Thu hồi đất nông nghiệp, người dân trực tiếp sản xuất sẽ nhận tiền hỗ trợ thế nào?

Khi Nhà nước thu hồi đất nông nghiệp, người dân đủ điều kiện có thể được bồi thường và hưởng các khoản hỗ trợ, trong đó có đào tạo nghề, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm.

Những ai được hỗ trợ tiền khi bị thu hồi đất nông nghiệp?

Trên Cổng thông tin Chính phủ, bà M.T đặt câu hỏi, bà cho biết mình là lao động tự do, còn chồng là công chức và là người đứng tên trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nông nghiệp. Hiện Nhà nước thu hồi diện tích đất này để thực hiện dự án khu công nghiệp.

Vợ chồng bà T hiện đang trực tiếp sản xuất nông nghiệp và có thu nhập từ mảnh đất nêu trên. Bà T muốn biết mình có được hỗ trợ đào tạo nghề và tìm kiếm việc làm bằng tiền hay không, nếu được hỗ trợ thì diện tích được tính hỗ trợ là bao nhiêu.

Trả lời vấn đề này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường dẫn khoản 1, khoản 2 Điều 109 Luật Đất đai năm 2024 về hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm cho hộ gia đình, cá nhân khi Nhà nước thu hồi đất.

Theo đó, hỗ trợ bằng tiền không quá 5 lần giá đất nông nghiệp cùng loại trong bảng giá đất của địa phương được áp dụng đối với toàn bộ diện tích đất nông nghiệp bị thu hồi, nhưng không vượt quá hạn mức giao đất nông nghiệp tại địa phương theo quy định tại Điều 176 Luật Đất đai.

Nhóm đối tượng được quy định gồm hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp đang sử dụng đất nông nghiệp do được Nhà nước giao, nhận chuyển nhượng, nhận thừa kế, nhận tặng cho, được công nhận quyền sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất không có đất để bồi thường và đã được bồi thường bằng tiền.

Chính sách này cũng áp dụng với cá nhân thuộc đối tượng bảo trợ xã hội, đối tượng được hưởng chế độ trợ cấp xã hội hằng tháng, thương binh, bệnh binh, gia đình liệt sĩ khi Nhà nước thu hồi đất nông nghiệp mà không có đất để bồi thường và đã được bồi thường bằng tiền.

Ngoài ra, hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất do nhận giao khoán đất để sử dụng vào mục đích nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản từ các nông, lâm trường quốc doanh hoặc công ty nông, lâm nghiệp được chuyển đổi từ các nông, lâm trường quốc doanh, đang trực tiếp sản xuất nông nghiệp và có nguồn thu nhập ổn định từ sản xuất nông nghiệp trên đất đó cũng thuộc diện được quy định hỗ trợ, trừ trường hợp cá nhân là cán bộ, công nhân viên của nông, lâm trường quốc doanh, của công ty nông, lâm nghiệp được chuyển đổi từ các nông, lâm trường quốc doanh đã nghỉ hưu, nghỉ mất sức lao động, thôi việc được hưởng trợ cấp.

Tương tự, hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất do nhận giao khoán đất của tập đoàn sản xuất nông nghiệp, hợp tác xã nông nghiệp, đang trực tiếp sản xuất nông nghiệp và có nguồn thu nhập ổn định từ sản xuất nông nghiệp trên đất đó cũng thuộc nhóm được quy định hỗ trợ.

Không chỉ hỗ trợ bằng tiền, người thuộc diện hỗ trợ theo khoản 1 Điều 109 còn được hỗ trợ bằng hình thức đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm theo quy định.

Để xác định cụ thể trường hợp nào được xem là trực tiếp sản xuất nông nghiệp, Điều 22 Nghị định số 88/2024/NĐ-CP ngày 15/7/2024 của Chính phủ, được bổ sung tại khoản 5 Điều 2 Nghị định số 226/2025/NĐ-CP ngày 15/8/2025, quy định chi tiết hơn.

Theo đó, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp được hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm là người đang sử dụng đất nông nghiệp mà tại thời điểm phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư có thu nhập từ sản xuất nông nghiệp trên đất đó.

Tuy nhiên, người này không thuộc các trường hợp là cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan tại ngũ, quân nhân chuyên nghiệp, công chức quốc phòng, công nhân và viên chức quốc phòng, sĩ quan, hạ sĩ quan, công nhân công an, người làm công tác cơ yếu và người làm công tác khác trong tổ chức cơ yếu hưởng lương từ ngân sách nhà nước; người hưởng lương hưu; người nghỉ mất sức lao động, thôi việc được hưởng trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng; hoặc người lao động có hợp đồng lao động không xác định thời hạn.

Đối với hộ gia đình trực tiếp sản xuất nông nghiệp, hộ đang sử dụng đất nông nghiệp phải có ít nhất một thành viên có thu nhập từ sản xuất nông nghiệp trên đất đó tại thời điểm phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và không thuộc các trường hợp nêu trên.

Quy định này cho thấy việc xác định đối tượng được hỗ trợ không chỉ dựa vào việc có đứng tên trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hay không mà còn gắn với tình trạng trực tiếp sản xuất và có thu nhập từ sản xuất nông nghiệp tại thời điểm phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.

Với trường hợp cụ thể của bà M.T, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết đây là trường hợp cụ thể, do đó đề nghị bà nghiên cứu các quy định nêu trên và liên hệ với cơ quan có chức năng quản lý đất đai tại địa phương để được xem xét, hướng dẫn.

Ngoài tiền hỗ trợ đào tạo nghề còn những khoản nào?

Trên thực tế, hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm chỉ là một trong những chính sách được đặt ra khi Nhà nước thu hồi đất.

Căn cứ Điều 108 Luật Đất đai 2024, ngoài khoản bồi thường nếu đủ điều kiện, người có đất bị thu hồi còn có thể được xem xét hỗ trợ ổn định đời sống; hỗ trợ ổn định sản xuất, kinh doanh; hỗ trợ di dời vật nuôi; hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm; hỗ trợ tái định cư; hỗ trợ tháo dỡ, phá dỡ, di dời tài sản gắn liền với đất trong một số trường hợp và các khoản hỗ trợ khác theo quy định của địa phương.

Đối với hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm, mức hỗ trợ bằng tiền tối đa không quá 5 lần giá đất nông nghiệp cùng loại trong bảng giá đất của địa phương đối với toàn bộ diện tích đất bị thu hồi. Tuy nhiên, diện tích được hỗ trợ không vượt quá hạn mức giao đất nông nghiệp tại địa phương. Mức hỗ trợ cụ thể do UBND cấp tỉnh quy định căn cứ vào tình hình thực tế tại địa phương.

Ngoài khoản hỗ trợ bằng tiền, người trong độ tuổi lao động có nhu cầu còn được tiếp nhận vào các cơ sở đào tạo nghề, được tư vấn, giới thiệu việc làm và có thể vay vốn tín dụng ưu đãi để phát triển sản xuất, kinh doanh. Mức hỗ trợ cụ thể do UBND cấp tỉnh quyết định trên cơ sở điều kiện thực tế.

Bên cạnh chính sách về đào tạo nghề và việc làm, pháp luật còn quy định các hình thức hỗ trợ khác khi Nhà nước thu hồi đất. Đối với hỗ trợ tái định cư, Điều 23 Nghị định 88/2024/NĐ-CP quy định trường hợp người sử dụng đất bị thu hồi đất ở và phải di chuyển chỗ ở, nếu tiền bồi thường về đất thấp hơn giá trị một suất tái định cư tối thiểu thì Nhà nước sẽ hỗ trợ phần chênh lệch để bảo đảm người dân có đủ điều kiện nhận suất tái định cư tối thiểu.

Trường hợp người bị thu hồi đất tự bố trí chỗ ở, ngoài khoản bồi thường theo quy định, họ còn được nhận thêm khoản hỗ trợ tái định cư. Mức hỗ trợ do UBND cấp tỉnh quyết định căn cứ vào diện tích đất ở bị thu hồi, số nhân khẩu trong hộ và điều kiện thực tế của địa phương.

Ngoài các khoản hỗ trợ nêu trên, căn cứ điều kiện thực tế của từng địa phương, Chủ tịch UBND cấp tỉnh có thể quyết định thêm các biện pháp hỗ trợ khác nhằm bảo đảm người bị thu hồi đất có chỗ ở, ổn định đời sống, sản xuất và bảo đảm công bằng.

Đối với hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp nhưng không đủ điều kiện được bồi thường khi bị thu hồi đất nông nghiệp, UBND cấp tỉnh cũng sẽ xem xét hỗ trợ phù hợp với tình hình thực tế của địa phương.