chính cấp xã nơi có đất bị thu hồi. Nếu tại xã nơi có đất bị thu hồi không có đất để bố trí tái định cư thì lựa chọn tại địa bàn đơn vị hành chính cấp huyện nơi có đất bị thu hồi.

Trường hợp tại địa bàn cấp huyện cũng không có đất để bố trí tái định cư thì có thể lựa chọn tại địa bàn khác có điều kiện tương đương. Trong quá trình lựa chọn, ưu tiên khu đất có vị trí thuận lợi để hình thành khu tái định cư.

Sau khi đã giao đất tái định cư mà khu tái định cư vẫn còn quỹ đất, số đất còn lại được ưu tiên giao cho cá nhân thuộc đối tượng được giao đất ở không đấu giá quyền sử dụng đất theo quy định của Luật Đất đai. Nếu vẫn còn quỹ đất thì giao cho cá nhân thuộc đối tượng được giao đất ở thông qua đấu giá quyền sử dụng đất.

Theo các quy định trên, thẩm quyền lập và thực hiện dự án tái định cư thuộc Ủy ban nhân dân nơi có đất bị thu hồi theo quy định của Luật Đất đai 2024.