Không phải sầu riêng, đây mới là báu vật tỷ đô giúp nông sản Việt Nam thâu tóm thị trường Mỹ

Nhắc đến những mặt hàng nông sản xuất khẩu mang về hàng trăm triệu đô la, sầu riêng hay cà phê thường là những cái tên chiếm sóng dư luận. Thế nhưng, ẩn sâu trong các vùng đồi núi, Việt Nam đang nắm giữ một loại báu vật mà mọi bộ phận từ vỏ, gỗ cho đến chiếc lá khô đều có thể quy đổi thành tiền. Với mức giá giao dịch trên thị trường quốc tế neo ở mức cao, cây quế đang âm thầm khẳng định vị thế trên bản đồ gia vị toàn cầu, trực tiếp cạnh tranh ngôi vương xuất khẩu với người láng giềng Trung Quốc.

Nghịch lý thị trường và sự trỗi dậy của khách hàng Mỹ

Bức tranh xuất khẩu hồ tiêu và cây gia vị nửa đầu năm 2026 mang đến một gam màu đối lập đầy thú vị. Theo dữ liệu thống kê từ Hiệp hội Hồ tiêu và cây Gia vị Việt Nam (VPSA), sức mua từ các bạn hàng truyền thống tại châu Á bất ngờ có dấu hiệu hạ nhiệt sau giai đoạn tăng nóng đầu năm. Điển hình trong sáu tháng đầu năm, Việt Nam xuất đi 61.297 tấn quế, thu về 156,2 triệu USD. Con số này tương ứng mức giảm nhẹ 3,4% về lượng và 3,2% về giá trị so với cùng kỳ năm 2025.

Sự chững lại này xuất phát chủ yếu từ khối thị trường châu Á, nơi vốn chiếm đến 68,5% tổng miếng bánh xuất khẩu quế của nước ta. Những tay chơi lớn trong khu vực như Ấn Độ hay Bangladesh đều ghi nhận mức sụt giảm khối lượng nhập khẩu nhẹ. Đáng chú ý nhất là thị trường Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) khi sản lượng lao dốc tới 33,4%.

Thế nhưng, trong bối cảnh phương Đông có dấu hiệu bão hòa, dòng chảy của loại gia vị cay nồng này lập tức đổi hướng sang phương Tây. Khu vực châu Mỹ bất ngờ ghi nhận cú bứt tốc ngoạn mục với sản lượng nhập khẩu đạt 12.966 tấn, tăng vọt 31,3% so với cùng kỳ năm trước. Điểm sáng lớn nhất gọi tên thị trường Mỹ khi quốc gia này gom mạnh 8.341 tấn, tương đương mức tăng 27,7%. Diễn biến này không chỉ bù đắp sự thiếu hụt từ châu Á mà còn là một bảo chứng đanh thép cho chiến lược đa dạng hóa thị trường, đưa hàng Việt cắm rễ sâu hơn vào những quốc gia có rào cản kỹ thuật khắt khe bậc nhất thế giới.

Chuỗi giá trị tuần hoàn từ loại cây không có khái niệm phế phẩm

Đằng sau mức giá đắt đỏ lên tới hơn 2.500 USD cho mỗi tấn thành phẩm là một hệ sinh thái giá trị tuần hoàn hiếm có loại nông sản nào sánh kịp. Cây quế hoàn toàn không có đồ bỏ đi. Toàn bộ các bộ phận của cây từ lúc ươm trồng đến khi thu hoạch đều được hệ thống thương lái và các nhà máy tinh chế ráo riết săn lùng.

Phần vỏ quế từ lâu đã là linh hồn trong gian bếp của nhiều nền văn hóa ẩm thực và là nguyên liệu cốt lõi trong ngành công nghiệp chế biến đồ uống. Tuy nhiên, giá trị thực sự đẩy vị thế kinh tế của cây quế lên cao lại nằm ở hàm lượng tinh dầu chứa hợp chất cinnamaldehyde đặc trưng. Hoạt chất này biến cành và lá quế tưởng chừng như đồ bỏ đi thành thứ nguyên liệu vàng cho ngành công nghiệp mỹ phẩm, nước hoa và hương liệu cao cấp toàn cầu.

Bên cạnh đó, giới y học cổ truyền và công nghiệp dược phẩm hiện đại cũng đang phụ thuộc lớn vào nguồn cung loại nông sản này. Nhờ đặc tính kháng khuẩn tự nhiên, khả năng chống oxy hóa mạnh mẽ và công dụng hỗ trợ hệ tiêu hóa, quế trở thành thành phần không thể thiếu trong các dòng sản phẩm chăm sóc sức khỏe. Thậm chí, ngay cả phần lõi gỗ sau khi bóc vỏ cũng mang lại nguồn thu ổn định cho người nông dân khi trở thành nguyên liệu được giới chế tác thủ công mỹ nghệ săn đón.

Sự chuyển dịch dòng vốn và sự trỗi dậy của các thị trường phương Tây đang đặt ngành quế Việt Nam trước một vận hội chưa từng có. Cuộc chơi tỷ đô giờ đây không chỉ dừng lại ở việc bán thô số lượng lớn. Thách thức và cũng là cơ hội tiếp theo của ngành gia vị Việt Nam chính là bài toán đầu tư vào công nghệ tinh chế và xây dựng thương hiệu quốc gia, để loại báu vật từ rừng núi này thực sự định đoạt luật chơi trên bàn cờ thương mại quốc tế.